II SA/Po 1083/13
WyrokWSA w Poznaniu2014-03-27
Skład orzekający: Maria Kwiecińska, Elwira Brychcy, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba będąca współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, które nie przynosi dochodów i nie jest faktycznie przez nią prowadzone, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że samo współwłasność gospodarstwa rolnego nie przesądza o statusie rolnika prowadzącego działalność. Organy nie wykazały, że skarżąca faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne i osiąga z niego dochody, ani nie zakwestionowały jej oświadczeń o braku możliwości prowadzenia gospodarstwa z powodu opieki nad synem i mężem. W związku z tym, skarżąca mogła spełniać przesłankę rezygnacji z zatrudnienia.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na syna z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Organy I i II instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca, będąc współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Skarżąca argumentowała, że gospodarstwo nie przynosi dochodów, nie jest przez nią faktycznie prowadzone z powodu opieki nad synem i mężem, a wcześniej otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., znak [...], Wójt Gminy na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17, art. 18, art. 20, art. 23, art. 24, art. 26, art. 30 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 z późn. zm.) odmówił J. D przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na syna S. D.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 4 lipca 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna S. D. Organ ustalił, że S. D. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ustalonym przed 16 rokiem życia wydanym na stałe. Wnioskodawczyni nie pracuje zawodowo, jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni fizycznej [...] ha. Nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i społecznemu rolników. Następnie organ I instancji powołując się na uchwalę składu 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12, przyjął, że sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonania oceny, czy wielkość posiadanego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej strona nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży obowiązek alimentacyjny. W ocenie organu wnioskodawczyni nie jest osobą, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem.
Pismem z dnia 22 lipca 2013 r. J. D odwołała się od powyższej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2013 r.
W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, że opiekuje się synem od urodzenia do dziś. Nie mogła podjąć pracy zawodowej, ani w gospodarstwie. Nadto mąż jest po wypadku i posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Gospodarstwo o powierzchni [...] ha fizycznego, w tym [...] ha stanowi las, to 0[...] ha przeliczeniowego, nie przynosi żadnych dochodów z rolnictwa. Ziemia stanowi klasy VI i VIz. Odwołująca się wskazała, że nie ubiegała się o przyznanie płatności w ramach programów realizowanych przez Biuro Powiatowe ARiMR, nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i społecznemu rolników. Wskazała, że pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej celem opieki nad synem i były to jej jedyne środki do życia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak [...], na podstawie art. 16a w zw. z art. 2 pkt 2, art. 3, art. 24 ust. 1 i ust. 2a ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko wyrażone przez organ I instancji. Na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie organ odwoławczy uznał za wiarygodne kompletne ustalone okoliczności faktyczne organu I instancji, ponieważ stan faktyczny w sprawie dotyczy ustaleń w zakresie przesłanek ustawowych został ustalony na podstawie dokumentów urzędowych i nie jest kwestionowany przez Stronę.
Następnie organ przywołał przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych dodany z dniem 1 stycznia 2013r. nowelizacją powyższej ustawy i wskazał, że zaskarżoną decyzją organ I instancji odmówił odwołującej się wnioskowanego świadczenia opiekuńczego w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu niespełnienia ustawowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy powołując się na treść uchwały NSA z 11 grudnia 2012r., I OPS 5/12 przyjął, że prowadzenie gospodarstwa rolnego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Kolegium wskazało, że prowadzenie gospodarstwa rolnego może również polegać na nadzorowaniu go lub kierowaniu albo zarządzaniu nim. Rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne nie mogą w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, jak osoby zatrudnione lub wykonujące inną pracę w rozumieniu art. 3 pkt 22 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przypadku osoby rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem zrekompensować utratę szans zarobkowych, wynikającą z poświęcenia czasu wyłącznie na opiekę nad osobą niepełnosprawną. Kolegium podkreśliło, że sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Reasumując na gruncie obowiązującego obecnie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi to przeszkodę do uzyskania prawa do wnioskowanego zasiłku, skoro ustawodawca wyraźnie i wprost zastrzegł konieczność warunku rezygnacji z wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a zatem w przeciwieństwie do świadczenia pielęgnacyjnego nie wystarczy fakt niepodejmowania zatrudnienia lun innej pracy zarobkowej.
Skargę na powyższą decyzję, pismem z dnia 17 września 2013 r., J. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła swoją wcześniejszą argumentację zawartą w odwołaniu wskazując, że 30 lat temu zrezygnowała z zatrudnienia by opiekować się synem oraz mężem, który uległ wypadkowi. Wtedy nie miała wyboru i musiała zrezygnować z pracy w rolnictwie. Zarzuciła, że organ I i II instancji oparł się na przepisach nowych, nie biorąc pod uwagę, że posiada gospodarstwo to przeliczeniowych [...] ha dobrej ziemi, gdzie nakłady na ziemię przewyższają zysk, a wnioskodawczyni zrezygnowała z uprawy ziemi, aby opiekować się synem i mężem. Skarżąca podkreśliła, że nie posiadają żadnego obiektu gospodarczego, żadnych narzędzi rolniczych, niczego nie hodują, ziemia o szerokości 8 m zmieniła się w dziki las i ugór, sąsiadujący z ziemią, która równolegle na całej długości stanowi las. Nadto skarżąca wskazała, że do tej pory otrzymywała zasiłek i była ubezpieczona w PZU. Wniosła o przywrócenie jej zasiłku opiekuńczego na syna.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Jak wynika z kolei z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Na wstępie trzeba zauważyć, że wnioskiem z dnia 1 lipca 2013 r. (k. 2 akt adm. organu I instancji) J. D zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki na swoim niepełnosprawnym synem S.D. Skarżąca załączyła do powyższego wniosku orzeczenie ZUS z [...] maja 2004r., uznające S.D. za osobę całkowicie niezdolną do pracy i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.
Wobec powyższego podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013r., poz. 1456), a w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, a nie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak bezpodstawnie wskazał organ odwoławczy w decyzji II instancji. Wnioskodawczyni wnosiła bowiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę na synem S., nie zaś o specjalny zasiłek opiekuńczy. Kolegium nieprawidłowo zatem rozpoznało sprawę niezgodnie z wnioskiem skarżącej, co chociażby z tego powodu nie pozwala na pozostawienie zaskarżonej decyzji odwoławczej w obrocie prawnym i musi skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 §1 pkt 1 a p.p.s.a.
Nadto należy podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak wynika przy tym z art. 17 ust. 1b cytowanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstawała (1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub (2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Kluczowe wątpliwości, jakie wyłoniły się na tym tle w rozpatrywanej sprawie, dotyczyły odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca spełniła wymóg niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Trzeba przy tym od razu zauważyć, że ustawodawca nakazuje w art. 3 pkt 22 powołanej ustawy rozumieć zwrot "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" jako wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Należy poza tym wskazać, że dokonując wykładni art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy, zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji odwołał się do poglądu wyrażonego w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. I OPS 5/12 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Trzeba przy tym zauważyć, że w świetle art. 187 § 2 p.p.s.a. uchwała składu 7 sędziów NSA wiąże co do zasady jedynie w sprawie, w której została wydana. Niemniej, posiada ona także tzw. ogólną moc wiążącą, polegającą na tym, że składy sądu orzekające w podobnych sprawach powinny respektować stanowisko wyrażone w takiej uchwale. Jak wynika bowiem z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawy nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu 7 sędziów NSA, to powinien on przedstawić powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia określonemu składowi NSA. Jest to zatem jedyny sposób kwestionowania poglądu wyrażonego w uchwale składu 7 sędziów NSA. Sąd pragnie od razu zaznaczyć, że podziela stanowisko wyrażone w cytowanej uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012 r.
W cytowanej uchwale stwierdzono, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono zarazem, że wspomniana forma wsparcia finansowego pełni rolę rekompensaty za niepodejmowanie lub rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dlatego też świadczenia pielęgnacyjnego nie powinno otrzymywać osoby, które wprawdzie nie wykonują pracy w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz mimo to osiągają dochody z innych źródeł. Jednocześnie, przytoczona definicja legalna zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z art. 3 pkt 22 powołanej ustawy o świadczenia rodzinnych nie podlega wykładni rozszerzającej, polegającej w szczególności na włączeniu do tego przepisu innych niż wyraźnie w nim wyliczonych form aktywności zawodowej. Konsekwentnie zatem należy uznać, że pominięcie w art. 3 pkt 22 cytowanej ustawy prowadzenia gospodarstwa rolnego było celowym zabiegiem ustawodawcy. W omawianej uchwale stwierdzono zarazem, że prowadzenie gospodarstwa rolnego nie musi polegać na osobistym wykonywaniu zadań związanych z produkcją rolną, lecz może również polegać na nadzorowaniu, zarządzaniu lub kierowaniu takim gospodarstwem rolnym. Tym samym co do zasady rolnik nie może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne; zwłaszcza, że w odróżnieniu od pracownika nie jest on poddany wymogom w zakresie czasu i organizacji pracy, co z kolei pozwala mu na elastyczne zarządzanie własnym czasem, także w zakresie opieki na osobą niepełnosprawną.
Niemniej ustawodawca nie definiuje wyrazu "rolnik" na gruncie powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też niezbędne jest odwołanie się do art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50 poz. 291 z późn. zm.), wedle którego rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca oraz prowadząca na terytorium RP osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolny, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Tym samym kluczową przesłanką uznania danej osoby za rolnika jest fakt prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego, przy czym w myśl art. 3 pkt 6 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. nr 136 poz. 969 z późn. zm.) przez gospodarstwo rolne rozumie się obszar gruntów, sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub grunty zadrzewione na użytkach rolnych, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha fizyczny lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym także spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.
Należy poza tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczeniu społecznemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny. W pozostałym zakresie rolnik podlega ubezpieczeniu na wniosek. Ponadto, w art. 38 pkt 1 cytowanej ustawy wprowadzone zostało wzruszalne domniemanie prowadzenia działalności rolniczej przez właściciela gruntów zaliczonych do użytków rolnych, co stanowi przejaw ogólnej zasady, wedle której podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników zależy od faktycznego prowadzenia działalności rolniczej, a nie jedynie od samego posiadania gospodarstwa rolnego. Tym samym uznanie danej osoby za rolnika wymaga wykazania, że prowadzi ona gospodarstwo rolne, co wyraźnie nawiązuje do stanowiska prezentowane w omawianej uchwale NSA z dnia 11 grudnia 2012 r.
Trzeba poza tym także wskazać, że pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się z objęciem ubezpieczeniem społecznym. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205 poz. 1585 z późn. zm.), za osobą pobierającą świadczenie pielęgnacyjne wójt, burmistrz albo prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładowego). Tym samym ustawodawca zdaje się prima facie wykluczać przypadek, gdy osoba ubiegająca się o rozważane świadczenie korzysta już z ubezpieczenia społecznego na podstawie innego tytułu. Niemniej, wedle art. 6 ust. 2b cytowanej ustawy wójt, burmistrz albo prezydent miasta nie opłaca wspomnianej składki za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie przepisów odrębnych. Dlatego też sam fakt podlegania ubezpieczeniu społecznemu nie przekreśla jeszcze definitywnie możliwości uzyskania omawianej formy wsparcia finansowego.
Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika jedynie, że skarżąca wraz z mężem jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni [...] ha fizycznego, tj. [...] ha przeliczeniowego, co znajduje swoje potwierdzenie w decyzji Wójta Gminy z [...] lutego 2013r. w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości za 2013 r. (k. 4 akt adm. organu I instancji). Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania.
Organy administracji publicznej uznawały przy tym w toku postępowania, że przedstawiony powyżej materiał dowodowy był wystarczający do zakwalifikowania skarżącej jako rolnika, co w konsekwencji prowadziło do wydania decyzji o odmowie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Takie stanowisko, w świetle zebranych dowodów jest jednak w ocenie Sądu przedwczesne. W oparciu o zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy materiał można bowiem jedynie stwierdzić, że skarżąca jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, co jeszcze nie przesądza o trafności przypisania jej statusu rolnika. W tym celu niezbędne jest bowiem wykazanie, że skarżąca faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne. Organy administracji publicznej nie przeprowadziły na tę okoliczność żadnego dowodu, ani tym bardziej skutecznie nie zakwestionowały twierdzeń skarżącej, zawartych w oświadczeniu wnioskodawczyni z 4 lipca 2013r., gdzie pouczona o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, wskazała, że nie pracuje zawodowo, nie prowadzi działalności gospodarczej. Nadto w odwołaniu oświadczyła, że nie pracuje w gospodarstwie rolnym. Nadto oświadczyła, że nie ma możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego z uwagi na opiekę nad synem i mężem, który uległ wypadkowi. Nadto skarżąca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nadto organ nie ustalił, czy w ogóle możliwe jest prowadzenie gospodarstwa rolnego na gruncie należącym do skarżącej w zestawieniu z jej oświadczeniami, że ziemia nie nadaje się do upraw, stała się nieużytkiem i zmieniła się w dziki las.
Sąd daje zarazem wiarę wyjaśnieniom skarżącej, iż nie wykonuje ona osobiście pracy we wspomnianym gospodarstwie rolnym z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad swoim dzieckiem. Brak ustaleń faktycznych organu w tym istotnym zakresie.
Zauważyć przy tym należy, że skarżąca oświadczyła, że w poprzednim stanie prawnym pobierała świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na opiekę nad synem. W ocenie Sądu, przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć szeroko, mając na względzie zarówno cel ustawy jak i wartości wynikające z Konstytucji. Wartością konstytucyjną, jak i celem ustawy, jest opieka nad osobą niepełnosprawną i jej ochrona. Faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, w sytuacji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, potwierdza okoliczność rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Tak więc, przy ponownej ocenie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie bez znaczenia pozostaje fakt, że ubieganie się o przyznanie świadczenia służy zachowaniu ciągłości uzyskiwania świadczeń w ramach kontynuowania udzielanej pomocy rodzicowi niepełnosprawnego dziecka.
Podsumowując, należy uznać, że dotychczas materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżąca jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne z samego tylko faktu bycia współwłaścicielką gospodarstwa rolnego. Brak wystarczających podstaw do przyjęcia, że nie spełnia ona przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Zwłaszcza, że organ w toku postępowania skutecznie nie zakwestionował jej oświadczenia, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny mieć na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią organ administracyjny jest związany z mocy art. 153 p.p.s.a. Organ dokona ponownych ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie i następnie jego oceny według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz zbada, czy skarżąca spełnia przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zarówno zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu I instancji, jak orzekł w punkcie I wyroku. Treść art. 152 p.p.s.a. uzasadnia rozstrzygnięcie zawarte w pkt. II wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło