II SA/Po 11/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; I. uchyla zaskarżone postanowienie II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Decyzją z dnia [...] września 2011 r., znak [...], Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w K. na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 i art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12 poz. 68 z późn. zm.) zwolnił M. D. ze służby z dniem [...] września 2011 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w Koninie, sygn. akt II K 319/09, skarżący został skazany za przestępstwo, a orzeczenie to stało się w dniu [...] grudnia 2010 r. prawomocne, co uzasadniało zwolnienie ze służby zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 4 cytowanej ustawy. Organ powziął wiadomość o opisanym wyroku w dniu [...] kwietnia 2011 r. oraz niezwłocznie zawiadomił Rzecznika Dyscyplinarnego przy Wielkopolskim Wojewódzkim Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu. Fakt złożenia w dniu [...] czerwca 2011 r. raportu o zwolnieniu ze służby w trybie art. 43 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy nie wyłącza przy tym zwolnienia skarżącego zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 4 powołanej ustawy. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej podniósł poza tym, iż skarżący przebywa nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim od dnia [...] czerwca 2011 r. Tymczasem przepis art. 45 ust. 2 wymienionej ustawy zakazuje zwalniać strażaka przed upływem 3 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. M. D. odwołał się od opisanej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 45 ust. 2 cytowanej ustawy poprzez wydanie kwestionowanego rozstrzygnięcia już w dniu [...] września 2011 r., gdy najwcześniej mogło ono zapaść w dniu [...] września 2011 r. Nadto skarżący złożył także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując iż stan zdrowia, w jakim się znajdował, nie pozwalał mu na odbieranie korespondencji oraz podejmowanie innych czynności. Na potwierdzenie tych faktów załączył on zaświadczenie lekarskiej z dnia [...] listopada 2011 r., wystawione przez Poradnię Zdrowia Psychicznego NZOZ "V." w K. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., znak [...], Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu, na mocy art. 58 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., dalej kpa), odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w K. W uzasadnieniu organ uznał, iż jakkolwiek możliwe jest założenie, że choroba skarżącego miała wpływ na kwestię odbioru korespondencji i złożenie odwołania w ustawowym terminie, to niemniej należy zwrócić uwagę na treść art. 58 § 2 kpa, który zakreśla 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika natomiast, iż skarżący uczestniczył w dniu [...] października 2011 r. w spotkaniu, które odbyło się z jego inicjatywy w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w K. z udziałem Komendanta Powiatowego oraz starszego specjalisty ds. organizacyjno-kadrowych. Na spotkaniu skarżący odebrał decyzję o zwolnieniu i inne dokumenty, potwierdzając ich odbiór, a ponadto rozliczył się z karty obiegowej. Pomimo pozostawania pod opieką lekarską, czynności dokonane przez M. D. świadczą, iż w dniu [...] października 2011 r. nie istniała już przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania, którą wskazał we wniosku. Wobec tego wniosek o przywrócenie terminu sporządzony w dniu [...] listopada 2011 r. został złożony po upływie terminu z art. 58 § 2 kpa. Dlatego przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było w tej sytuacji niedopuszczalne. Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. M. D. zaskarżył wymienione postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jego uchylenie. Zarzucił on przy tym zaskarżonemu aktowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 107 § 3 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia jego słusznego interesu oraz brak ustosunkowania się do wszystkich podniesionych przez niego zastrzeżeń. W uzasadnieniu M. D. zauważył, iż wbrew twierdzeniom organu II instancji sam faktu uczestniczenia w spotkaniu w dniu [...] października 2011 r. nie przesądza jeszcze o ustaniu przyczyny uchybienia terminowi, gdyż ze względu na swoją chorobę psychiczną mógł on nie rozumieć w pełni znaczenia dokonywanych tam czynności. Nadto, stan zdrowia skarżącego nie pozwalał mu również na podjęcie wysiłku niezbędnego do sporządzenia wniosku. Dokonał on tego dopiero wtedy, gdy odzyskał równowagę psychiczną i zdolność do logicznego myślenia, co nastąpiło po kilku dniach. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 kwietnia 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., dalej: kpa). Zgodnie z art. 127 § 1 powołanej ustawy stronie służy odwołanie od decyzji wydanej w I instancji. Przepis art. 129 § 1 i 2 kpa precyzuje ponadto, iż odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej stronie. W razie niezachowania tego terminu organ odwoławczy na mocy art. 134 kpa zobligowany jest do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Z materiału zebranego w aktach sprawy wynika zarazem, iż decyzja Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] września 2011 r., znak [...], była doręczona M. D. w trybie art. 44 § 4 kpa w dniu [...] października 2011 r. (k. 3-6 akt administracyjnych). Termin do wniesienia odwołania upłynąłby zatem w dniu [...] października 2011 r. Odwołanie skarżącego wpłynęło natomiast do organu I instancji dopiero w dniu [...] listopada 2011 r., wobec czego należałoby prima facie uznać, iż doszło do uchybienia terminu. W celu złagodzenia tak surowego skutku przekroczenia terminu ustawodawca wprowadza jednak instytucję przywrócenia terminu. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 i 2 kpa w razie uchybienia terminu organ administracji publicznej powinien przywrócić termin na wniosek zainteresowanej osoby, jeżeli ta uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z jej wniesieniem należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Taki wniosek został zawarty przez M. D.w odwołaniu z dnia [...] listopada 2011 r. Skarżący wskazał w nim, iż stan zdrowia uniemożliwiał mu odbiór korespondencji oraz podejmowanie innych czynności. Na potwierdzenie tej okoliczności załączył on także zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2011 r., wyjaśniające iż leczy się on w Poradni Zdrowia Psychicznego NZOZ "V." w K. od dnia [...] czerwca 2011 r. do chwili obecnej z rozpoznaniem depresji (k. 15 akt administracyjnych). Fakt ten znajduje również odzwierciedlenie w zaświadczeniach lekarskich o niezdolności do pracy, wydawanych w okresie od dnia [...] czerwca 2011 r. do dnia [...] października 2011 r. (k. 7-13 akt administracyjnych). W postanowieniu z dnia [...] listopada 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] września 2011 r., znak [...], Wielkopolski Komendant Państwowej Straży Pożarnej wywodził z kolei, iż początek 7-dniowego terminu z art. 58 § 2 kpa rozpoczął bieg w dniu [...] października 2011 r., gdy skarżący w trakcie spotkania odebrał kwestionowaną przez niego decyzję (k. 24-25 akt administracyjnych). W ocenie organu II instancji stan zdrowia psychicznego M. D. pozwalał mu już wtedy na podjęcie odpowiednich czynności. Tym samym ustała też przyczyna uchybienia terminu, co w rezultacie prowadzi do konkluzji, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należało złożyć do w dnia [...] listopada 2011 r. Skarżący nie spełnił natomiast tego warunku. Organ II instancji powtórzył następnie raz jeszcze swoje stanowisko w odpowiedzi na skargę z dnia [...] stycznia 2012 r. (k. 7-9 akt sądowych). Z taką argumentacją nie można się jednak w ocenie Sądu zgodzić. Podkreślić należy, iż badanie okoliczności ustania przyczyny uchybienia terminu powinno być każdorazowo odniesione do indywidualnych, specyficznych dla sprawy uwarunkowań, a samo ustanie przyczyny uchybienia terminu musi mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny lub domniemywany. W przedmiotowej sprawie nie można automatycznie utożsamiać daty faktycznego odbioru decyzji przez skarżącego z momentem ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Należy odnotować, iż wątpliwości musi budzić dokonywana przez organ II instancji ocena stanu zdrowia psychicznego M. D. Zdaniem Wielkopolskiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej skarżący już w dniu [...] października 2011 r. był zdolny do aktywnego podjęcia obrony swoich interesów. Wydaje się jednak, że taka konkluzja pozostaje w sprzeczności z wymienionym wcześniej zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] listopada 2011 r., z którego jednoznacznie wynika, iż skarżący leczy się nadal na depresję. Trudno przy tym uznać za przekonujące wywody organu II instancji, wnioskującego tylko na podstawie zewnętrznego zachowania skarżącego o jego zdolności do rozpoznania i zrozumienia znaczenia dokonanych czynności. Co więcej, Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej nawet nie brał udział w spotkaniu w dniu [...] października 2011 r., co niewątpliwie potwierdza notatka służbowa, sporządzona na tę okoliczność (k. 20 akt administracyjnych). W celu udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy stan zdrowia M. D. w dniu [...] października 2011 r. poprawił się na tyle, iż ustała przyczyna uchybienia terminu organ powinien był raczej wezwać go do przedstawienia zaświadczenia od lekarza-psychiatry bądź też samemu zwrócić się wprost do Poradni Zdrowia Psychicznego NZOZ "V.". Żadne z tych działań, mających na celu weryfikację okoliczności podnoszonych przez skarżącego, nie zostało jednak w istocie podjęte. Nadto podkreślić trzeba, iż skarżący faktycznie mógł zapoznać się z treścią decyzji z dnia [...] września 2011 r. najwcześniej dopiero w dniu [...] października 2011 r. Jak wynika z akt sprawy kwestionowane przez niego rozstrzygnięcie organu I instancji awizowane było w dniach [...] września 2011 r. i [...] października 2011 r. – i doręczone zostało w trybie art. 44 § 4 kpa – kiedy według zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] września 2011 r., seria [...] nr [...], M. D. nadal pozostawał niezdolny do pracy (k. 7 akt administracyjnych). Jednocześnie należy uwzględnić, iż ustawodawca przewidział dla strony 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, gwarantujący stosowny czas na zapoznanie się z treścią decyzji, zastanowienie się nad wydanym rozstrzygnięciem oraz ewentualnie opracowanie kontrargumentacji. W ocenie Sądu mając na względzie, iż jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu należy dokonać uchybionej czynności, a stronie należy zagwarantować odpowiedni czas do zapoznania się z treścią decyzji, jak również, że czas do dokonania uchybionej czynności nie może być nadmiernie skrócony w stosunku do czasu jakim dysponowałby skarżący na jej dokonanie, gdyby doręczenie decyzji nastąpiło w innej formie niż doręczenie zastępcze, uprawnione jest przyjęcie, iż przyczyna uchybienia terminowi w przedmiotowej sprawie ustała w dniu [...] listopada 2011 r. Oznacza to, iż zgodnie z cytowanym powyżej art. 58 § 2 kpa skarżący powinien był złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ciągu 7 dni od tego dnia, tj. najpóźniej w dniu [...] listopada 2011 r. Wymóg ten przez skarżącego został zachowany. W konsekwencji zaskarżone postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu było wadliwe. W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) uchylić zaskarżone postanowienie z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, czyli art. 58 kpa. W toku ponownego rozpatrywania sprawy należy merytorycznie rozpoznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Sąd orzekł o wykonalności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.