II SA/Po 1061/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2013r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2012r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący J. Ł. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...] zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podał, że znajduje się w złym stanie majątkowym, córka i żona chorują, a syn jest bezrobotny. Wnioskodawca podał, że środki ze sprzedaży działki przeznaczył na spłatę długów, oraz na rodzinę. Nadto wskazał, że z gospodarstwa rolnego które posiada (powierzchnia 3,70 ha) nie wystarcza środków na utrzymanie rodziny. Wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną oraz dwójką dorosłych dzieci. W oparci o ustalenia organów pomocy społecznej wskazał, że dochód rodziny wynosi [...] zł miesięcznie, po [...] zł na członka 4-osobowej rodziny. Wnioskodawca wskazał, że wraz z córką posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (przedłożył kserokopie orzeczeń). Wnioskodawca oświadczył, że posiada dom o powierzchni 120 m², oraz mieszkanie o powierzchni 64 m², nie ma żadnych oszczędności. Dołączył kopię decyzji z [...] listopada 2012r. o przyznaniu zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu opału w wysokości [...] zł., decyzji o uznaniu syna za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, decyzji o wysokości renty córki w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto) miesięcznie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w sierpniu 2011r. sprzedał działkę za cenę [...] zł. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") dodatkowo oświadczył, że w 2008r. sprzedał działkę za cenę [...] zł., nadto w 2012r. doszło do wymarznięcia zasiewów i zmuszony był ponieść ponowne koszty nawozów i uprawy, przy czym wskazał, że od 2000r. uprawia zboże. Oświadczył, że w 2012r. dochody wyniosły [...] zł z czego dotacja unijna stanowiła [...] zł, ze sprzedaży trzody chlewnej uzyskał [...] zł, z opieki społecznej – [...] zł (zasiłek socjalny córki [...] zł + [...] zł dodatku pielęgnacyjnego). Syn nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów, żona również nigdzie nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów. Następnie wnioskodawca wyszczególnił koszty miesięcznego i rocznego utrzymania oraz koszty prowadzenia gospodarstwa rolnego: - prąd - [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie - gaz – [...] zł, [...] zł rocznie, - woda – około [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie, - Internet – [...] zł, [...] zł. rocznie, - ubezpieczenie samochodu osobowego marki Opel Vectra z 1999r. i ciągnika Ursus z 1977r. – [...] zł miesięcznie, [...] zł. rocznie, - telefon córki – [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie, - koszty diety bezglutenowej córki – [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie - leki dla córki – [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie, - leki dla żony – [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie, - leki dla skarżącego – [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie, - żywność wnioskodawcy, żony i syna – [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie, - wydatki na odzież – [...] zł miesięcznie, [...] zł. rocznie, - środki czystości – [...] zł miesięcznie , [...] zł rocznie, - utrzymanie samochodu, ciągnika (paliwo, olej) - około [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie, - opał na sezon zimowy (6t x [...] zł) – [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie, - składka na KRUS - [...] zł miesięcznie, [...] zł rocznie, - środki ochrony roślin – [...] zł, nawozy [...] zł, koszty żniwowania – [...] zł, to łącznie [...] zł na rok. Wnioskodawca oświadczył, że środki ze sprzedaży nieruchomości przeznaczył na: - prawo jazdy dla córki – [...] zł., - zawodowe prawo jazdy dla syna – [...] zł, - ogrodzenie posiadłości wraz z materiałem i kosztem usługi – [...] zł, - oprzyrządowanie do ciągnika TUR – [...] zł, - zakup komputera – [...] zł, - zakup pralki – [...] zł - opał na sezon zimowy – [...] zł, - remont samochodu – [...] zł. Nadto wnioskodawca oświadczył, że gdy nie wystarcza mu na bieżące wydatki pożycza od rodziny, a potem spłaca pożyczki. Wnioskodawca przedłożył wyciąg z rachunku bankowego za okres od stycznia 2012r. do stycznia 2013r. na którym widnieją dodatnie miesięczne salda. Z wyciągów tych wynika, że uzyskuje wpłaty od odbiorców produkcji rolnej. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle treści wniosku o prawo pomocy oraz jego obszernego uzupełnienia wskazać należy, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych zainicjowanego postępowania. Porównując zadeklarowane przez wnioskodawcę przychody z prowadzonego gospodarstwa rolnego ([...] zł miesięcznie) oraz wyszczególnione przez niego koszty utrzymania rodziny oraz prowadzenia gospodarstwa wynoszące łącznie [...] zł miesięcznie, przyjąć należy, że uzyskiwane dochody nie wystarczają na pełne pokrycie tych kosztów. Brakujące kwoty skarżący uzupełnia, jednak ze środków uzyskanych ze sprzedaży działek w 2008 i 2011r., ostatnio na kwotę [...] zł. Z oświadczenia skarżącego wynika jednak, że nie wydał wszystkich uzyskanych z tego tytułu środków - zadeklarował, że poniósł konkretne wydatki w wysokości [...] zł (prawo jazdy dla syna i córki, komputer, ogrodzenie, oprzyrządowanie ciągnika, pralka, remont samochodu). Pozostała kwota znacznie przewyższa łączne koszty sądowe niniejszego postępowania. W tym miejscu należy podkreślić, że prawo pomocy przyznawane jest stronie, gdy po uiszczeniu jedynie niezbędnych wydatków utrzymania rodziny nie pozostają już żadne wolne środki, przy czym do koniecznych kosztów utrzymania nie zalicza się wszystkich kosztów jakie strona ponosi (koszt prawa jazdy, ogrodzenia, komputera, itd.), a tylko te które służą zapewnieniu niezbędnej egzystencji rodziny. Niewystarczające jest bowiem, dla uzyskania prawa pomocy od Skarbu Państwa, powoływanie się konieczność ponoszenia wysokich kosztów niezbędnego utrzymania rodziny i innych dodatkowych wydatków, które do koniecznych nie należą. Nawet znaczna kwota ponoszonych wydatków skarżącego nie uzasadnia skorzystania z prawa pomocy w sytuacji posiadania możliwości uzyskiwania dodatkowych dochodów, zwłaszcza ze sprzedaży nieruchomości. Nadto wnioskodawca sam oświadczył, że ze środków uzyskanych ze sprzedaży działki uzupełniał potrzebne środki na wszystkie swoje wydatki, zatem uwzględnić winien także poniesienie z tych środków kosztów sądowych niniejszego postępowania. Z przedłożonych dokumentów oraz oświadczenia wnioskodawcy wynika nadto, że posiada mieszkanie w K., gdzie zameldowana jest jego córka. Wnioskodawca pomimo wezwania nie wskazał, czy uzyskuje z tego tytułu dodatkowe dochody w postaci chociażby czynszu z wynajmu. W tym stanie rzeczy, przyjąć należy, że wnioskodawca aktualnie dysponuje wolnymi środkami, chociażby pozostałymi ze sprzedaży działki w 2011r., które powinien przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Tym bardziej, że mają one charakter należności publicznoprawnych i winny być uiszczone zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów utrzymania rodziny, a przed innymi wydatkami, których do niezbędnych nie sposób zaliczyć. Wobec powyższego oddalić należało wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska