II SA/Po 1087/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 8, art. 38 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.; dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "K.p.a."), odmówił M. K. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego od września 2010 r. do lutego 2011 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r. M. K. zwrócił się z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z prośbą o udzielenie m. in. pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego od września 2010 r. do lutego 2011 r. z przeznaczeniem na podstawowe wydatki, w tym środki czystości. W dniu [...] r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Następnie decyzje Prezydenta wydane w wyniku rozpoznania wniosku były czterokrotnie uchylane przez Kolegium z poleceniem wnikliwej analizy sytuacji M. K.. Przy ponownym prowadzeniu sprawy w dniu [...] r. została przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego w mieszkaniu przy ul. [...]. Wnioskodawca oświadczył, iż obecnie nie posiada żadnego źródła dochodu, jedynie przyznany przez [...] Centrum Świadczeń dodatek mieszkaniowy w kwocie [...]zł miesięcznie (od października 2012 r. do marca 2013 r). Podczas wywiadu wnioskodawca przedstawił terminarz wizyt w Powiatowym Urzędzie Pracy, z którego wynikało, iż nadal jest zarejestrowany w PUP w P. od dnia [...] r. jako osoba bezrobotna bez prawa do pobierania zasiłku. Wnioskodawca posiada orzeczenie Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] r., który zaliczył wnioskodawcę do lekkiego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] r. ze wskazaniem zatrudnienia przy pracy lekkiej. Następnie organ I instancji wskazał, że w celu ustalenia źródła pozyskania przez wnioskodawcę środków finansowych na kupno udziałów w kamiennicy zwrócił się z wnioskiem do Urzędu Skarbowego [...] o udzielenie informacji w tym zakresie. Z informacji uzyskanych z Urzędu Skarbowego w dniu [...] r. wynika, iż M. K. zakupił w dniu [...] r. udziały w kamiennicy przy ul. [...] za kwotę [...]zł płacąc gotówką i poniósł koszty sporządzenia umowy w wysokości [...] zł. Zatem łącznie był to wydatek [...] zł. Środki pieniężne na powyższy cel uzyskał z oszczędności, które uzyskał z wkładu bankowego uzyskanego po śmierci matki w kwocie [...]zł w styczniu 2007 r., darowizn od matki otrzymanych w październiku 2006 kwocie [...]zł, a także dwóch darowizn w kwocie [...]każda oraz pożyczki w kwocie [...]zł otrzymanych w lipcu 2010 r. od ojca H. K.. Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. dochód wnioskodawcy w postaci darowizn i pożyczki w łącznej kwocie [...]zł otrzymane w lipcu 2010 r. dzielone są przez 12 kolejnych miesięcy przez okres od lipca 2010 do czerwca 2011 r. i miesięcznie wynoszą [...] zł. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej dla gospodarstwa jednoosobowego przewiduje dochód zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 w wysokości [...] zł, wobec czego dochód wnioskodawcy przekroczył powyższe kryterium o kwotę [...]zł. W odwołaniu z dnia [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. K. wskazał, że pomoc jest mu niezbędna, gdyż pozostająca mu do dyspozycji kwota nie wystarcza na opłacenie podstawowych potrzeb bytowych. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przekazanymi przez Urząd Skarbowy w [...] oraz Urząd Skarbowy [...] ustaleniami, strona posiadała w 2010 r. nieujawnione dochody w łącznej kwocie [...]zł. Częścią tego dochodu była kwota wydana na zakup udziału w kamienicy oraz na opłacenie kosztów dokumentów notarialnych w wysokości [...] zł. Zatem w sierpniu 2010 r. do dyspozycji M. K. pozostawała kwota [...]zł, która jest wystarczająca do realizacji potrzeb bytowych, które można pokryć z zasiłku okresowego. Poza tym od stycznia 2011 r. M. K. zaczął regularnie otrzymywać zasiłek okresowy w różnych wysokościach. Świadczenie to było przekazywane stronie postępowania także w 2014 r. W skardze z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. K. wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia sprawy, podkreślając, że środki finansowe otrzymane od rodziców w formie darowizny na zakup mieszkania nie powinny być brane pod uwagę, albowiem MOPR nie zapewnił mu mieszkania jako osobie ciężko chorej. Podniósł również, że postępowanie trwa od wielu lat, a Kolegium działa opieszale i jest bezczynne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia wymaga, czy Prezydent Miasta [...] zasadnie odmówił przyznania M. K. pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego za okres od września 2010 r. do lutego 2011 r. Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jak przy tym wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 127, poz. 1055), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł. Poza sporem pozostaje, że w sprawie wystąpiły szczególne okoliczności, których wystąpienie uprawnia wnioskującego do zasiłku okresowego, tj. skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] od dnia [...] r. jako osoba bezrobotna bez prawa do pobierania zasiłku (k. 71 akt adm. organu I instancji), a nadto Miejski Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w P. orzeczeniem z dnia [...] r., [...], zaliczył skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] r. ze wskazaniem zatrudnienia przy pracy lekkiej (k. 59 akt adm. organu I instancji). Skarżący przedstawił również zaświadczenia lekarskie, z których wynika, że jest nieprzerwanie niezdolny do pracy od września 2010 r. (k. 41 – 48 akt adm. organu I instancji). Wobec tego w sprawie pozostało ustalenie miesięcznego dochodu skarżącego, albowiem – jak wynika z przywołanych na wstępie przepisów – jedynie nieprzekroczenie ustalonego przepisami kryterium dochodowego uprawnia do świadczeń społecznych z pomocy społecznej. W kontekście powyższego należy wskazać, że w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s. dochodem jest każdy przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony jedynie o obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponadto, odliczeniu od dochodu podlegają te rodzaje przychodów, które zostały enumeratywnie wyliczone w art. 8 ust. 4 ustawy (m.in. jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne i zasiłek celowy), przy czym w ocenie sądów nie budzi wątpliwości, że w pomocy społecznej za dochód musi być uznany zasiłek pielęgnacyjny, zasiłek stały i okresowy, a także dodatek mieszkaniowy, mimo że nie jest wypłacany bezpośrednio świadczeniobiorcy (por. I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz; Komentarz do art. 8 ustawy o pomocy społecznej, publ. WKP 2017 i powołane tam orzecznictwo). Co istotne na gruncie rozpoznawanej sprawy, z art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s. wynika, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (w przypadku osoby samotnie gospodarującej), kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Przepis art. 8 ust. 11 u.p.s. jest szczególnym unormowaniem w tym znaczeniu, że stanowi prawną fikcję, polegającą na tym, że dochód jednorazowy traktowany jest jako uzyskiwany przez cały rok, przy czym nie każdy jednorazowy dochód, a jedynie uzyskany w wysokości wskazanej w tym przepisie. Od wyniku rozliczenia na 12 miesięcy tego dochodu zależeć będzie przyznanie bądź odmowa przyznania pomocy społecznej. Art. 8 ust. 3 u.p.s. stanowi wyraźnie, że chodzi o każdy dochód, bowiem niezależnie od źródła jego pozyskania należy brać pod uwagę każdą uzyskaną kwotę, o ile pochodzi ona z okresów wskazanych w tym przepisie lub ust. 11 art. 8 u.p.s. Jak wynika z informacji przekazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], skarżący otrzymał w lipcu 2010 r. dwie darowizny od ojca H. K. w kwocie [...]zł każda, a także pożyczkę od ojca w kwocie [...]zł (k. 88 – 90 akt adm. organu I instancji), które skarżący przeznaczył na zakup udziałów w kamienicy przy ul. [...] w P.. Wobec tego, stosownie do art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s., organ I instancji słusznie rozłożył uzyskany w lipcu 2010 r. dochód skarżącego w wysokości [...] zł na 12 miesięcy począwszy od miesiąca, w którym dochód został wypłacony, tj. od lipca 2010 r. do czerwca 2011 r. Oznacza to, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w sierpniu 2010 r., dochód skarżącego wynosił [...] zł i przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej o kwotę [...]zł. Wobec tego organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły, że w przypadku skarżącego ustawowe kryterium dochodowe zostało przekroczone. Odnosząc się do argumentacji skarżącego należy wskazać, że cel, na który została przeznaczona uzyskana z darowizn i pożyczek kwota – w tym przypadku na zakup udziałów w kamienicy – nie wyłącza stosowania w sprawie art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s, albowiem ustawodawca nie przewidział możliwości pomniejszenia uzyskanego dochodu o dochód wydatkowany na zakup nieruchomości. Innymi słowy, bez znaczenia dla zasad wyliczenia dochodu jest sposób wydatkowania uzyskanych środków. Nie mogą być zatem uwzględnione okoliczności związane z zakupem udziału w kamienicy, a w konsekwencji brakiem poprawy bieżącej sytuacji finansowej. Konkludując należy więc wskazać, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy odmowa przyznania skarżącemu zasiłku okresowego od września 2010 r. do lutego 2011 r. była zasadna z punktu widzenia przepisów regulujących zasady i tryb udzielania pomocy społecznej. Końcowo Sąd wskazuje, że nie ma wpływu na wynik sprawy rażące uchybienie przez Kolegium przepisu art. 35 K.p.a. w zakresie terminu załatwienia sprawy. Jakkolwiek za naganne należy uznać rozpatrywanie przez organ odwoławczy nieskomplikowanej sprawy z zakresu pomocy społecznej przez okres przeszło 3 lat, to trzeba mieć na względzie, że skarżącemu przysługiwał środek w postaci wniesienia do Kolegium na mocy art. 37 § 1 K.p.a. wezwania do usunięcia naruszenia prawa (aktualnie ponaglenia), a następnie skargi do tutejszego Sądu na bezczynność tego organu. Ze środków tych skarżący nie skorzystał. Samo zaś naruszenie przepisów o terminach załatwienia sprawy nie miało wpływu na zgodność z prawem rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu żądanej pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), oddalił skargę.