II SA/Po 1093/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2015r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2014r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ E. Brychcy Skarżący P. B. w dniu 30 marca 2015r. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 13 maja 2015r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazano, że w uzasadnieniu wniosku skarżący podał: brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy skarżącego w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, konieczność obsługi znacznych kwot kredytowych i leasingowych przy braku dochodów, które uprzednio przynosiła stacja kontroli pojazdów. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, która nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący posiada budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. W budynkach tych nie prowadzi jednak działalności gospodarczej, gdyż Starosta decyzją z dnia [...] lipca 2010r. zakazał działalności w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów. Pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości około [...] zł. Oświadczył, że zobowiązania te spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków, w których prowadzona była działalność gospodarcza. Podał, że obsługuje zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kredyty i raty leasingowe. Nadto skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy przedłożył dodatkową dokumentację, w oparciu o która stwierdzono, że skarżący uzyskuje przychody z trzech źródeł uzyskiwania przychodu – ze stosunku pracy, z działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży paliw oraz z produkcji rolnej. Rozmiar prowadzonej działalności oraz wysokość uzyskiwanych przychodów wskazuje, że ma możliwości by uiścić wymagane w sprawie koszty sądowe. Nadto skarżący podał, że zobowiązania kredytowe pokrywa z przychodów z wynajmu pomieszczeń użytkowych oraz nie wykazał, że zastosowane środki egzekucyjne są skutecznie realizowane oraz uniemożliwiają poniesienie koszów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący złożył w ustawowym terminie sprzeciw na powyższe postanowienie referendarza, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że dochody drastycznie spadły, nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej. Wszelkie ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego. W związku z tym nie może dochodzić swoich praw. Sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, któremu uległ i obecnie jest na rencie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w obecnym stanie sprawy oświadczył, że nie uzyskuje znacznych dochodów, utrzymuje się wraz z żoną ze stosunku pracy skarżącego za wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Żona skarżącego nie uzyskuje żadnych dochodów i nie składała deklaracji podatkowych, nie ma rachunku bankowego. Skarżący nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na dotychczasowych zasadach. Posiada budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. W budynkach tych skarżący nie prowadzi jednak działalności gospodarczej, gdyż Starosta decyzją z dnia [...] lipca 2010r. zakazał działalności w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów. Pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości około [...] zł. Oświadczył, że zobowiązania te spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków, w których prowadzona była działalność gospodarcza. Podał, że obsługuje zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kredyty i raty leasingowe. Nadto skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Źródłami przychodów skarżącego są działalność gospodarcza i rolnicza oraz czynsz dzierżawny z wynajmu pomieszczeń użytkowych. Podał, że posiada rachunek bankowy, ale nie wykazuje on żadnych obrotów ze względu na to, że jest zajęty ze względu na toczące się postępowania egzekucyjne. Prowadzi działalność gospodarczą w postaci stacji paliw płynnych w K., z której w okresie od stycznia do marca 2015r. uzyskał przychód w wysokości [...] zł i poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł, strata wyniosła [...] zł. Roczny przychód w 2014r. z tej działalności wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł, co dało stratę w wysokości [...] zł. Skarżący nabył towary i usługi opodatkowane podatkiem VAT o wartości [...] zł w styczniu 2015r. [...]zł w lutym 2015r. i [...]zł w marcu 2015r. Nadto skarżący oświadczył, że z prowadzonej działalności rolniczej - z uprawy zbóż - przychód w 2014r. wyniósł około [...]zł, koszty tej działalności wyniosły: [...]zł tytułu zasiewów, [...]zł z tytułu zbiorów, [...]zł z tytułu uprawy i [...]zł na środki ochrony roślin, [...] zł – ubezpieczenie, [...] zł podatek rolny i od nieruchomości. Koszty tej działalności od kwietnia 2014r. wyniosły [...] zł. Skarżący posiada nieruchomości w K.: grunt [...] m², budynki [...] m² budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez sp. z o.o. oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, na której prowadzi uprawę roślinną oraz [...]ha – lasu. Sprzedał części budynków. Nadto oświadczył, że dom przy ul. A., gdzie zamieszkuje należy do jego matki. Oświadczył, że o wysokość wydatków na prowadzenie gospodarstwa domowego wynosi [...]zł miesięcznie. Wyszczególnił i opisał zaciągnięte kredyty i leasingi oraz oświadczył o ich wysokości oraz miesięcznych obciążeniach. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów, o co ubiegają się skarżący w niniejszej sprawie, następuje, gdy osoby te wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto należy wskazać, iż przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Instytucja prawa pomocy nie powinna bowiem prowadzić do przyznawania pomocy państwa dla osób, które nie czyniąc oszczędności we własnych wydatkach oczekują zrekompensowania kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze zdaniem Sądu, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnieniu nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami, których nie może przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów księgowych oraz z zeznań i deklaracji podatkowych wynika, że skarżący uzyskuje przychody z kilku źródeł: prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, prowadzi działalność rolniczą oraz wydzierżawia posiadane nieruchomości. Wprawdzie teraz podnosi, że obecnie otrzymuje rentę, ale nie podał jej wysokości i nie przedłożył dokumentów potwierdzających powyższe twierdzenie. Jakkolwiek dochód z wynagrodzenia za pracę czy z renty stanowi jedynie ułamek jego realnych przychodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej oraz rolniczej. Sprzedał także część budynków. Wprawdzie działalność gospodarcza przynosi straty, ale okoliczność ta nie możne przesądzać o zasadności wniosku o prawo pomocy. Przy tym sam fakt, że suma uzyskiwanych z działalności gospodarczej przychodów jest niższa od ponoszonych przez wnioskodawców kosztów uzyskania przychodu, nie oznacza braku środków finansowych. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Faktem jest, że skarżący dysponuje i wydatkuje środki na pokrycie kosztów tej działalności gospodarczej. Dzięki uzyskiwanym stałym miesięcznym przychodom z działalności gospodarczej rzędu [...] zł. skarżący posiada realną możliwość wygospodarowania środków na koszty niniejszego postępowania. Zwłaszcza, że nadto uzyskuje przychody z działalności rolniczej (zadeklarowane [...] zł w 2014r.) oraz ze sprzedaży i wynajmu majątku nieruchomego. Z powyższego wynika również, że przychody skarżącego z działalności gospodarczej, wbrew temu co podnosi, nie uległy zmniejszeniu, utrzymuje je na stałym poziomie. Skarżący oświadczył we wniosku o prawo pomocy, że kredyty i raty leasingowe spłaca na bieżąco z czynszu uzyskiwanego z dzierżawy nieruchomości. Ponadto podkreślić należy, że konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej nie korzysta z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych. Skoro strona ma kilka źródeł dochodu, to nie można uznać, że obiektywnie nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych z tego tylko względu, że środki te woli inwestować w bieżącą działalność gospodarczą i wydatki te zaliczać do kosztów uzyskania przychodów. Wnioskodawca nie wykazał nadto, iż środki egzekucyjne zastosowane w postępowaniach egzekucyjnych, wykluczają możliwości poniesienia kosztów postępowania. Pomimo wezwania skarżący nie wykazał, że egzekucja została skierowana do czynnych rachunków bankowych (nie wykonano wezwania w zakresie przedłożenia wyciągów z czynnych rachunków bankowych). Z przedłożonych dokumentów nie wynika, że skierowanie egzekucji do wierzytelności przypadających skarżącemu ma ten skutek, iż kwota pozostająca w dyspozycji wnioskodawcy nie wystarcza na pokrycie deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego oraz kosztów prowadzonych postępowań sądowych. Skarżący poprzestał tylko na wymienieniu wysokości obciążeń z tytułu kredytów, pożyczek i rat leasingowych. Nadto skarżący zadeklarował, że ma zaległości publicznoprawne w wysokości [...]zł, ale podał, że spłaca je z przychodów z dzierżawy budynków gospodarczych. Skoro zatem, jeśli nieznana pozostaje wysokość kwot pobranych od wnioskodawcy na realizację środków egzekucyjnych, to nie można stwierdzić, czy i w jakim rozmiarze, prowadzone postępowania egzekucyjne ograniczają możliwości płatnicze wynikające z posiadanych przychodów. Okoliczności powyższe nie pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawca nie jest w stanie wygospodarować środków na koszty sądowe niniejszego postępowania. Nadto skarżący uchylił się od przedłożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych, które w sposób pełny obrazują realną sytuację finansową wnioskodawcy. Skarżący również w treści sprzeciwu nie wskazał konkretnych argumentów uzasadniających pogorszenie sytuacji finansowej. Nie przedstawili żadnych okoliczności faktycznych na poparcie podnoszonych twierdzeń, czy nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącego. Nie uprawdopodobnił nawet, że dochody uległy znacznemu zmniejszeniu. Poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że nie stać go na poniesienie wymaganej opłaty. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. Należało, zatem odmówić przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. /-/ E. Brychcy