II SA/Po 1087/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2011r wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia 1. ustanowić dla J. G. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca J. G. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni oświadczyła, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, materialno-bytowej i zdrowotnej. Oświadczyła, że w związku z prowadzeniem swojego gospodarstwa domowego ponosi miesięczne koszty wyżywienia w wysokości 700 zł, koszty czynszu – 300 zł, opłatę za energię elektryczną – 100 zł miesięcznie, zakup gazu – 50 zł miesięcznie, podwyżki żywności 150 zł, rosnące koszty utrzymania – 75 zł, wizyty lekarskie – 200 zł, zakup leków – 200 zł., rehabilitacja - 80 zł, środki higieny i czystości – 120 zł, witaminy i produkty dietetyczne - 150 zł, koszty dojazdów do Domu Pomocy Społecznej - 120 zł, koszty pobytu brata w Domu Pomocy Społecznej – 328,71 zł, koszty leczenia po wypadku 100 zł, inne koszty – 90 zł, spłata zaciągniętych pożyczek – 200 zł. Podała, że pomagają jej osoby trzecie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi sama z bratem, który obecnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej. Oświadczyła, że utrzymuje się wraz z bratem z renty ZUS w wysokości 1.174,21 zł oraz renty socjalnej w wysokości 611,67 zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku podała, że posiada jedynie spółdzielcze mieszkanie o powierzchni 48 m². Oświadczyła, że nie posiada innego majątku nieruchomego, oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Stąd skarżąca wnosząc skargę w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych z mocy prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków. Wobec powyższego skarżąca zwolniona jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z jej udziałem w niniejszej sprawie - art. 239 pkt 1 a) p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Skoro skarżąca zwolniona z ustawy nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sadowych, zwolnienie od tych kosztów w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w tym zakresie (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.). Wnioskodawczyni złożyła także wniosek o ustanowienie radcy prawnego, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o jej sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącej pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Rodzina utrzymuje się bowiem jedynie ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Wnioskodawczyni zobowiązana jest pokryć koszty pobytu brata w Domu Pomocy Społecznej i przekazać mu resztę jego renty socjalnej. Utrzymuje się w zasadzie jedynie ze swojej renty ZUS, której wysokość z trudem wystarcza na pokrycie koniecznych kosztów bieżącego utrzymania wnioskodawczyni. Dysponuje wprawdzie nieruchomością, ale nie jest jej właścicielką i wykorzystuje ją na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Wnioskodawczyni jest osobą w starszym wieku, co ogranicza jej możliwości podjęcia pracy i zarobkowania. Przedstawiona przez wnioskodawczynię sytuacja finansowa i rodzinna wskazuje, więc że nie ma możliwości wygospodarowania jakichkolwiek środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1a) i art. 246 §1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska