II SA/Po 1093/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2015r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2014r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru wykonania robót budowlanych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący P. B. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł od skargi na decyzje organu wniósł o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF o prawo pomocy podał, że wspólnie z żoną prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód jedynie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, żona nie osiąga żadnych przychodów. Nadto podał, że posiada budynki związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. W budynkach tych skarżący nie prowadzi jednak działalności gospodarczej, gdyż Starosta decyzją z dnia [...] lipca 2010r. zakazał działalności w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów. Pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości około [...] zł. Oświadczył, że zobowiązania te spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków, w których prowadzona była działalność gospodarcza. Podał, że obsługuje zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kredyty i raty leasingowe. Nadto podał, że posiada wraz z żoną nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) skarżący wyjaśnił, że źródłami jego przychodów są wynagrodzenie z umowy o pracę, działalność gospodarcza oraz działalność rolnicza. Podał, że posiada rachunek bankowy w Nordea Banku, ale nie wykazuje on żadnych obrotów ze względu na to, że jest zajęty ze względu na toczące się postępowania egzekucyjne. Skarżący przedłożył kserokopie: - wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów z działalności prowadzonej przez skarżącego na stacji paliw płynnych w K. za okres od stycznia do marca 2015r., z którego wynika przychód w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu w wysokości [...]zł i strata w wysokości [...]zł. - deklaracje VAT za okres od stycznia do marca 2015r. z których wynika stały obrót z tytułu sprzedaży i świadczenia usług, - oświadczenie o rozmiarach i rodzaju prowadzonej działalności rolniczej w 2014r., zgodnie z którym z uprawy zbóż przychód wyniósł około [...]zł, koszty tej działalności wyniosły: [...]zł tytułu zasiewów, [...]zł z tytułu zbiorów, [...]zł z tytułu uprawy i [...]zł na środki ochrony roślin, [...]zł – ubezpieczenie, [...]zł podatek rolny i od nieruchomości, łącznie [...] zł, - oświadczenie o posiadanych nieruchomościach – K.: grunt [...] m², budynki [...] m² budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez Spółkę A sp. z o.o.; nieruchomość rolna o powierzchni [...]ha – uprawa roślinna oraz [...] ha – las, nieruchomość przy ul. A. gdzie zamieszkuje należy do jego matki. - oświadczenie o wysokości wydatków na prowadzenie gospodarstwa domowego na łączną kwotę [...] zł miesięcznie, - oświadczenie o wysokości kredytów oraz obciążeń, - kserokopie zeznania podatkowego skarżącego za 2014r., z którego wynika, że uzyskał przychód z wynagrodzenia za pracę oraz innych niewymienionych źródeł w łącznej wysokości [...] zł, - kserokopia zeznania podatkowego skarżącego za 2014r., z którego wynika, że uzyskał przychód z działalności gospodarczej wyniósł [...]zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł, strata z działalności wyniosła [...] zł. Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w treści art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wnioskach okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawców dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych na pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnieniu nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów księgowych oraz z zeznań i deklaracji podatkowych wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze polegającą na sprzedaży paliw. Przychód z działalności gospodarczej był większy niż w 2013r. Pomimo straty finansowej działalność tą kontynuuje, jest zatem opłacalna. Wskazać przy tym należy, że sam fakt, że działalność gospodarcza obarczona jest stratą nie możne przesądzać o zasadności wniosku o prawo pomocy. Przy tym sam fakt, że suma uzyskiwanych z działalności gospodarczej przychodów jest niższa od ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów uzyskania przychodów, nie oznacza braku środków finansowych. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Dzięki uzyskiwanym przychodom, strona posiada więc realną możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nadto skarżący otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę oraz prowadzi działalność rolniczą, a także wydzierżawia posiadane nieruchomości. Rozmiar prowadzonej chociażby działalności gospodarczej (przychód w 2014r. w wysokości [...] zł) i działalności rolniczej (przychód w 2014r. wysokości [...] zł), a także pozostałe źródła dochodu z umowy o pracę i posiadane nieruchomości pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na koszty sądowe niniejszego postępowania. Nadto wysokość wydatków uwidaczniana w kosztach pozarolniczej działalności gospodarczej na kwotę około [...] zł oraz kosztach prowadzenia działalności rolniczej - [...] zł., nie wskazuje na ograniczenie możliwości płatniczych wnioskodawcy jedynie do granic zabezpieczenia minimum socjalnego. Dzięki uzyskiwanym przychodom, strona posiada więc realną możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący oświadczył we wniosku o prawo pomocy, że kredyty i raty leasingowe spłaca na bieżąco z czynszu uzyskiwanego z dzierżawy nieruchomości. Ponadto podkreślić należy, że konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej nie korzysta z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych. Skoro strona ma kilka źródeł dochodu, osiąga przychody ze sprzedaży paliw, to nie można uznać, że obiektywnie nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych z tego tylko względu, że środki te woli inwestować w bieżącą działalność gospodarczą i wydatki te zaliczać do kosztów uzyskania przychodów. Wnioskodawca nie wykazał nadto, iż środki egzekucyjne zastosowane w postępowaniach egzekucyjnych, wykluczają możliwości poniesienia kosztów sądowych. Pomimo wezwania skarżący nie udokumentował, że zastosowane środki egzekucyjne są skuteczne oraz w jakim zakresie. W szczególności skarżący nie wykazał, że egzekucja została skierowana do czynnych rachunków bankowych (nie wykonano wezwania w zakresie przedłożenia wyciągów z czynnych rachunków bankowych). Z przedłożonych dokumentów nie wynika, że skierowanie egzekucji do wierzytelności przypadających skarżącemu, ma ten skutek, iż kwota pozostająca w dyspozycji wnioskodawcy (kwota wolna od egzekucji) nie wystarcza na pokrycie deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego oraz kosztów prowadzonych postępowań sądowych. Skarżący poprzestał tylko na wymienieniu wysokości obciążeń z tytułu kredytów, pożyczek i rat leasingowych. Nie wynika z tego, że rat tych nie uiszcza i popadł w zaległości. Wręcz przeciwnie, skarżący zadeklarował, iż ma zaległości publicznoprawne w wysokości [...] zł, ale podał, że spłaca je z przychodów z dzierżawy budynków gospodarczych. Nadto, jeśli nieznana pozostaje wysokość kwot pobranych od wnioskodawcy na realizację środków egzekucyjnych, to nie można stwierdzić, czy i w jakim rozmiarze, prowadzone postępowania egzekucyjne ograniczają możliwości płatnicze wynikające z posiadanych przychodów. Nadto skarżący uchylił się od przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów, które w sposób pełny obrazują sytuację finansową. Nie przedłożył bowiem wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych, mimo iż został do tego wyraźnie zobowiązany. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane). W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów sądowych oraz możliwości majątkowych i zarobkowych wnioskodawców wynika, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania. W konsekwencji, w niniejszej sprawie brak jest podstaw uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, co musiało skutkować jego oddaleniem. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska