II SA/Po 106/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi T. K. na czynności Prezesa Sądu Okręgowego w P. w przedmiocie nienależytego załatwienia sprawy; postanawia odrzucić skargę. /-/ T. Świstak T. K. czterema pismami z dnia 4 lipca 2013 r. opatrzonym numerem [...] zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w P. o wyjaśnienie wątpliwości związanych z działalnością Sądu Okręgowego poprzez wskazanie podstawy prawnej rangi ustawowej dla żądania od strony chcącej się zapoznać z aktami sprawy potwierdzenia zaznajomienia się z Regulaminem funkcjonowania Biura Obsługi Interesanta i Czytelni Akt. Pismem z dnia 22 lipca 2013 r. nr [...] Prezes Sądu Okręgowego przesłał T. K. swoje stanowisko w odniesieniu do zgłoszonych przez niego kwestii. Odnośnie wątpliwości dotyczących dostępu do akt poinformował, że zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) oraz art. 156 § 1 Kodeksu postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) akta udostępnia się osobom uprawnionym, wymienionym we wskazanych artykułach. Wyjaśnił, że w związku z powołaniem (w oparciu o Zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego Nr [...]) z dniem [...] listopada 2012 r. Biura Obsługi Interesanta wraz z Czytelnią akt w Sądzie Okręgowym w P. obowiązki udostępniania akt przejęła nowo powołana komórka. Jednocześnie został wydany Regulamin funkcjonowania Biura Obsługi Interesanta oraz Czytelni Akt Sądu Okręgowego w P. Zgodnie z § 9 Regulaminu osoba zamierzająca skorzystać z usług Czytelni Akt winna między innymi złożyć "Wniosek wgląd do akt". Powołując się na powyższe Prezes Sądu Okręgowego zapewnił T. K., że funkcjonowanie takiego dokumentu ma jedynie charakter porządkowy i ewidencyjny. Natomiast wypełnienie wniosku o nazwie "Wniosek o wyrażenie zgody na wykonanie fotokopii" nie stanowi warunku dostępu do akt. Funkcjonujący formularz umożliwia zainteresowanym stronom sporządzenie fotokopii z akt sprawy i znajduje swe oparcie w obowiązującym Regulaminie funkcjonowania Biura Obsługi Interesanta i Czytelni akt Sądu Okręgowego w P. Odnośnie wątpliwości T. K. dotyczących gromadzenia przez pracowników Czytelni akt danych osobowych Prezes Sądu Okręgowego poinformował z kolei, że dane te potrzebne są jedynie w celu prawidłowej identyfikacji osób, kontaktu z interesantami oraz ewidencji udostępnianych akt. Zgodnie z § 92 pkt 1 rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. Nr 38, poz. 249) udostępnienie akt lub przedmiotu z akt następuje dopiero po wykazaniu tożsamości przez stronę lub innego uprawnionego. Prezes Sądu wyjaśnił również, ustosunkowując się do wątpliwości dotyczących podstaw stosowania w praktyce funkcjonowania Czytelni Akt wniosków o nazwach "Wniosek o wgląd do akt" oraz "Wniosek o wyrażenie zgody na wykonanie fotokopii", że używanie tych formularzy znajduje swą podstawę w Regulaminie funkcjonowania Biura Obsługi Interesanta i Czytelni Akt Sądu Okręgowego w P., będącym załącznikiem do cytowanego wyżej Zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego w P.. Dodał też, że zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r., wydane na podstawie art. 148 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS.2003.5.22) w § 544a upoważnia Prezesów sądów do tworzenia Biura Obsługi Interesanta. Organ podkreślił, że pełen tekst Regulaminu funkcjonowania tegoż Biura Obsługi Interesanta oraz Czytelni akt Sądu Okręgowego w P. dostępny jest na stronie Internetowej Sądu Okręgowego w P. - www.[...].so.gov.pl w zakładce Biuro Obsługi Interesanta. Pismem z dnia 18 grudnia 2013 r. (oznaczonym przez skarżącego jako [...]) T. K. złożył skargę na nienależyte załatwienie sprawy przez organ - Sąd Okręgowy w P. (w istocie Prezesa Sądu Okręgowego w P.) polegające na niepodaniu przez organ podstawy prawnej podejmowania czynności polegającej na żądaniu udzielenia przez stronę postępowania sądowego chcącą wejrzeć w akta sprawy, w taki sposób, że organ żąda od strony postępowania potwierdzenia przez nią faktu zaznajomienia się przez tę stronę z załącznikiem do Zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego w P. Nr [...] "Regulamin funkcjonowania Biura Obsługi Interesanta i Czytelni Akt". Skarżący stwierdził, że zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego nie stanowi takiej podstawy prawnej, zaś Prezes Sądu Okręgowego nie podał żadnej podstawy prawnej gromadzenia danych osób wnioskujących o wgląd do akt. W odpowiedzi Prezes Sądu Okręgowego przesłał pismo, w którym ustosunkował się do zarzutów podnoszonych w kilku różnych skargach złożonych przez T. K. W zakresie dotyczącym opisanej wyżej skargi dotyczącej działalności Czytelni Akt Sądu Okręgowego w P. Prezes Sądu Okręgowego wyjaśnił, że sprawy poruszane przez skarżącego były już objęte "skargą na bezczynność organu", która wpłynęła do Sądu Okręgowego w P. dnia 26 listopada 2013 r. i która została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. dnia 18 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna. Przed wyjaśnieniem podstaw odrzucenia skarg Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnia, że skarga zawarta w piśmie z dnia 18 grudnia 2013 r. oznaczona przez skarżącego jako [...] Sąd potraktował jako skargę na czynności Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 22 lipca 2013 r., zważając że skarżący - choć zarzuca organowi "niepodanie" podstawy prawnej podejmowania przez niego czynności żądania od strony chcącej wejrzeć w akta sprawy potwierdzenia przez nią faktu zaznajomienia się z załącznikiem do Zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego w P. Nr [...] stanowiącego Regulamin funkcjonowania Biura Obsługi Interesanta i Czytelni Akt - to w istocie polemizuje ze stanowiskiem organu wyrażonym w tej kwestii w piśmie z dnia 22 lipca 2013 r. Co więcej, T. K. określił przedmiot skarg jako "skarga na nienależyte załatwienie sprawy" i do tego wskazał konkretne pismo, w którym organ zajął kwestionowane przez niego stanowisko (pismo z dnia 22 lipca 2013 r.). Na marginesie Sąd zaznacza, że miał na względzie, iż T. K. odrębnie zaskarżył bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w zakresie w jakim organ ten nie udzielił mu informacji objętych jego pismami z dnia 4 lipca 2013 r. (skarga wniesiona pismem z dnia 24 listopada 2013 r.). Wracając do motywów niniejszego postanowienia Sąd wskazuje na wstępie, że sądy administracyjne powołane są zasadniczo do kontroli legalności działalności administracji publicznej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Kontrola ta nie dotyczy jednak wszelkich działań i zaniechań jakichkolwiek podmiotów publicznych. Zakres spraw, od których przysługuje skarga do sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.). Zgodnie z powołanym wyżej art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Do powyższych spraw nie zalicza się działalność Prezesa Sądu Okręgowego, w zakresie w jakim rozpatruje on skargi na działalność podległej mu jednostki. Zgodnie z art. 41b § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.) organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu. Z kolei w myśl art. 41b § 2 powyższej ustawy jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego. Wreszcie art. 41c § 2 ustawy stanowi, że jeżeli skarga lub wniosek dotyczy działalności administracyjnej sądu, organ właściwy do ich rozpatrzenia, uznając skargę lub wniosek za uzasadniony, podejmuje lub zleca czynności z zakresu nadzoru nad działalnością administracyjną sądów". Powyższe przepisy regulują procedurę załatwiania skarg na działalność jednostek wymiaru sprawiedliwości (sądów powszechnych) przez odpowiednie organy tych jednostek (właściwych prezesów sądów). Problematyka ta nie dotyczy działalności administracji publicznej (wiąże się z działalnością wymiaru sprawiedliwości), a zatem akty i czynności związane z realizacją tych skarg nie są formami działalności administracji publicznej, ani aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Dlatego na czynności te nie przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna i postanowił o jej odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. /-/ T. Świstak