II SA/Po 1099/17

Dnia 21 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę Wójt Gminy [...] w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] ustalającą dla B. i M. M. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącej fermy drobiu o łącznej maksymalnej obsadzie wynoszącej 1240 DJP na działkach o nr [...], [...], [...], [...] obręb B., gm. [...]. W piśmie z dnia [...] r. A. K., M. K., E. K., T. S., E. K., A. K., A. G., S. G., A. B., E. T., W. T., B. N., S. G., M. P., R. W., I. S., G. T. i J. S., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem wskazanej wyżej decyzji z dnia [...] r. W uzasadnieniu wnioskodawcy wskazali, że stronami postępowania nie są jedynie właściciele działek bezpośrednio sąsiadujących z planowanym obiektem, ale również pozostali mieszkańcy narażeni na negatywne oddziaływanie inwestycji. Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącej fermy drobiu o łącznej maksymalnej obsadzie wynoszącej 1240 DJP na działkach o nr [...], [...], [...], [...] obręb B., gm. [...]. Następnie decyzją z dnia [...] r., nr [...], Wójt Gminy [...] działając na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 K.p.a., stwierdził wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla poruszanej inwestycji z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednocześnie odmówił uchylenia tej decyzji, albowiem w wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, że w sprawie wniosku B. i M. M. o wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącej fermy drobiu o łącznej maksymalnej obsadzie wynoszącej 1240 DJP na działkach o nr [...], [...], [...], [...] obręb B., gm. [...] mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca swej istocie decyzji dotychczasowej. W odwołaniu z dnia [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, J. K., działając jako pełnomocnik E. K., A. K., A. G., I. G., E. T., W. T. i J. S. wniósł o uchylenie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r., nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 1 i 3 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] r., nr [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia stanowi decyzję związaną, co oznacza, że organ nie może arbitralnie ograniczać wolność inwestora do przeprowadzenia przedsięwzięcia wymagającego uprzedniego określenia środowiskowych uwarunkowań. W toku postępowania organ I instancji uzyskał uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w P. oraz opinię sanitarną Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Powyższe akty administracyjne pozytywnie oceniły warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia, przy dochowaniu wyznaczonych warunków. W skardze z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...], a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 82 § 1 pkt 1 lit b i d oraz art. 85 § 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r., poz. 1227 ze zm.), a także naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8 art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1, 2 i 3 oraz art. 136 § 1 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że złożona skarga nie pochodzi od strony postępowania. J. K. występował w postępowaniu administracyjnym jako pełnomocnik J. S., E. T., W. T., A. G., E. K., A. K. oraz I. G.. Tymczasem pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu T. G. obejmuje umocowanie do reprezentowania J. K. i zarazem nie stanowi pełnomocnictwa substytucyjnego stron postępowania administracyjnego. Na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. pełnomocnik skarżącego na pytanie Sądu z czego skarżący wywodzi swój interes prawny do złożenia skargi wyjaśnił, że skarżący działał w postępowaniu administracyjnym jako przedstawiciel grupy mieszkańców i z tego tytułu wywiódł skargę, chociaż skargę złożył w imieniu własnym. Pełnomocnik oświadczył, że nie wie, czy skarżący jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargę J. K. należało oddalić, ale nie z powodu merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, lecz z uwagi na braku interesu prawnego po stronie skarżącego, wynikającego z konkretnego przepisu prawa materialnego. Badanie interesu prawnego na każdym etapie postępowania administracyjnego i sądowo administracyjnego jest bowiem podstawową czynnością, od wyniku której zależy dalszy bieg postępowania. Ustalenie przez Sąd, że skarga do sądu administracyjnego została wniesiona przez osoby nieposiadające materialnej legitymacji skargowej mogło skutkować więc jedynie oddaleniem skargi, bez merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji. Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Powyższe oznacza, że zgodnie z przyjętą na gruncie polskiego sądownictwa administracyjnego zasadą ogólną skargowości do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wymagane jest wystąpienie ze stosownym żądaniem przez legitymowany podmiot. Legitymacja procesowa podmiotów, o których mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a., ma charakter materialny, z wyjątkiem prokuratora, RPO, RPD i organizacji społecznych, których legitymacja procesowa została oparta na przesłankach formalnych (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 5/07 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Podmiot wnoszący skargę musi wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli osobistego, konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, którym może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony. Istotą tego interesu jest bowiem jego związek z konkretną normą prawa, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. W rezultacie o tym, czy konkretny podmiot ma interes prawny do wniesienia skargi w danej sprawie sądowoadministracyjnej decydują przepisy prawa, przy czym chodzi tutaj zarówno o przepisy prawa materialnego, ustrojowego, jak i procesowego, które to przepisy należą do dowolnej gałęzi prawa [por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017, Legalis]. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej należy zauważyć, że skarga została wniesiona przez J. K., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika. J. K. nie był jednak stroną postępowania administracyjnego, a jedynie pełnomocnikiem E. K., A. K., A. G., I. G., E. T., W. T. i J. S., w imieniu których składał odwołanie od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r., nr [...] Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, że skarżący jest właścicielem, czy też współwłaścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji. Sąd zwraca ponadto uwagę, że żaden z argumentów podnoszonych w skardze nie wskazuje obiektywnie na istnienie interesu prawnego po stronie skarżącego. Tymczasem obowiązkiem procesowym skarżącego było – niezależnie od określenia zarzutów w stosunku do zaskarżonej decyzji (co skarżący uczynił) – wykazanie legitymacji skargowej materialnej. Skarga zaś takiego wykazania w żadnym jej fragmencie nie zawiera. W szczególności w skardze nie wyjaśniono, w jaki sposób zaskarżona decyzja oddziałuje na sferę prawną skarżącego. Co więcej, profesjonalny pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. nie wskazał przepisów prawa, z których skarżący wywodził swój interes prawny do wniesienia skargi. Przeciwnie, wskazał jedynie, że skarżący działał w postępowaniu administracyjnym jako przedstawiciel grupy mieszkańców i z tego tytułu wywodzi skargę. Nie ulega zatem wątpliwości, że powyższa skarga zmierza w istocie do ochrony ewentualnego interesu prawnego tych osób, a nie skarżącego. Niemniej jednak to E. K., A. K., A. G., I. G., E. T., W. T. i J. S. posiadaliby interes prawny do zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...]. Tymczasem pełnomocnik skarżącego jednoznacznie wskazał, że J. K. złożył skargę we własnym imieniu. Jednocześnie podał, iż nie wie, czy skarżący jest właścicielem nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji. Nadmienić również wypada, że w złożonej skardze J. K. nie podniósł, że powinien być stroną postępowania wznowieniowego. Wobec tego nawet gdyby był współwłaścicielem jednej z nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji (w aktach sprawy brak jest wypisów z rejestru gruntów nieruchomości, których właściciele wystąpili o wznowienie postępowania) i powinien być stroną postępowania wznowieniowego (jak i pierwotnego), to brak takiego zarzutu powoduje, że nie zachodzą przesłanki wznowienia z art. 145 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Należy bowiem pamiętać, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie był związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności zobowiązany był natomiast (co tez uczynił) do zbadania interesu prawnego (legitymacji materialnej) skarżącego. Zdaniem Sądu J. K. nie legitymował się interesem prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a., co przesądziło o podjętym rozstrzygnięciu. Końcowo Sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądów występują rozbieżności co do uznania, czy stwierdzenie braku występowania interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawnia sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., czy też jej oddalenia na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd w składzie orzekającym w pełni przychyla się do drugiego z poglądów, albowiem należy pamiętać, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego, a zatem wymaga poczynienia ustaleń i rozważań w tym kierunku. Ich negatywny wynik musi prowadzić do oddalenia skargi, nie zaś jej odrzucenia [por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1351/14; P. Szustakiewicz. A. Skoczylas, (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2016, Legalis]. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.