II SA/Po 1062/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2013 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012 r. Nr [...], [...], [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący J.G. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od trzech skarg, połączonych na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 27 grudnia 2012 r. w łącznej wysokości 1.352 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podał, że znajduje się w złym stanie majątkowym, gospodarstwo rolne, które prowadzi nie przynosi zysków. Wskazał, że ma na utrzymaniu dwoje dorosłych dzieci po studiach, które są bezrobotne bez prawa do zasiłku. Powołał się także na swój zły stan zdrowia. Oświadczył, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną oraz dwójką dzieci. Rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł miesięcznie oraz wynagrodzenia za pracę żony skarżącego w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto) miesięcznie. Nadto oświadczył, że jest ławnikiem w sądzie rejonowym. Nie podał wysokości środków jakie uzyskuje z tego tytułu. Wnioskodawca oświadczył, że posiada dom o powierzchni 120 m², nieruchomość rolną o powierzchni 6,48 ha, samochód osobowy marki Renault Scenic z 2004 r., nie ma żadnych oszczędności. Oświadczył, że posiada kredyt zaciągnięty w Banku w wysokości 30.000 zł. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") dodatkowo oświadczył, że całkowity koszt miesięcznego utrzymania domu i rodziny wynosi około 2.180 zł. Uzyskiwane dochody są niższe niż ponoszone koszty, więc zaciąga pożyczki bankowe. Nadto wskazał, że w gospodarstwie rolnym zajmuje się uprawą zbóż, ziemniaków, ma także łąki. Statystyczny przychód z tego gospodarstwa w 2011 r. wyniósł [...] zł, na dowód czego przedłożył zaświadczenie z Urzędu Gminy. Koszty prowadzenia gospodarstwa to koszty nawozów sztucznych – 6.000 rocznie, opryski – 1.800 zł rocznie, kombajn zbożowy - 1.800 zł, prasa – 1.500 zł, paliwo rolnicze – 4.300 zł zboże siewne – 2.000 zł, orka, agregat uprawowy, siew nawozów i zbóż i inne koszty uprawy – 3.000 zł., podatek rolny 1.200 zł. W ostatnich czterech latach miały miejsce klęski żywiołowe – mrozy, susze i podtopienia. Z tytułu dopłat za 2012 r. skarżący szacuje, że otrzyma około [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że środki ze sprzedaży działek przeznaczył na: - ocieplenie domu – 19.000 zł, - położenie blachy na budynku gospodarczym – 8.400 zł, - remont wewnętrzny domu – malowanie, nowe podłogi, płytki, okna plastikowe, wymiana mebli, - zakup samochodu – Renault Scenic 1,9 CDI z 2004 r. - bieżące utrzymanie domu i gospodarstwa, - zabezpieczenie przyszłości dzieci i na starość poprzez zakup numizmatów, - nakłady na przestawienie kolizyjnych słupów energetycznych. Nadto wskazał, jakie prace remontowe i modernizacyjne jeszcze musi wykonać (wymiana azbestu, nowy dach, podłączenie do kanalizacji). Nadto wskazał swoje dolegliwości zdrowotne i konieczność prywatnego leczenia, podał że ponosi duże koszty leków, nie podał ich wysokości. Wnioskodawca podał, że w 2009 r. sprzedał cztery działki za kwotę [...] zł. Ponosił koszty modernizacyjne i przygotowawcze do sprzedaży kolejnych działek. Podał, że ma obciążenie z tytułu kredytów, ale nie podał jakie i ile, wskazał, że należności te płaci terminowo. Posiada jeszcze dwa inne samochody – Seat Ibiza z 1998 r. oraz Honda Civic z 1998 r., a także ciągnik Ursus z 1983 r. Następnie wnioskodawca wyliczył miesięczne koszty utrzymania domu, samochodów i rodziny na kwotę 1.300 zł, co potwierdził rachunkami i fakturami. Przedłożył wciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank za okres od lipca 2012 r. do stycznia 2013 r. z saldem w wysokości [...] zł w sierpniu, [....] zł we wrześniu, [....] zł w październiku, [...] zł w listopadzie, [....] zł w grudniu, [....] zł w styczniu 2013 r. Z wyciągów tych wynika, że sam dwa, trzy razy w miesiącu zasila konto wpłatami rzędu [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, sprzedał jednostki uczestnictwa w funduszu na kwotę [...] zł we wrześniu, [...] zł w listopadzie, uzyskuje stałe comiesięczne wpłaty z Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w wysokości około [...] zł. Przedłożył kopię zeznania podatkowego PIT-37 za 2011 r., z którego wynika, że jego żona z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskała dochód w wysokości [...] zł brutto. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że z tytułu sprzedaży działek uzyskał następujące wpływy: w dniu 8 listopada 2011 r. [...] zł (jedna działka), [...]zł (dwie działki), [...] zł (jedna działka). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach koniecznego utrzymania (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle treści wniosku o prawo pomocy oraz jego obszernego uzupełnienia wskazać należy, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych zainicjowanych postępowań. Przyjąć można, że zadeklarowane rzeczywiście przychody z gospodarstwa rolnego oraz z pracy żony skarżącego w całości pokrywają jedynie podstawowe konieczne koszty miesięcznego bieżącego utrzymania rodziny (2.180 zł). Przy czym uwzględnić należy, że przychód wskazany w zaświadczeniu ma charakter statystyczny i nie odzwierciedla przychodów gospodarstwa, jakie realnie uzyskuje wnioskodawca. Pozostałe koszty, które wnioskodawca ponosi z tytułu gruntownych remontów domu, wymiany mebli, zakupu samochodu, modernizacji i nakładów na uzbrojenie nieruchomości przeznaczonych na sprzedaż ponosi natomiast z dochodu ze sprzedaży działek w 2009 r. i 2011 r. na kwotę około [...] zł. Przyjąć również można, że z tego dodatkowego dochodu okazjonalnie uzupełnia środki potrzebne na prowadzenie gospodarstwa rolnego, zwłaszcza w sytuacji klęski żywiołowej, czy na potrzeby rodziny. Z oświadczenia skarżącego wynika jednak, że nie wydał wszystkich uzyskanych z tego tytułu środków - zadeklarował, że poniósł konkretne wydatki w wysokości 27.400 zł (ocieplenie domu, dach budynku gospodarczego), zakupił samochód, zmodernizował dom i dokonał oszczędności. W tym miejscu należy podkreślić, że prawo pomocy przyznawane jest stronie, gdy po uiszczeniu jedynie niezbędnych wydatków utrzymania rodziny nie pozostają już żadne wolne środki, przy czym do koniecznych kosztów utrzymania nie zalicza się wszystkich kosztów jakie strona ponosi, a tylko te które służą zapewnieniu niezbędnej egzystencji rodziny. Niewystarczające jest bowiem dla uzyskania prawa pomocy do Skarbu Państwa powoływanie się tylko na koszty własnego utrzymania i inne zobowiązania, które ponosi. Nawet wysokie wydatki skarżącego nie uzasadniają skorzystania z prawa pomocy w sytuacji posiadania możliwości uzyskiwania dodatkowych dochodów, zwłaszcza ze sprzedaży nieruchomości. Nadto wnioskodawca sam oświadczył, że ze środków uzyskanych ze sprzedaży działek zakupił numizmaty i poczynił oszczędności na przyszłość dzieci i swoją. Okoliczność tą potwierdzają wyciągi z rachunku bankowego, na który wpływały znaczne środki ze sprzedaży jednostek uczestnictwa w komercyjnym funduszu. Z wyciągów tych wynika także, że miesięczne salda w okresie ostatnich 6 miesięcy było dodatnie i przekraczały wysokość łącznych wpisów od zainicjowanych skarg. W tym stanie rzeczy, przyjąć należy, że wnioskodawca aktualnie dysponuje wolnymi środkami, które powinien przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Tym bardziej, że mają one charakter należności publicznoprawnych i winny być uiszczone zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów utrzymania rodziny, a przed innymi wydatkami, których do niezbędnych nie sposób zaliczyć. Wobec powyższego oddalić należało wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w przedmiotowych sprawach. Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska