II SA/Po 1088/12

Dnia 28 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2012r. Nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. F. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r. nr [...] o uznaniu B. F. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] 2012 r. Prezydent Miasta P. uznał B. F. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Od decyzji tej odwołał się jej adresat. Kolegium wyjaśniło, że w dniu 16 marca 2012 r. do B. F. zostało skierowane wezwanie do osobistego stawiennictwa się w P. Centrum Świadczeń (dalej: PCŚ) w P. w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego. Wezwanie to odwołujący odebrał osobiście w dniu 16 kwietnia 2012 r., jednakże do dnia wydania decyzji nie stawił się w PCŚ w celu dopełnienia powyższego obowiązku. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny lub poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowych dorosłych – organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W myśl art. 3a powołanej ustawy decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwot bieżąco ustalonych alimentów. Jak wynika zaś z zaświadczenia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym P. [...] z dnia 7 maja 2012 r. w okresie ostatnich 6 miesięcy B. F. dokonał dwóch wpłat: w dniu 10 października 2011 r. w kwocie [...] zł oraz w dniu 21 listopada 2011 r. w kwocie [...] zł, które to wpłaty pokrywałyby w każdym z w/w miesięcy co najmniej 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Reasumując SKO w P. uznało, że w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym zaistniały przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i wydanie w tym przedmiocie pozytywnej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r. B. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO w P. Podniósł, że w czerwcu 2012 r. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy i od tego czasu aktywnie szuka pracy. Ponadto wskazał, że od lipca 2009 r. do lipca 2011 r. regularnie płacił alimenty. Po utracie pracy w związku z chorobą starał się podejmować prace dorywcze, ale wysokość alimentów ustalona na kwotę [...] zł znacznie przewyższała jego możliwości finansowe. W związku z tym nie jest zdolny do ich płacenia. Dodał, że w czerwcu 2012 r. wpłacił komornikowi sądowemu [...] zł. Skarżący, w związku z zaistniałą sytuacją, zwrócił się o czasowe wstrzymanie postępowania dotyczącego uchylania się przez niego od płacenia alimentów. W odpowiedzi SKO w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn aniżeli podane w skardze. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r. nr [...] zostały wydane z naruszenie przepisów postępowania, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Zważyć należy, iż materialnoprawną podstawą decyzji wydanych w niniejszej sprawie był przepis art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w myśl którego "w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych." Dodać należy, że na podstawie art. 4 ust. 1 ostatnio powołanej ustawy organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji gospodarczej o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy. Następnie organ właściwy dłużnika przekazuje komornikowi sądowemu informacje mające wpływ na skuteczność prowadzonej egzekucji, w szczególności zawarte w wywiadzie alimentacyjnym oraz oświadczeniu majątkowym dłużnika alimentacyjnego (art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy ...). W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika: 1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny; 2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego (art. 5 ust. 2 ustawy o pomocy ...). W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, albowiem pomimo wezwania organu do stawienia się w siedzibie P. Centrum Świadczeń celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, skarżący do dnia wydania decyzji przez organ I instancji nie stawił się w siedzibie Centrum. W ocenie Sądu powyższe ustalenia organów obu instancji zostały przyjęte z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Zważyć należy, że stosownie do przepisu art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w sprawach nieuregulowanych (w tejże ustawie) stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei przepis art. 8 k.p.a. określa, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W myśl powołanych przepisów organy administracji publicznej powinny zachowywać się tak, by wyrównywać pozycję obywateli w postępowaniu administracyjnym. To na organach spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy i ustalenia prawdy w sensie materialnym i wydanie rozstrzygnięcia na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). W żadnym zaś razie organy nie powinny rozstrzygać ewentualnych wątpliwości na niekorzyść strony. W niniejszej sprawie organy obu instancji pominęły istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność. W uzasadnieniach decyzji organu I i II instancji podano, że w dniu 16 marca 2012 r. zostało skierowane do skarżącego wezwanie do osobistego stawienia się w PCŚ celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Następnie wskazano, że wezwanie to skarżący odebrał w dniu 16 kwietnia 2012 r. i do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, a więc do [...] 2012 r., nie stawił się w siedzibie PCŚ. W związku z tym organy przyjęły, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i nie złożył oświadczenia majątkowego, pomimo wezwania. Organy obu instancji nie wzięły jednak pod uwagę, że w treści wezwania z dnia 16 marca 2012 r. skierowanego do skarżącego wyraźnie wskazano termin, w którym skarżący zobowiązany był stawić się w siedzibie PCŚ, określając go na dzień 16 kwietnia 2012 r. o godz. 11:00. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania wynika, że zostało ono doręczone skarżącemu właśnie w dacie, w której miał on stawić się w siedzibie PCŚ, a więc w dniu 16 kwietnia 2012 r. Skoro więc skarżący otrzymał wezwanie do stawienia się w siedzibie organu w dniu, w którym miał się stawić, to mógł przypuszczać, że organ ponownie wezwie go do stawienia się celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego i nie uzna, że skarżący uchyla się od wypełnienia tychże obowiązków. W związku z powyższym w ocenie Sądu organy orzekające z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej uznały, że skarżący uniemożliwił dokonanie wspomnianych czynności. Z wezwania z dnia 16 marca 2012 r. nie wynika bowiem w żaden sposób, że skarżący zobowiązany był do stawienia się w siedzibie PCŚ celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego również w sytuacji, gdyby doręczenie wezwania nastąpiło w terminie późniejszym, aniżeli wyznaczona data stawienia się (bądź w tej samej dacie). Wbrew zaś zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy I i II instancji, ustalając stan faktyczny w zakresie stwierdzenia, czy doszło do uniemożliwienia przez skarżącego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia przez niego oświadczenia majątkowego, a więc kluczowych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, pominęły okoliczność daty doręczenia skarżącemu wezwania do dokonania tych czynności. Zważywszy na powołaną wyżej treść art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny, należało uznać, że powyżej wykazane naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. Ze względu na wykazane uchybienia powstałe przed wszczęciem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę zobowiązany będzie do przeprowadzenia postępowania w zakresie określonym w art. 4 ust. 1 i art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji na nowo.