II SA/Po 109/12

WyrokWSA w Poznaniu2012-09-07

Skład orzekający: Elwira Brychcy, Maria Kwiecińska, Edyta Podrazik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. (sygn. akt P 58/08) dotyczący niezgodności art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z Konstytucją, stanowi podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji ustalającej jednorazową opłatę od wzrostu wartości nieruchomości, jeśli przeznaczenie nieruchomości w poprzednim i obecnym planie zagospodarowania przestrzennego nie było identyczne, a między planami nie było okresu ich nieobowiązywania?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. (sygn. akt P 58/08) nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji ustalającej jednorazową opłatę od wzrostu wartości nieruchomości, jeśli przeznaczenie nieruchomości w poprzednim i obecnym planie zagospodarowania przestrzennego nie było identyczne, a między planami nie było okresu ich nieobowiązywania. Wyrok TK miał zastosowanie jedynie do sytuacji, w której wzrost wartości nieruchomości odnosił się do kryterium faktycznego jej wykorzystywania, gdy przeznaczenie nieruchomości było takie samo w planie uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r. (który utracił moc) i w nowym planie, a między nimi istniał okres nieobowiązywania planu. W niniejszej sprawie przeznaczenie nieruchomości było odmienne w planach z 2001 r. i 2004 r., a wzrost wartości został ustalony na podstawie planów uchwalonych po 1995 r., co czyni wyrok TK nieadekwatnym do stanu faktycznego.
Stan faktyczny
Skarżący W. B. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z dnia [...] października 2011 r., która utrzymała w mocy decyzję SKO z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmawiającą uchylenia decyzji z 2007 r. ustalającej jednorazową opłatę w kwocie 730.137,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Podstawą wniosku o wznowienie postępowania był wyrok Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 9 lutego 2010 r. (sygn. akt P 58/08), który stwierdził niezgodność art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z Konstytucją w określonym zakresie. Skarżący zarzucił, że zmiana przeznaczenia terenu w planach zagospodarowania przestrzennego nie była na tyle istotna, by uzasadniać naliczenie opłaty, a wyrok TK powinien stanowić podstawę do jej uchylenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 września 2012 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r., po wznowieniu postępowania, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa, w zw. z art. 145a §1 i § 2 kpa, art. 147 kpa i art. 149 §2 kpa i art. 150 §1 kpa w zw. oraz art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), w zw. z § 50 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109 ze zm.) w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt P 58/08 (Dz. U. z 2010 r. nr 24, poz. 124) odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dnia [...] grudnia 2007r. (nr [...]), w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji z dnia [...] września 2007r. wydanej przez Zastępcę Prezydenta Miasta działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta (nr [...]) ustalającej jednorazową opłatę w kwocie 730.137,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o pow. 5,14.87 ha, położonej w P. w rejonie alei [...] oraz ulic [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium Odwoławcze wskazało, że W. B. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. (nr[...]), powołując się na podstawę wznowienia wynikającą z art. 145a Kpa. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010r., stwierdzono niezgodność z Konstytucją art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo, jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło postępowanie w powyższym przedmiocie. Jednocześnie, do czasu ostatecznego zakończenia postępowania wznowieniowego Kolegium, postanowieniem z dnia [...] maja 2010r. wstrzymało z urzędu wykonanie zarówno własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2007r, jak również decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2007r. W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 kpa, decyzje takie mogą być weryfikowane tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych w kpa lub w ustawach szczególnych. Zasada ta stanowi jedną z podstawowych gwarancji pewności obrotu prawnego. Wykładnia przesłanek dozwalających na weryfikację decyzji ostatecznych winna mieć zatem charakter zwężający. Wskazano, że w literaturze istnieje utrwalony pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą "na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Zgodnie z art. 145a kpa można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie której została wydana decyzja. Następnie Kolegium przytoczyło przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dotyczące ustalenia jednorazowej opłaty od wzrostu wartości nieruchomości oraz motywy rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08 (Dz. U. z 2010 r. nr 24, poz. 124). Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Wyrokiem tym Trybunał nie zakwestionował konstytucyjności całego art. 37, czy też art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a jedynie wskazał na sposób interpretacji tych przepisów. Art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tylko w tym zakresie został uznany za niekonstytucyjny, w którym pozwalał na ustalanie opłaty planistycznej w sytuacji, w której dana działka miała takie samo przeznaczenie w poprzednim planie obowiązującym jak i aktualnie obowiązującym, a między tymi planami był okres nieobowiązywania planu miejscowego. Taka sytuacja nie miała miejsca w badanym przypadku. Do takiej konkluzji doprowadziło zbadanie przez Kolegium kwestii, czy przedmiotowa nieruchomość położona była uprzednio na obszarze, dla którego obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który utracił moc na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czyli uchwalony został przed dniem 1 stycznia 1995r. Jeżeli tak byłoby w istocie, to pojawiłby się następnie wymóg porównania przeznaczenia jakie przewidywał dla niej uprzednio obowiązujący plan (który utracił moc), w stosunku do jej przeznaczenia w nowym planie. Wymierzenie renty planistycznej jest bowiem uzasadnione, jeżeli nowy plan zmienia dotychczasowe przeznaczenie danej działki wynikające z planu który utracił moc, gdyż to zdarzenie bezsprzecznie powoduje zwiększenie jej wartości. Jeżeli taka zmiana nie zostanie wykazana, brak jest podstaw do wymierzenia opłaty. Dopiero w razie braku ustaleń tożsamości przeznaczenia wynikającego z "nowego " i "starego " planu, badaniu będą podlegały przesłanki art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu (sposób faktycznego wykorzystania nieruchomości). Badając materiał zgromadzony w sprawie Kolegium stwierdziło ponad wszelką wątpliwość, że wzrost wartości nieruchomości oznaczonej geodezyjnie nr [...] o pow. 5,14.87 ha w P. ustalony został na podstawie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obu uchwalonych po 1 stycznia 1995r. Nowy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta P. dla rejonu alei [...] oraz ulic: [...] został uchwalony w dniu 31 sierpnia 2004r. przez Radę Miejską Piły uchwałą nr XXIV/28304, opublikowaną w Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr 150, poz. 3134, która weszła w życie w dniu 20 listopada 2004r. Przeznaczenie wskazanego terenu wg tego planu jest następujące: U2 — tereny zabudowy usługowej z przeznaczeniem na: l)usługi handlu detalicznego o pow. sprzedaży do 2000m2 z wyłączeniem handlu paliwami, 2)usługi gastronomii, 3) usługi kultury, inne usługi konsumpcyjne oraz administracja, 4) drogi wewnętrzne; ZP -tereny zieleni urządzonej; KDW- droga wewnętrzna; KD - droga publiczna. Do czasu uchwalenia tego planu, dla wskazanego rejonu obowiązywały ustalenia zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Piły uchwalone w dniu 28 sierpnia 2001r. przez Radę Miejską Piły uchwałą nr XLII/403/01, opublikowaną w Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr 119, poz. 2292 oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego układu ulicznego miasta Piły, uchwalonego w dniu 30 listopada 1999r. przez Radę Miasta Piły uchwałą nr XIXJ179/99, opublikowaną w Dz. Urz. Woj.Wlpk. nr 3 poz. 24. Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania była wówczas przeznaczona na: 1S—tereny specjalne o pow. 3,4271 ha tj. 66,56% działki (tereny specjalne -funkcja specjalna, administracyjno-gospodarcza z prawem do zmiany funkcji na usługi handlu, administracji, oświaty lub mieszkalno-usługową); UO- tereny usług oświaty o pow. 1,3142 ha tj. 25,52% pow. działki (tereny usług oświaty z dopuszczeniem usług gastronomii); pozostała pow. to KW i KD (tereny komunikacji) oraz EE (teren urządzeń energetycznych). Zdaniem Kolegium, art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tylko w tym zakresie został uznany za niekonstytucyjny, w którym pozwalał na ustalanie opłaty planistycznej w sytuacji, w której dana działka miała takie samo przeznaczenie w poprzednim planie obowiązującym, jak i aktualnie obowiązującym, a między tymi planami był okres nieobowiązywania planu miejscowego a wzrost wartości odnosił się do kryterium faktycznego jej wykorzystywania. Powyższa analiza stanu sprawy dowiodła, że taka sytuacja nie miała miejsca w odniesieniu do działki nr [...]. Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie nie znajduje zastosowania powołany przez stronę skarżącą wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010r. albowiem nie zaistniała sytuacja, w której działka nr [...] miała takie samo przeznaczenie w poprzednim planie obowiązującym, jak i aktualnie obowiązującym, a między tymi planami był okres nieobowiązywania planu miejscowego. Podstawą ustalenia renty planistycznej w związku ze zbyciem tej działki był fakt, że w następstwie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazanego rejonu uchwałą Nr XXIV/283/04 z dnia 31 sierpnia 2004r. nastąpił wzrost wartości omawianej nieruchomości. Dlatego też w ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie zasadnie znalazł zastosowanie przepis art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu stanowiący, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Wysokość opłaty, zgodnie z §11 uchwały z dnia 31 sierpnia 2004r., dla wszystkich terenów objętych planem, została ustalona w wysokości 30 % wzrostu wartości nieruchomości. W świetle art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu wysokość opłaty, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie ustala się na dzień sprzedaży. Sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat, w ocenie Kolegium, nie budzi zastrzeżeń. Zgodnie z operatem wartość nieruchomości przed zmianą planu wynosiła 4.412.436,00 zł, a po jego zmianie - 6.846.226,00 zł co oznacza wzrost wysokości 2.433.790,00 zł. Opłata wysokości 30% tej kwoty to 730.137,00 zł. Reasumując Kolegium odmówiło uchylenia decyzji własnej wydanej dnia [...] grudnia 2007r., w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2007r. ustalającej jednorazową opłatę w kwocie 730.137,00 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w P. i oznaczonej geodezyjnie nr[...], ponieważ stwierdziło brak podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy W. B. podniósł, że w niniejszej sprawie wymienione orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma o tyle istotne znaczenie, że określone starym i nowym planem przeznaczenie terenu nie zmieniło się w tak istotny sposób, by uzasadniało to naliczenie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Mając na uwadze utratę mocy art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] października 2011r., na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dn. 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08 ( Dz. U. z 2010 r. Nr 24, poz. 124) utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r. Kolegium wskazało, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy nieruchomości, których wartość wzrosła, a których przeznaczenie było określone w planach zagospodarowania przestrzennego uchwalonych przed 1 stycznia 1995 r. i które utraciły moc na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt sprawy do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego w rejonie al. [...] i ulic [...] (uchwała nr XXIV/283/04 Rady Miasta Piły z dnia 31.08.2004 r. ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Woj. Wielkopolskiego nr 150, poz. 3134 z dnia 21.10.2004 r.) obowiązywały ustalenia zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. w rejonie ulic al. [...] (uchwala nr XLII/403/01 Rady Miejskiej w Pile z dnia 28.08. 2001 r. ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Woj. Wielkopolskiego nr 119, poz. 2292 z dnia 28.09.2001r.) oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego układu ulicznego miasta P. (uchwała nr X1X/179/99 Rady Miejskiej w Pile z dnia 30.11.1999r. ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Woj. Wielkopolskiego nr 3, poz. 24 z dnia 11.01.2000 r.). Wobec powyższego brak było podstaw do zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego i brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skargę od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011r, wniósł W. B., domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu wynikającym z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 roku wydanym w sprawie pod sygn. akt P 58/08. Podstawowym zarzutem skarżącego jest to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za prawidłowe określenie wysokości opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym na podstawie przeznaczenia nieruchomości w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego uchwalonych dla terenu, w obrębie którego znajduje się nieruchomość strony - pierwszego, z dnia 28 sierpnia 2001 roku i drugiego - z dnia 31 sierpnia 2004 roku. Zdaniem skarżącego zmiana treści wymienionych planów zagospodarowania przestrzennego nie uzasadniała przyjęcia, iż należało naliczyć skarżącemu opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ przeznaczenie terenu określone w obu przedmiotowych miejscowych planach zasadniczo nie zmieniło się. Z tego względu przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 roku może stanowić podstawę do przyjęcia, że także w tym przypadku brak zmiany przeznaczenia nieruchomości powoduje niemożność naliczenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej oraz podtrzymało w całości swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Przede wszystkim, zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej – p.p..sa.). Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organ przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w tej sprawie stanowią przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a procedurę podjęcia zapadłych w sprawie postanowień organów obu instancji regulują przepisy kpa. Zgodnie z art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości (dalej – opłata). Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż wójt zobowiązany jest do pobrania opłaty, jeżeli właściciel zbywa nieruchomość przed upływem 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące. Treść przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu przewiduje, że wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 powyższej ustawy, ustala się na dzień jej sprzedaży. Obniżenie oraz wzrost wartości nieruchomości stanowią różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem. Bezspornie, co potwierdza sam skarżący, opłatę od wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości ustalono w oparciu o ustalenia nowego miejscowego plan zagospodarowania przestrzennego miasta P. dla rejonu alei [...] oraz ulic: [...], uchwalonego w dniu 31 sierpnia 2004r. przez Radę Miejską Piły uchwałą nr XXIV/28304. Uchwała weszła w życie w dniu 20 listopada 2004r. Przeznaczenie wskazanego terenu według tego planu przewidywało: U2 — tereny zabudowy usługowej z przeznaczeniem na: 1) usługi handlu detalicznego o pow. sprzedaży do 2000 m² z wyłączeniem handlu paliwami, 2) usługi gastronomii, 3) usługi kultury, inne usługi konsumpcyjne oraz administracja, 4) drogi wewnętrzne; ZP -tereny zieleni urządzonej; KDW- droga wewnętrzna; KD - droga publiczna. Do czasu uchwalenia powyższego planu, dla wskazanego rejonu obowiązywały ustalenia zmienionego miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. uchwalone w dniu 28 sierpnia 2001r. przez Radę Miejską Piły uchwałą nr XLII/403/01 oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego układu ulicznego miasta P., uchwalonego w dniu 30 listopada 1999r. przez Radę Miasta Piły uchwałą nr XIXJ179/99. Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania była wówczas przeznaczona na: 1S—tereny specjalne o pow. 3,4271 ha tj. 66,56% działki (tereny specjalne - funkcja specjalna, administracyjno-gospodarcza z prawem do zmiany funkcji na usługi handlu, administracji, oświaty lub mieszkalno-usługową); UO - tereny usług oświaty o pow. 1,3142 ha tj. 25,52% pow. działki (tereny usług oświaty z dopuszczeniem usług gastronomii); pozostała pow. to KW i KD (tereny komunikacji) oraz EE (teren urządzeń energetycznych). Skarżący nie kwestionował również, że będąca jego własnością nieruchomość oznaczona jako działka nr[...], została zbyta aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] lipca 2005r., czyli przed upływem 5 lat od wejścia w życie planu miejscowego. Po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia opłaty od wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości oznaczonej nr [...] skarżący złożył następnie wniosek o wznowienie postępowania oparty na art. 145a kpa, w związku z wejściem w życie wyroku TK z dnia 9 lutego 2010r. Sporną w niniejszej sprawie okolicznością jest to, czy w związku z uchwaleniem planu miejscowego wartość nieruchomości wzrosła. Skarżący kwestionuje przy tym sam fakt wystąpienia zmiany przeznaczenia nieruchomości w wyniku uchwalenia planu, której konsekwencją miałby być wzrost wartości działki nr [...]. Zdaniem skarżących zmiana taka nie nastąpiła, stąd niesłusznie ustalono wysokość opłaty. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie miało miejsce uchwalenie "nowego" planu miejscowego, o czym była mowa powyżej. W ocenie sądu prawidłowo przyjęły organy, że przeznaczenie nieruchomości w planie "starym" (z roku 2001 i 1999r.) oraz w "nowym" (z roku 2004) różni się. W oparciu o te różnice organ ustalił, że doszło do wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości. Czynnikiem decydującym jest określenie przeznaczenia terenu w "nowym" i "starym" planie oraz ustalenie czy zachodzi między nimi zbieżność. Jednakże sama zmiana przeznaczenia też nie powoduje ipso facto wzrostu wartości nieruchomości. Jak słusznie wskazują organy dla ustalenia opłaty konieczne jest wykazanie, iż uchwalenie planu spowodowało wzrost wartości nieruchomości. Okoliczność ta była przedmiotem badania organu w toku postępowania dowodowego. Wzrost wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określił rzeczoznawca majątkowy w operacie z 15 grudnia 2005r. Organy oceniły operat i uznały, że sporządzony został w sposób zgodny z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. 2004/207/2109 ze zm.). Sąd podziela ten pogląd i nie doszukał się uchybień, które skutkowałyby uznaniem operatu za nieprzydatny do rozpoznania przedmiotu sprawy oraz wadliwej w tej mierze oceny organów. Zgodnie z §50 cyt. rozporządzenia przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości dla ustalenia opłaty planistycznej, określa się wartość nieruchomości, uwzględniając jej przeznaczenie przed uchwaleniem planu miejscowego lub przed jego zmianą oraz jej przeznaczenie po uchwaleniu planu miejscowego lub po jego zmianie. Przy czym nie uwzględnia się części składowych nieruchomości. Ponadto dla określenia wartości rynkowej nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wejścia w życie planu lub jego zmiany, a ceny z dnia zbycia nieruchomości. W świetle przytoczonych wyżej zasad, organ słusznie wskazał, iż istotne jest określenie przeznaczenie nieruchomości przed i po uchwaleniu planu. Zdaniem Kolegium, które Sąd podziela, porównanie jednostek bilansowych, którymi został objęty przedmiotowy teren w "nowym" i "starym" planie miejscowym nie pozostawia wątpliwości, iż nowy plan określił przeznaczenie terenu odmiennie od planu poprzednio obowiązującego. Zgodnie zaś z operatem szacunkowym wartość nieruchomości wzrosła, a zatem zaistniała druga ze wskazanych przesłanek. Nie ulega również wątpliwości, że ziściła się trzecia z wymienionych przesłanek tj. działka nr [...] została zbyta przez upływem 5 lat od daty wejścia w życie planu. Wobec powyższego organy słusznie ustaliły skarżącemu jednorazową opłatę od wzrostu przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Głównym jednak postępowaniem w niniejszej sprawie jest postępowanie wznowieniowe, a zatem decyzje z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz [...] października 2011 r. Zdaniem Sądu decyzje te są prawidłowe pod względem merytorycznym – zgodne z przepisami prawa materialnego, jak również pod względem formalnym, spełniając wymagania stawiane im przez przepisy kpa. W tym miejscu odnieść się należy do powoływanego w kontekście podstaw wznowieniowych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010r. Zdaniem Sądu, który popiera w tej mierze argumentację organów, wyrok TK odnosił się do odmiennego stanu faktycznego, aniżeli ten występujący w niniejszej sprawie. Wyrokiem tym Trybunał orzekł, że art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu przestrzennym, w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji. Wyrok TK znajduje zatem zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy poprzednio obowiązujący plan miejscowy przewidywał przeznaczenie terenu identyczne jak nowy plan zagospodarowania przestrzennego, a między tymi planami był okres nieobowiązywania planu miejscowego, a wzrost wartości odnosił się do kryterium faktycznego jej wykorzystywania. Taka zaś sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Nadto wyrok ten dotyczy nieruchomości, których wartość wzrosła, a których przeznaczenie było określone w planach zagospodarowania przestrzennego uchwalonych przed dniem 1 stycznia 1995r. i które utraciły moc na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Tymczasem w niniejszej sprawie do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowej nieruchomości uchwałą z dnia 31 sierpnia 2004r. obowiązywały ustalenia zmiany planu uchwalone uchwałą z dnia 28 sierpnia 2001r. oraz jeszcze wcześniej uchwałą z dnia 30 listopada 1999r. Zatem wzrost wartości organy ustaliły na podstawie planów miejscowych uchwalonych po 1995r. Zgodnie z art. 145a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Nie każde jednak orzeczenie TK dotyczące podstawy prawnej rozstrzygnięcie skutkuje zaistnieniem podstawy wznowieniowej. Sąd zwraca uwagę, iż wyrok TK powoływany w niniejszej sprawie ma charakter zakresowy. TK stwierdził, iż art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu jest niekonstytucyjny, ale tylko w określonym zakresie - w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy. W niniejszej sprawie przeznaczenie nieruchomości zostało określone odmiennie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z 2001r. oraz w planie, który wszedł w życie w 2004 r., co powoduje, iż wyrok TK nie ma zastosowania w niniejszej sprawie i nie mógł stanowić podstawy do uchylenia decyzji organów obu instancji. Chociaż bowiem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności przepisu art. 37 ust. 1 powyższej ustawy w określonym wyżej zakresie, to w zakresie pozostałym (tj. poza tym, w którym stwierdził niekonstytucyjność) przepis ten jest zgodny z Konstytucją. Organy zatem orzekły prawidłowo ustalając opłatę dla skarżącego z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, a związku z faktem, iż powoływane orzeczenie TK nie obejmowało swoim zakresem podstawy prawnej, na której oparły się organy orzekając o ustaleniu opłaty, nie było podstaw do uchylenia w ramach postępowania wznowieniowego decyzji ustalającej oraz utrzymującej ją w mocy. W świetle przepisu art. 134 §1 p.p.s.a. Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] października 2011r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2011 r. W ocenie Sądu decyzje te odpowiadają prawu. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło