II SA/Po 1088/14
PostanowienieWSA w Poznaniu2014-12-15
Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, samotna matka pobierająca zasiłek dla bezrobotnych i posiadająca niewielkie oszczędności, wykazała brak możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego, uzasadniający przyznanie prawa pomocy w całości?Ratio decidendi
Skarżąca nie wykazała w sposób pełny i jednoznaczny, że z posiadanego majątku oraz uzyskiwanego dochodu nie ma możliwości wygospodarowania środków na należne koszty postępowania. Posiada ona dodatkowe źródła dochodu w postaci wpłat na rachunek bankowy, które pozwalają na pokrycie kosztów utrzymania i zachowanie oszczędności, a także dysponuje działkami ogrodowymi, które mogą być źródłem dochodu. Prawo pomocy jest przeznaczone dla osób, którym po zaspokojeniu niezbędnych kosztów utrzymania nie pozostają wolne środki, czego skarżąca nie wykazała.Stan faktyczny
Skarżąca A. K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Argumentowała trudną sytuacją finansową jako samotna matka pobierająca zasiłek dla bezrobotnych, z ograniczonymi dochodami i na utrzymaniu małoletniego dziecka. Przedstawiła dokumenty dotyczące dochodów, wydatków, zadłużenia oraz stanu posiadania, w tym rachunki bankowe i informacje o posiadanych działkach ogrodowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. /-/ K.Witkowicz-Grochowska
Skarżącą A. K. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF argumentowała, że pobiera zasiłek dla bezrobotnych ([...] zł) i ma na utrzymaniu 17-miesięczne dziecko, jest samotną matką, a ojciec dziecka pokrywa wydatki związane z jego utrzymaniem w wysokości [...] zł miesięcznie. Podała, że ponosi wydatki na utrzymanie swoje i dziecka i nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty sądowej. Miesięczne opłaty wynoszą około [...] zł (czynsz [...] zł, opłata za wodę [...] zł, ogrzewanie w sezonie grzewczym [...] zł, prąd co drugi miesiąc [...] zł, gaz co drugi miesiąc [...] zł). Skarżąca oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi tylko z dzieckiem.
Nadto oświadczyła, że nie posiada żadnego domu, mieszkania nieruchomości rolnej, posiada działkę ogrodową w M. i Ż. Nie ma żadnych oszczędności, wartościowych ruchomości.
Wnioskodawczyni wezwana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") oświadczyła, że od 1 listopada 2014r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ojciec dziecka też nie uzyskuje dochodów z uwagi na niewypłacalnie wynagrodzenia i wypowiedzenie mu pracy. Nie korzysta z pomocy społecznej. Podała, że aktualnie ma zadłużenie – debet w koncie w kwocie [...] zł. Kwotę tą wykorzystuje na bieżące rachunki i jedzenie. Nie posiada żadnych nieruchomości, które przynoszą dochody. Koszty jakie ponosi to bieżące rachunki za mieszkanie, w którym mieszka. Nie prowadzi działalności gospodarczej, ojciec dziecka również nie prowadzi takiej działalności. Nie posiada samochodu. Nadto skarżąca oświadczyła, że źródła finansowania nakładów poczynionych na działce w M. pokryła w całości jej mama ze swoich oszczędności i kredytu.
Wnioskodawczyni przedłożył kserokopie:
- zaświadczenia, że ojciec dziecka nie uzyskuje wynagrodzenia za pracę od sierpnia 2014r. z powodu złożenia przez zakład wniosku o ogłoszenie upadłości,
- rozwiązania umowy o pracę ojca dziecka z dniem 30 listopada 2014r. z powodu trudnej sytuacji pracodawcy,
- PIT-u 37 za 2013r. skarżącej, z którego wynika dochód w wysokości [...] zł,
- PIT-u 37 za 2013r. ojca dziecka skarżącej, z którego wynika jego dochód w wysokości [...] zł,
- kartę czynszową za mieszkanie przy ul. Ż. i W., z której wynika, że reguluje co miesiąc czynsz i inne opłaty za media oraz odsetki za opóźnienie.
Nadto skarżąca drogą mailową przesłała wyciągi ze swojego rachunku bankowego w Credit Agricole za okres od 24 maja 2014r. do 23 listopada 2014r.
Z wyciągu tego wynika, że skarżąca posiada limit pożyczki do kwoty [...] zł i korzysta z tego limitu, saldo początkowe wynosiło [...] zł., saldo końcowe wynosiło – [...] zł. Z rachunku dokonywane były wypłaty na bieżące koszty utrzymania skarżącej (m.in. media za mieszkanie, telefon, jedzenie, ubiór dziecka), rachunki za telefon ojca dziecka oraz wypłaty z bankomatu.
Na rachunek ten dokonywane były także wpłaty od ojca dziecka w kwocie [...] zł 2 czerwca 2014r., [...] zł 1 lipca 2014r., [...] zł 5 sierpnia 2014r. skarżąca dokonywała także przelewów na rachunek ojca dziecka, ale w kwotach [...] zł w czerwcu 2014r., [...] zł w lipcu 2014r., [...] zł. w sierpniu 2014r., [...] zł we wrześniu 2014r., [...] zł w październiku, [...] zł w listopadzie.
Nadto dokonano wpłat gotówki na konto skarżącej w kwotach [...] zł w dniu 19 września 2014r., [...] zł 14 października 2014r., [...] zł w dniu 7 listopada 2014r.
Do października 2014r. otrzymywała na powyższy rachunek bankowy zasiłek w urzędu pracy.
Skarżąca posiada także rachunek oszczędnościowy z saldem początkowym na dzień 24 maja 20134r w kwocie [...] zł i końcowym w wysokości [...] zł na dzień 23 listopada 2014r. Z obrotów na tym rachunku oszczędnościowym wynika, że skarżąca co miesiąc dysponowała całą kwotą oszczędności przelewając ją na swój rachunek rozliczeniowy, a następnie zwracała tą kwotę na rachunek oszczędnościowy. Skarżąca wyjaśniła, że są to środki jakie uzyskała z chrzcin syna.
Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Wniosek o prawo pomocy można wnieść w każdym czasie i obejmuje on koszty postępowania aktualne na dzień wniesienia wniosku oraz na przyszłość (art. 243 §1 p.p.s.a.).
Przyznanie prawa pomocy w całości następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na wnioskodawcy ubiegającym się o prawo pomocy. Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania chociażby w części.
Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach nie wynika jednoznacznie, że sytuacja wnioskodawczyni pozwala na przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie chociażby częściowo. Istotna w tym zakresie jest aktualna sytuacja majątkowa i finansowa wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Możliwości płatnicze wnioskodawczyni oceniane są przez pryzmat dochodów osiąganych przez wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a takie wnioskodawczyni prowadzi razem z ojcem dziecka. Okoliczność ta wynika z opisu operacji bankowych na rachunku skarżącej, gdzie przy nazwisku ojca dziecka wskazany jest jego adres zamieszkania taki sam, jak adres skarżącej.
Wprawdzie aktualnie oboje oświadczyli, że nie posiadają stałego zatrudnienia i nie uzyskują stałego wynagrodzenia za pracę, ale na rachunek skarżącej jej partner wpłacał kwoty w wysokości [...] zł miesięcznie. Nadto na jej rachunek wpływały wpłaty dokonane we wpłatomacie na kwoty [...] zł w dniu 19 września 2014r., [...]zł 14 października 2014r., [...] zł w dniu 7 listopada 2014r. Skarżąca pomimo wezwania nie wyjaśniła z jakiego tytułu uzyskuje te środki. Z rachunku wynika, że z kwot tych korzysta celem pokrycia koniecznych kosztów utrzymania mieszkania, mediów, telefonów, także partnera oraz bieżących zakupów i dalszego gromadzenia środków na rachunku oszczędnościowym.
Z dokumentów przekazanych przez skarżącą wynika, że posiada oszczędności, które uzyskała z chrzcin dziecka i stale miesięcznie je pomnaża. Dysponuje tymi środkami w każdym miesiącu i ponownie przekazuje na rachunek oszczędnościowy. Istotne zatem jest że ma możliwości by środki te zachować wraz z odsetkami i kontynuować oszczędzanie na stosownym rachunku.
Wnioskodawczyni korzysta również z dodatkowych środków z pożyczki w rachunku bankowym w kwocie [...] zł. i na bieżąco ponosi koszty obsługi tego zobowiązania. Oświadczyła, że aktualnie tylko z tych środków utrzymuje się wraz z synem. Okoliczność tej przeczą comiesięczne wpłaty dokonywane na jej rachunek bankowy oraz dysponowanie oszczędnościami.
Nie bez znaczenia jest, że wszystkie zobowiązania skarżąca reguluje, mimo pewnych opóźnień, także z odsetkami za zwłokę i nie ma żadnych zajęć komorniczych. Nie ma również innych zobowiązań finansowych, których nie może pokryć z powodu braku środków.
Nadto skarżąca posiada dwie działki na terenie ogrodów działkowych. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni majątek ten nie przynosi żadnych dodatkowych dochodów, ale wiąże się z kosztami jego utrzymania, które także skarżąca ponosi. Działki te stanowią również swoisty majątek, który może być przedmiotem obrotu i przynosić dodatkowe dochody chociażby w postaci czynszu z jego wynajmu, czy ze sprzedaży wzniesionych na nim zabudowań i nasadzeń.
Powyższe pozwala przyjąć, że skarżąca pomimo braku pracy ma dodatkowe źródła dochodu - otrzymuje wpłaty znacznych kwot na rachunek bankowy – które pozwalają na pokrycie kosztów utrzymania i zachowanie oszczędności na rachunku oszczędnościowym. Istota prawa pomocy jest bowiem pomoc państwa osobom, którym po zaspokojeniu tylko niezbędnych i koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny nie pozostają już żadne wolne środki. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów nie wynika, by znajdowała się w tak trudnej sytuacji finansowej.
W tym stanie rzeczy skarżąca nie wykazała w sposób pełny i jednoznaczny, że z posiadanego majątku oraz uzyskiwanego dochodu nie ma możliwości by wygospodarować środki na należne koszty postępowania w niniejszej sprawie. Powyższe musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
/-/ K.Witkowicz-Grochowska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło