II SA/Po 109/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym skargi Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odrzucić skargę /-/ E. Podrazik W dniu [...] grudnia 2020 r. Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w rubrum decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uchylającą decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] z dnia [...] października 2020 r., nr [...] i umarzającą postępowanie organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, a ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. W myśl art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "P.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto skargę może wnieść również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani przez żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej tej administracji, przykładowo przez organ wyższego stopnia. Organy te nie mogą posiadać uprawnień do poddawania swojej działalności kontroli zewnętrznej w stosunku do administracji, ani też postępowanie sądowoadministracyjne nie może być wykorzystane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli w strukturze organizacyjnej administracji publicznej [zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Wolters Kluwer 2016]. Innymi słowy, organ administracji publicznej, który wydał w pierwszej instancji decyzję administracyjną w sprawie, nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi w tej sprawie na decyzję administracyjną wydaną w wyniku odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej. Powyższy pogląd jest uzasadniony tym, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, nie ma interesu prawnego we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję wydaną w tej sprawie przez organ drugiej instancji, bowiem wydając decyzję administracyjną nie czyni tego celem ochrony lub urzeczywistnienia własnego interesu prawnego, lecz celem realizacji ustawowych kompetencji, których wykonywanie podlega ocenie między innymi w ramach kontroli instancyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 r., sygn. akt III RN 104/00, OSNAPiUS z 2002 r., nr 1, poz. 4 i wyrok z dnia 9 listopada 2001 r., sygn. akt III RN 189/01, OSNAPiUS z 2002 r., nr 8, poz. 177). Poglądy te znalazły również odzwierciedlenie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2009 r., sygn. K 32/08 (OTK-A 2009/9/139), w którym Trybunał uznał za zgodne z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przepisy art. 33 § 1 i 2 P.p.s.a. w zakresie, w jakim pozbawiają one prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał decyzję jako organ I instancji, a także za zgodny z art. 165 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przepis art. 50 § 1 P.p.s.a. w zakresie, w jakim odmawia jednostce samorządu terytorialnego prawa do wnoszenia skarg do sądów administracyjnych sprawach, w których organ danej jednostki rozpatrywał sprawę administracyjną i wydał decyzję w I instancji. Z powyższych uwag wynika zatem, że ani Starosta, ani żaden upoważniony przez niego do wydawania decyzji organ nie są uprawnieni do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego wydanej w sprawie, w której organ ten rozstrzygał ją jako organ I instancji. Rola organu pierwszej instancji kończy się bowiem w zasadzie z chwilą wydania rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej, natomiast organem, o którym mowa w art. 32 P.p.s.a., jest organ wydający zaskarżony do sądu administracyjnego akt. Nie jest więc dopuszczalna sytuacja, aby Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] w tej samej sprawie raz występował jako organ wydający decyzję merytoryczną, a innym razem jako podmiot kwestionujący rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W takiej sytuacji uprawnienia skargowe tego organu doznają ograniczenia wskutek braku legitymacji procesowej (interesu prawnego) do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, ponieważ został on w drodze ustawy ulokowany w strukturze organów załatwiających daną indywidualną sprawę administracyjną. Podsumowując stwierdzić należy, że Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w [...] - jako organ administracji, który w I instancji wydał decyzję w sprawie, nie posiada w tej sprawie legitymacji do wniesienia skargi do sądu. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, aby Dyrektor w tej samej sprawie występował raz jako organ wydający orzeczenie merytoryczne, a innym razem jako podmiot kwestionujący rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Z tych przyczyn Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a. /-/ E. Podrazik