II SA/Po 1094/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] października 2018 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] 2018 r., [...] o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odwołującemu się pomocy w formie usług opiekuńczych. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach. Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2018 r. A. K. zwrócił się do Prezydenta ([...]) o przyznanie szeregu świadczeń, w tym świadczenia obejmującego wsparcie w codziennych czynnościach (k. 1 akt administracyjnych organu pierwszej instancji, zob. pkt 2). Dnia 10 kwietnia 2018 r. przeprowadzono w miejscu zamieszkania A. K. wywiad środowiskowy. W jego trakcie odnotowano, że wnioskodawca domaga się przyznania prawa do pomocy w czynnościach gospodarczych w wymiarze po dwie godziny dziennie (s. II formularza wywiadu, k. 34 verte akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W tym miejscu należy zaznaczyć, że w aktach administracyjnych – zapewne w ramach czynności wyjaśniających związanych z wywiadem środowiskowych – zebrano w aktach obszerną dokumentację dotyczącą sytuacji A. K. oraz przyznawanych mu świadczeń. Utrwalono w aktach między innymi: - odpis wniosku z dnia 8 lutego 2018 r. (k. 16 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), w treści którego wnioskodawca domagał się przyznania mu świadczenia w postaci usług opiekuńczych w wymiarze 2 godzin dziennie, - odpis formularza wywiadu środowiskowego z dnia 20 marca 2018 r. (k. 20-28 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), w którym potrzebę tą potwierdził (zob. rubrykę II, tiret 8), - decyzję z dnia [...] 2018 r., [...] wraz z dowodem doręczenia, którą odmówiono A. K. pomocy w formie usług opiekuńczych (k. 31-29 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzją z dnia [...] 2018 r., [...] Prezydent, powołując się na art. 105 § 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej "K.p.a."), umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku z dnia 3 kwietnia 2018 r., doprecyzowanego 10 kwietnia 2018 r., w zakresie w jakim dotyczył on przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] 2018 r., [...] odmówiono już A. K. przyznania tego rodzaju pomocy. Decyzja ta została doręczona 9 kwietnia 2018 r., a w dniu 23 kwietnia 2018 r. za pośrednictwem organu pierwszej instancji wpłynęło od niej odwołanie. Prezydent zaznaczył, iż zgodnie z art. 100 K.p.a. jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Bezprzedmiotowym jest zatem prowadzenie postępowania w sprawie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych, czyli sprawy tożsamej podmiotowo, przedmiotowo, w tym samym stanie faktycznym i prawnym (k. 35 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W odwołaniu A. K. uznał decyzję za wydaną wadliwie i wręcz złośliwie. W uzasadnieniu w krytycznych słowach określił sposób działania organu administracji (k. 1 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] października 2018 r., [...] Kolegium (k. 8-11 akt administracyjnych organu drugiej instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało decyzję z dnia [...] 2018 r. w mocy. Organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko Prezydenta uwypuklając, że wniosek z dnia 3 kwietnia 2018 r. dotyczy pomocy, o której – w tożsamym podmiotowo i przedmiotowo zakresie, w tym samym stanie faktycznym i prawnym – już rozstrzygano w decyzji z dnia [...] 2018 r. W skardze A. K. zakwestionował decyzję [...], natomiast w dalszych motywach opisał swoją bardzo trudną sytuację zdrowotną i osobistą (k. 2 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko (k. 4-5 akt sądowych). W trakcie rozprawy sądowej w dniu 12 czerwca 2019 r. obecny wyznaczony dla skarżącego z urzędu adwokat podniósł, że w sprawie doszło do uchybienia art. 7, 77 i art. 8 K.p.a., gdyż rozpoznano ją pobieżnie, nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności. Pełnomocnik sprecyzował, że wnosi o uchylenie decyzji obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępnie należy odnieść się do kwestii formalnej. Otóż pełnomocnik skarżącego, w terminie siedmiodniowym określonym w art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."), złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę (k. 13-14 akt sądowych). Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1b i art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 934) Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu poleciła wezwać pełnomocnika A. K. o podanie numeru PESEL mocodawcy w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (k. 15-17 akt sądowych). W odpowiedzi, udzielonej w zakreślonym terminie, pełnomocnik wyjaśnił, że mimo licznych prób nie miał możliwości skontaktowania się ze skarżącym. Podkreślił również, że zasadniczo zgodnie z obowiązującymi przepisami PESEL powinien być wskazany w pierwszym piśmie procesowym. W niniejszej sprawie zostało wobec A. K. przeprowadzone postępowanie administracyjne jak i też wydano w stosunku do niego wyrok, a sygnatura akt, imię i nazwisko oraz adres skarżącego są wystarczające, aby zidentyfikować osobę, w sprawie której złożono wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Adwokat skarżącego podtrzymał także wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i zwrócił się o jego uwzględnienie. Odnosząc się do powyższego uznać należało wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku za skuteczny. Przyznać należy, że wskazane wyżej przepisy art. 46 § 2 pkt 1b i art. 49 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. prowadzą do wniosku, że numer PESEL powinien być wymagany w odniesieniu do każdego pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniesionego począwszy od 31 maja 2019 r. W niniejszej sprawie jej stan uzasadnia jednak mniej restrykcyjne podejście. Po pierwsze, Sądowi PESEL A. K. ([...]) jest znany, gdyż wynika on z dokumentów urzędowych zebranych w aktach (zob. k. 34 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Po drugie, z urzędu wiadomym jest Sądowi, mając na względzie tok wielu innych spraw ze skarg A. K., że z uwagi na sytuację zdrowotną kontakt z nim pozostaje utrudniony; po trzecie adwokat A. J. został powołany pełnomocnikiem z urzędu i nie miał on okazji (tak jak jest w przypadku pełnomocników z wyboru) pouczyć swojego mocodawcę o zasadach i wymogach związanych z tokiem postępowania sądowego, wreszcie po czwarte, pozostawianie bez rozpoznania wniosku o sporządzenie uzasadnienia tylko dlatego, że nie podano numeru PESEL byłoby w okolicznościach niniejszej sprawy nieproporcjonalnym ograniczeniem prawa do sądu (w zakresie drugiej instancji), zwłaszcza w sytuacji, gdy wobec A. K. wyrok został już wydany. Przedstawiając merytoryczne motywy wyroku Sąd wyjaśnia, że z akt administracyjnych wynika w sposób jednoznaczny, że wnioskiem z dnia 8 lutego 2018 r. A. K. domagał się przyznania mu świadczenia w postaci usług opiekuńczych w wymiarze 2 godzin dziennie (k. 16 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu 20 marca 2018 r. (k. 20-28 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) potrzebę tą potwierdził (zob. rubrykę II, tiret 8) i wreszcie w kontekście tego żądania wydano decyzję z dnia [...] 2018 r., [...], którą odmówiono A. K. pomocy w formie usług opiekuńczych (k. 31-29 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Na dzień przed zakończeniem powyższego postępowania, zapewne w oczekiwaniu przyznanie usług opiekuńczych, A. K. we wniosku z dnia 3 kwietnia 2018 r. ponowił żądanie pomocy pracownika socjalnego w codziennych czynnościach w wymiarze 2 godzin dziennie. Jak zaznaczono, decyzją z dnia [...] 2018 r. żądanie przyznania usług opiekuńczych zostało rozpatrzone, a przy tym dodać można, że wedle wyjaśnień organów skarżący skorzystał z prawa do zaskarżenia owej odmownej decyzji. W opisanych okolicznościach rozpatrywanie merytoryczne wniosku z dnia 3 kwietnia 2018 r. byłoby w istocie ponownym rozpatrywaniem sprawy już załatwionej decyzją administracyjną. Wniosek z dnia 3 kwietnia 2018 r. dotyczy bowiem, tak jak wniosek z dnia 8 lutego 2018 r. i decyzja z dnia [...] 2018 r., [...] usług opiekuńczych w wymiarze 2 godzin dziennie. Oznacza to, że rację mają organy obu instancji, że rozpatrywanie prośby A. K. o pomoc sformułowanej 3 kwietnia 2018 r. dotyczyłoby zagadnienia już załatwionego decyzją administracyjną (formalnie skonsumowanego), a w takich okolicznościach – ze względu na dualizm postępowań o tożsamym przedmiocie – właściwym działaniem organu powinno być umorzenie jednego z postępowań (późniejszego) na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie (administracyjne) z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Końcowo Sąd wyjaśnia, że powyższa ocena w żadnym razie nie powoduje negatywnych konsekwencji dla A. K., jeśli chodzi o jego potencjalne prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Z oświadczeń organów wynika, że skarżący skutecznie odwołał się od decyzji z dnia [...] 2018 r., [...], co oznacza, że zachował prawo do jej kwestionowania i polemiki (w ramach instancji administracyjnych i przed sądem administracyjnym) z podniesionymi w niej merytorycznymi argumentami co do zasadności nie przyznania mu świadczenia w formie usług opiekuńczych. Z wymienionych względów Sąd nie uznał za zasadne podniesionych przez pełnomocnika A. K. (na rozprawie) zarzutów naruszenia art. 7, 8 i 77 K.p.a. Z uwagi na formalny charakter zaskarżonej decyzji, która zasadza się tylko na założeniu tożsamości przedmiotu sprawy w relacji do już wydanego rozstrzygnięcia (z [...] 2018 r.), nie sposób uznać, że uchybiono zasadzie zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.), względnie nie dopełniono standardów postępowania wyjaśniającego (art. 7 i 77 K.p.a.). W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.