II SA/Po 1084/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego ; skargę oddala /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS Wnioskiem z dnia [...] listopada 2001 r. skarżący Z. B. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o przyznanie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup żywności i dodatek energetyczny, w jego uzasadnieniu podając, iż trudna sytuacja życiowa upoważnia jego rodzinę do korzystania z świadczeń pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. odmówił przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, jako podstawę rozstrzygnięcia powołując przepisy art. 2 ust. 4, art. 4 ust. 1 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 z 1998 r. poz. 414 ze zmianami) oraz Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 r. sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego (Dz.U. Nr 26 poz. 140). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w oparciu o materiał dowodowy sprawy ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz małoletnią córką, małżonkowie nie pracują zawodowo oraz są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby poszukujące pracy - bez prawa do zasiłku, a aktualny ich dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Odmawiając skarżącemu przyznania zasiłku okresowego organ wyjaśnił, przytaczając stosowne dane, iż wysokość przyznanej przez Urząd Wojewódzki w P. dotacji na 2001r. nie wystarcza na pokrycie wydatków związanych z wykonywaniem przez Ośrodek zadań obligatoryjnych. Jednocześnie do akt sprawy załączono decyzję Nr [...]z dnia [...] grudnia 2001 r., którą przyznano skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 100 zł na dofinansowanie zakupu żywności oraz datowane na ten sam dzień pismo Ośrodka, w którym wyjaśniono skarżącemu, iż na dofinansowanie wskazanych przez niego wydatków związanych z dostawą energii przyznany został zasiłek celowy decyzją z dnia [...] października 2001 r. Składając odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący wskazał, iż zaskarża decyzję, w której odmówiono przyznania zasiłku okresowego, jak również pismo Ośrodka, w którym poinformowany został o przyznaniu zasiłku celowego na dofinansowanie energii. Powołując się na wnioski z dnia [...] października 2001 r. oraz [...] listopada 2001 r., zakwestionował zakres oraz wysokość przyznanej pomocy podnosząc, że nie zaspokaja ona niezbędnych potrzeb życiowych rodziny, która znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i życiowej. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podkreślając uznaniowy charakter zasiłków celowych i okresowych oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej, które w pierwszej kolejności zobowiązane są do realizacji zadań mających charakter obowiązkowy, a nie fakultatywny. Organ II instancji wyjaśnił, iż pomocy społecznej nie można traktować jako źródła utrzymania, lecz wyłącznie jako pomoc doraźną, świadczoną w przezwyciężaniu okresowej, trudnej sytuacji materialnej, rodziny. Wskazując na przyznawanie wnioskodawcy licznych zasiłków organ odwoławczy szczupłość środków przeznaczonych w budżecie na pomoc społeczną nie pozwala rozpatrzyć pozytywnie wszystkich wniosków. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, przytaczając argumentację, którą zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzucając organom administracji orzekającym w sprawie naruszenie przepisów k.p.a. skarżący zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej w wysokości, która pozwoliłaby pokryć wydatki związane z koniecznością opłacenia comiesięcznych rachunków związanych z opłatami stałymi oraz umożliwiłaby kontynuowanie leczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wyjaśniając, iż podnoszone w skardze argumenty nie dają organowi odwoławczemu podstaw prawnych do uwzględnienia skargi. Organ II instancji wskazał na fakultatywny charakter zasiłków okresowych, podkreślił również, że zaskarżona decyzja nie narusza granic uznania administracyjnego, wydana została w wyniku prawidłowo ustalonej sytuacji bytowej i rodzinnej skarżącego, z uwzględnieniem możliwości finansowych organów pomocy społecznej oraz zakresu pomocy dotychczas udzielonej rodzinie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 §1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Jednocześnie, w myśl art. 135 ww. ustawy, sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów lub czynności wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Sąd kontroluje legalność nie tylko zaskarżonej decyzji organu II instancji, ale także decyzji wydanej w I instancji. W przedmiotowej sprawie decyzje organów obu instancji wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż zakres przedmiotowy odwołania od decyzji organu I instancji obejmował rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku okresowego oraz odpowiedź udzieloną skarżącemu przez ten organ w związku z wydanymi wcześniej decyzjami w sprawie zasiłku celowego na opłacenie rachunku za energię. Ponieważ treść tej odpowiedzi nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a. i przez to nie może podlegać zaskarżeniu, a przedłożone przez skarżącego rachunki za energię zostały rozpatrzone w ramach odrębnego, wcześniej zakończonego postępowania, zasadnie organ II instancji ograniczył swoje rozstrzygnięcie do rozpatrzenia odwołania w zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku okresowego. Tym samym również zakres kontroli sądowo-administracyjnej ograniczony jest do tego rozstrzygnięcia. Stanowiący podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonych decyzji artykuł 31 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy o pomocy społecznej stanowi, że zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego, przy występowaniu sytuacji życiowych obniżających możliwości zarobkowania (długotrwałe choroby, niepełnosprawność, brak możliwości zatrudnienia itp.). Z brzmienia tego przepisu wynika, że decyzja podejmowana w tej kwestii przez organ administracji ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela, w tym co do zakresu udzielanej pomocy. Rozstrzygając w sprawie wniosku o przyznanie zasiłku celowego organ administracji związany jest przepisami k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie upoważnienia w niej zawartego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka, przy czym według wskazań art. 2 ust. 4, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Warunkiem przyznania tego zasiłku jest spełnianie przez osoby lub rodziny ubiegające się o jego otrzymanie kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy. W niniejszej sprawie organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Z uwzględnieniem przeprowadzonego wywiadu środowiskowego uznał, iż skarżący jest uprawniony do otrzymania pomocy, wskazując jednocześnie, że posiadane środki finansowe Ośrodka nie pozwalają przyznać wnioskowanego zasiłku okresowego. Wskazano również, że skarżący i jego rodzina są objęci pomocą społeczną, w ramach której przyznano w badanym okresie liczne zasiłki celowe. W świetle tych okoliczności Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało podstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie zasiłku okresowego, a rozpoznając w postępowaniu odwoławczym sprawę dokonało prawidłowej oceny postępowania organu I instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji, które odpowiada wymaganiom z art. 107 §3 k.p.a. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), skarga podlega oddaleniu. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/M. Dybowski JFS