II SA/Po 1089/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (sp.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego lub zasiłku celowego specjalnego; oddala skargę Syhn akt II SA/Po 1089 14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]Działając z upoważnienia Prezydenta miasta powołując w podstawie prawnej przepisy art. 2ust.1, art.3, art.4, art.7pkt.6, art.8 ust.1pkt.3, art.11 ust.2,art. 39 ust.1 i 2, art. 41 pkt.1 i 2, art.106 ust.4 i art.107 ust.1 ustawy z 12.03.2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2013 poz.182 ) organ odmówił p. M. H. przyznania pomocy finansowej na zakup żywności w kwocie 300,00 zł w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego oraz pod warunkiem częściowego lub całkowitego zwrotu. Organ I instancji swoją decyzję uzasadnił przekroczeniem przez Wnioskodawczynię kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie znalazł też podstaw do przyznania p. M. H. specjalnego zasiłku celowego. Organ I instancji ustalił, iż p. M. H. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z 13 - letnim synem K. oraz, że dochód netto z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (z lutego 2014 r.) wynosi [...] zł, natomiast zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi [...] zł. Zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 z późn. zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to może być jednak przyznane w przypadku nieprzekroczenia ustawowego kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy. Zatem organ I instancji słusznie uznał, iż p. M. H. nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy społecznej zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego. Ustawa o pomocy społecznej przewiduje również możliwość przyznania pomocy w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi bądź zasiłek celowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. Organ I instancji, mając na uwadze powyższe oraz na podstawie przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego, rozważył sytuację życiową Wnioskodawczyni w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" i możliwość zastosowania w stosunku do niej powyższego przepisu, a w konsekwencji przyznania specjalnego zasiłku celowego ze względu na szczególną sytuację Strony postępowania. Jednak słusznie organ I instancji nie dopatrzył się takich wyjątkowych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie owego świadczenia na zasadzie wyjątku uzasadnionego szczególnymi okolicznościami, co zostało wyczerpująco uzasadnione w wydanej przez organ decyzji. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.08.2008 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1416/07: "Szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości". Od decyzji tej odwołała się p. M. H. powołując się na swoją trudną sytuację finansową i wnosząc o przyznanie wnioskowanych świadczeń. Skarżąca podkreśliła, że obecnie otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...] sierpnia 2014 r. na podstawie art. 138 §1 pkt.1 kodeksu postepowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach uzasadniających wskazano, że organ rozstrzygając kwestię przyznania zasiłku celowego na zasadach ogólnych przewidzianych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej musi brać pod uwagę kryterium dochodowe i w przypadku ustalenia, iż jest ono przekroczone, nie ma możliwości przyznania zasiłku, może jedynie po rozważeniu wszystkich okoliczności i ustaleniu, iż ma do czynienia z sytuacją wyjątkową przyznać zasiłek celowy zgodnie z art. 41 ustawy, w tym przypadku działa jednak w granicach uznania administracyjnego. Należy przy tym zauważyć, że na organach pomocy społecznej nie ciąży bezwzględny obowiązek przyznania świadczeń, które zlikwidowałyby trudną sytuację życiową osób wnioskujących o pomoc. Pomoc społeczna nie ma bowiem obowiązku zaspokojenia wszystkich zgłaszanych przez swoich podopiecznych potrzeb, tym bardziej, że zasiłki celowe są świadczeniami fakultatywnymi, które mogą, ale nie muszą być przyznane, gdyż stanowią przedmiot uznania administracyjnego. Ponadto stosownie do art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli mieszczą się w możliwościach, w szczególności finansowych pomocy społecznej, a przedmiotowe możliwości pomocy społecznej są ograniczone. Pomoc społeczna nie może być również traktowana jako stałe źródło dochodu służące do zaspokojenia choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie ,podzieliło stanowisko Prezydenta Miasta zajęte w decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie i dokonał właściwej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych, a zatem zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem. Organ odwoławczy poinformował Skarżącą, iż jeśli pogorszyła się Jej sytuacja materialna, jak podaje w swoim odwołaniu, nic nie stoi na przeszkodzie aby wystąpiła z nowym wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej. Skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję złożyła osobiście M. H. domagając się zmiany decyzji i przyznania zasiłku celowego, specjalnego odwołując się do swojej trudnej sytuacji życiowej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoja dotychczasowa argumentacje Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r., poz. 182 ze zm.), dalej "ustawa". Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w przepisie art. 2 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Wskazać w tym miejscu również należy, że pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy. Zarówno rodzaj, jak i zakres świadczenia, o które wnioskowała skarżąca, nie jest kwestią najistotniejszą dla rozwiązania sporu powstałego na tle kontrolowanej decyzji, bowiem istnienie potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie bowiem szczegółowych przesłanek warunkujących przyznanie poszczególnych świadczeń pomocowych nie jest wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją uzyskania przez wnioskodawcę świadczenia. Uwaga ta odnosi się w pierwszej kolejności do świadczeń fakultatywnie przyznawanych, a więc takich, które organ może, ale nie ma prawnego obowiązku przyznać, pomimo spełnienia przez wnioskodawcę szczegółowo przedstawionych w ustawie kryteriów (art. 3 ust. 4 ustawy Możliwość przyznania zasiłku celowego z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. i jego wysokość zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. Powyższe oznacza, iż organ orzekając w konkretnej sprawie może więc, a nie musi przyznać wnioskowaną pomoc, oceniając sytuację wnioskodawcy, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji. W realiach niniejszej sprawy sąd zwrócił uwagę na okoliczność podaną przez skarżącą w odwołaniu , że jej zasiłek chorobowy wynosi nie [...],-zł miesięcznie, jak ustalił organ , ale [...],-zł . Organ ustalając wysokość dochodów M. H. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w lutym 2014 r. kierował się informacja pozyskaną z ZUS Inspektorat w M., który pismem z dnia 24.03.2014 r. ( k. 44 akt administracyjnych ) poinformował, że w miesiącu lutym 2014 r. pobrała zasiłek brutto w kwocie [...] - zł. .Tak więc ustalenie iż dochód odwołującego w miesiącu luty 2014 wyniósł [...]- zł i znacznie przekroczył kryterium dochodowe uzasadniało decyzję organu pierwszej instancji. Ponieważ z twierdzeń skarżącej wynika, że w porównaniu do lutego 2014 r. pogorszyła się jej sytuacja materialna to w przypadku potwierdzenia się tych twierdzeń trafna jest informacja zawarta w uzasadnieniu organu odwoławczego iż za następne okresy skarżąca może wystąpić z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej. Organy prawidłowo uzasadniły również zagadnienie dotyczące możliwości finansowych organu, wskazując na ograniczoną wysokość środków i zwiększającą się liczbę uprawnionych. W konsekwencji organy zobowiązane do realizacji ustawowych obowiązków zmuszone są do limitowania przyznawania i wysokości świadczeń. Mając powyższe na uwadze, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle tego przepisu Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji organu II instancji. W tym stanie rzeczy skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a,. należało oddalić, jak Sąd orzekł w sentencji wyroku.