II SA/Po 1099/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy [...] o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania decyzji /-/I. Paluszyńska Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. Gmina [...] (dalej jako Gmina, Skarżąca), zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem organu administracji, skargę na decyzję opisaną w rubrum. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...], między innymi ustalającą na rzecz P. i H. małżonków M. odszkodowanie w łącznej kwocie 137.189, 54 zł za nieruchomość położoną w [...] i wydzieloną dla celów realizacji inwestycji drogowych – budowy dróg gminnych oraz orzekającą, że ustalone odszkodowanie zostanie wypłacone przez Gminę jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczną. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Wojewodę Wielkopolskiego, a w razie gdyby Wojewoda nie uwzględnił wniosku, o wstrzymanie wykonania decyzji przez Sąd. Uzasadniając wniosek pełnomocnik napisała, że wypłata kwoty 137.189,54 zł. Mogłaby stanowić niebezpieczeństwo w postaci braku możliwości prawidłowej realizacji zaplanowanego budżetu. Wskazała, że ww. kwota stanowi istotną część budżetu Gminy na 2015 r. Wypłata kwoty stanowić będzie uszczuplenie środków przeznaczonych w budżecie na zaspokajanie bieżących potrzeb Gminy, planowane przez nią inwestycje oraz wykonywanie innych zadań własnych. Gmina nie dysponuje dostatecznymi rezerwami, które mogłyby być przeznaczone na spłatę powstałych zobowiązań. Wykonanie obowiązku spowodowałoby konieczność zaciągnięcia przez Gminę kolejnych zobowiązań, co w efekcie mogłoby skutkować zachwianiem płynności finansowej jednostki samorządu terytorialnego. Realizacja zobowiązania decyzji w chwili obecnej byłaby realizacją zobowiązania niepewnego. Gmina – jako strona postępowania – ma bowiem możliwość kwestionowania treści decyzji w drodze skargi. W chwili obecnej decyzja Wojewody Wielkopolskiego nie posiada waloru prawomocności. W związku z tym należy uznać, że istnieje realne zagrożenie, iż wykonanie decyzji Wojewody Wielkopolskiego, a w konsekwencji wypłata odszkodowania ustalonego decyzją Starosty wywoła niebezpieczeństwo wystąpienia nieodwracalnych skutków, tj. zachwiania płynności finansowej Gminy, mającej obowiązek zaspokajania różnego rodzaju potrzeb społeczności lokalnej. Obecna sytuacja procesowa nie powinna godzić w możliwość, a przede wszystkim konieczność realizacji przez Gminę jej zadań własnych. Pełnomocnik podkreśliła, że ewentualne późniejsze przywrócenie sytuacji pierwotnej – wobec nieudzielania ochrony tymczasowej – nie będzie już miało dla Gminy znaczenia, która w sposób ciągły i trwały zobligowana jest przepisami prawa do realizacji zadań na nią nałożonych. Pełnomocnik podkreśliła, że w chwili obecnej Gmina jedynie poprzez udzielenie jej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji może uniknąć wszelkich negatywnych dla niej skutków prawnych i finansowych. W dniu [...] listopada 2015 r. pełnomocnik wywłaszczonych poinformował Gminę o zamiarze niezwłocznego skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W chwili obecnej istnieje zatem wysokie ryzyko podjęcia czynności egzekucyjnych. Pełnomocnik oceniła, że podstawowym celem instytucji wstrzymania zaskarżonego aktu jest zapewnienie możliwie maksymalnej efektywności sądowej kontroli administracji przez stworzenie warunków zapewniających skuteczną realizację orzeczenia sądowego (postanowienie NSA z dnia 26 września 2014 r. sygn. akt II OW 175/14, Lex). Do wniosku zostało dołączone oświadczenie Skarbnika Gminy datowane na dzień 12 listopada 2015 r. Skarbnik Gminy napisał, że w dacie oświadczenia nie posiada środków finansowych na realizację odszkodowania ustalonego decyzją Starosty. Realizacja tego typu zobowiązań następuje poprzez realizację zadania opisanego w budżecie Gminy jako odszkodowania za drogi oraz inne zobowiązania Gminy wobec prywatnych właścicieli nieruchomości. Środki przewidziane w roku 2015 na realizację tego zadania zostały skonsumowane i wykonanie decyzji Starosty w dacie w niej określonej spowodowałoby perturbacje budżetowe ze względu na upływający rok budżetowy. Postanowieniem z dnia 02 grudnia 2015 r. Wojewoda Wielkopolski odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.) wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji przez Sąd ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 grudnia 2004 r. o sygn. akt GZ 138/04 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie: "CBOSA"), "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Należy podkreślić, że to do (pełnomocnika) strony skarżącej należy wskazanie w uzasadnieniu wniosku okoliczności przemawiających za tym, iż wykonanie zaskarżonego aktu grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła skutki trudne do odwrócenia. Strona powinna zatem we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sposób przekonujący przedstawić okoliczności świadczące o tym, że przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., faktycznie zaistnieją oraz wskazać na konkretne przyczyny uzasadniające możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 stycznia 2015 r. o sygn. akt I OZ 1236/14 (CBOSA) obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący musi wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia tym aktem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niezbędne jest wskazanie na konkretne okoliczności pozwalające ocenić, czy wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. W ocenie Sądu wniosek złożony w rozpoznawanej sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie. Gmina – reprezentowana zresztą przez zawodowego pełnomocnika – przedstawiła argumentację dotyczącą sytuacji finansowej i budżetu na rok 2015 (Sąd oceni jakość argumentów w dalszej części uzasadnienia). Taka argumentacja była uzasadniona w dacie wnoszenia skargi, tj. w połowie listopada 2015 r. Skarga została wniesiona, zgodnie z trybem, za pośrednictwem organu administracji, który ma termin do 30 dni na sporządzenie odpowiedzi na skargę i przekazanie skargi razem z aktami sprawy – Sądowi. Do dnia wydania niniejszego postanowienia zawodowy pełnomocnik nie uzupełnił uzasadnienia wniosku o argumenty dotyczące budżetu na nowy rok, 2016. W ocenie Sądu argumenty wniosku, dotyczące sytuacji finansowej Gminy na koniec roku 2015 r. oraz skonsumowania środków przewidzianych na realizację zadania opisanego w budżecie Gminy jako "odszkodowania za drogi oraz inne zobowiązania Gminy wobec prywatnych właścicieli nieruchomości", także za 2015 rok – zdezaktualizowały się. Oceniając poszczególne argumenty wniosku Sąd stwierdza, że sprowadzają się do trudnej sytuacji finansowej Gminy (na koniec roku 2015) w tym groźby zachwiania płynności finansowej Gminy oraz poglądu, że jedynie udzielenie ochrony tymczasowej pozwoli uniknąć Gminie wszelkich negatywnych skutków prawnych i finansowych. Zdaniem Sądu, argumenty dotyczące sytuacji finansowej Gminy, oprócz tego że zdezaktualizowane, są także ogólnikowe i pozbawione jakichkolwiek wyliczeń; jedyną kwotą wskazaną w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz w oświadczeniu Skarbnika Gminy, jest kwota odszkodowania. Pełnomocnik odstąpił także od przybliżenia perturbacji budżetowych, spowodowanych wypłatą odszkodowania. Sąd ocenia, że nie są to argumenty przemawiające za tym, że wykonanie zaskarżonego aktu grozi Gminie wyrządzeniem znacznej szkody lub wywoła skutki trudne do odwrócenia. Podkreślić w tym miejscu raz jeszcze należy, iż to na stronie skarżącej spoczywał obowiązek przedstawienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które wskazywałyby, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynąć może na zaktualizowanie się przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Z kolei pogląd, że jedynie udzielenie ochrony tymczasowej pozwoli uniknąć Gminie wszelkich negatywnych skutków prawnych i finansowych wypłaty odszkodowania, nie mieści się w ramach instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – przez Sąd. Celem kontrolowanego postępowania było właśnie ustalenie i wypłata odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne. Ustawodawca uzależnił wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu – przez Sąd, jedynie od uprawdopodobnienia spełnienia jednej z przesłanek opisanych w art. 61 § 3 p.p.s.a.. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, przy czym na mocy art. 61 § 5 p.p.s.a. uczynił to na posiedzeniu niejawnym. /-/I. Paluszyńska