II SA/Po 110/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi W. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi Przedmiotem skargi W. M. jest decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r., [...]. Powyższa decyzja została doręczona W. M. do rąk własnych [...] listopada 2020 r., co potwierdziła ona osobiście podpisem (zob. zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki ([...] znajdujące się za k. 34 akt administracyjnych organu drugiej instancji) Dnia [...] grudnia 2020 r. W. M., za pośrednictwem organu, nadała przesyłką poleconą [...] skargę na decyzję z dnia [...] października 2020 r., [...] (zob. k. 2-4 i 6 akt sądowych). Wolę zaskarżenia decyzji sprecyzowała w kolejnym piśmie (k. 9-10 akt sądowych). W związku z faktem, że pieczęć nadawcza na przesyłce okazała się nie w pełni czytelna (k. 6 akt sądowych), do akt włączono informację z sytemu poczty polskiej o jej statusie (k. 17-18 akt sądowych). Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę W. M. na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. podkreślając, że została ona złożona z uchybieniem terminu do jej wniesienia (k. 33-35 akt sądowych). Powyższe postanowienie [...] maja 2021 r. odebrał ustanowiony w trakcie postępowania sądowego pełnomocnik z urzędu (k. 42 akt sądowych). Dnia [...] maja 2021 r. reprezentujący W. M. radca prawny M. G. złożył ponownie, za pośrednictwem organu skargę w imieniu swojej mocodawczyni, a wraz z nią wniosek o przywrócenie terminu (k. 54-63 akt sądowych). We wniosku obszernie argumentował, że W. M. będąca osobą w wieku 78 lat, schorowaną i nie mającą wiedzy prawniczej nie uświadamiała sobie, iż uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Dowiedziała się o tym z postanowienia Sądu wydanego w dniu [...] kwietnia 2021 r. (doręczonego pełnomocnikowi [...] maja 2021 r.). Z kolei na usprawiedliwienie uchybienie terminu do wniesienia skargi (skargę wniesiono [...] grudnia 2021 r., a termin 30 dniowy, liczony od doręczenia kwestionowanej decyzji z dnia [...] października 2020 r., [...] upływał [...] grudnia 2020 r.) pełnomocnik argumentował, że W. M. po w okresie po otrzymaniu kwestionowanej decyzji była pod wpływem obaw o zarażenie koronawirusem (COVID-19). Maksymalnie ograniczała kontakty z innymi ludźmi, gdyż jako osoba w podeszłym wieku i w złym stanie zdrowia, bała się zarażenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest usprawiedliwiony. Czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, o czym stanowi art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Jednakże art. 86 § 1 P.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia na wniosek strony uchybionego terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a). Brak winy stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270). Sąd w świetle przytoczonych przez pełnomocnika skarżącej okoliczności stwierdza, że zachodzą podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd przy tym zaznacza, że przemawiają za tym nie mające precedensu wydarzenia towarzyszące pandemii koronawirusa, w świetle których wszelkie nietypowe sytuacje procesowe należy oceniać indywidualnie, zważając, że poszanowanie prawa do sądu jest wartością naczelną. Z jednej strony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z dnia [...] maja 2021 r. nie został poparty dokumentacją medyczną, jak i nie udowodniono, aby W. M. była pozbawiona fizycznej możliwości nadanie skargi w terminie. Z innej jednak perspektywy Sąd dostrzega, że dokładnie w dniach, kiedy skarga miała być złożona, ilość zachorowań na COVID-19 w Polsce po raz pierwszy gwałtownie wzrosła na skalę dotychczas niespotykaną i wynosiła (niemalże dokładnie po otrzymaniu przez W. M. kwestionowanej decyzji) od 20 do 30 tysięcy zachorowań dziennie, a [...] listopada 2020 r. odnotowano nawet ponad 37 tysięcy zachorowań. Tak zwana "pierwsza fala" zachorowań była doświadczeniem nowym dla każdego obywatela jak i nowym dla całego społeczeństwa. W ocenie Sądu każdy – z zastrzeżeniem oczywiście stosowania się do obostrzeń sanitarnych określonych prawem – ma prawo do własnej oceny, czy w granicach dozwolonych zachowań, zważając na zagrożenie zachorowaniem na COVID-19, powinien powstrzymać się od kontaktów społecznych, jak również każdy może uznawać takie kontakty za niegroźne. Ryzyka zdrowotne postrzegać można bowiem różnie, w zależności od wieku, stanu zdrowia, czy obaw o zdrowie najbliższych. Dlatego w społeczeństwie obserwować można bardzo różne podejście do sposobu życia w warunkach pandemii. Tego jednak, czego z całą pewnością czynić nie wolno, to lekceważyć nakierowanych na izolację społeczną zachowań ludzi, zwłaszcza ludzi starszych, którzy realnie boją się o swoje zdrowie i życie. W niniejszej sprawie, w zdaniem Sądu, termin do skargi należało przywrócić, gdyż trudno winić W. M., osobę w podeszłym wieku i schorowaną, że w dniach, kiedy notowano po raz pierwszy w Polsce największą liczbę zachorowań (przy braku wówczas jeszcze dostępności do szczepień), bała się wychodzić z domu. Sąd uznał, że w tym kontekście kilkudniowe uchybienie terminowi do wniesienia skargi jest usprawiedliwione okolicznościami istniejącymi w okresie, kiedy biegł i miał upłynąć. Jednocześnie Sąd zaznacza, że na powyższą ocenę wpłynęło też to, iż zarówno na etapie postępowania administracyjnego jaki sądowego – w żadnym innym przypadku, poza badanym tu uchybieniem terminu do wniesienia skargi – W. M. nie zlekceważyła swoich obowiązków procesowych. Można więc uznać za uprawdopodobnione, że spóźnione złożenie skargi było z jej strony sytuację jednostkową, która rzeczywiście mogła się wiązać z bezprecedensowym zwiększeniem się ilości zachorowań na COVID-19 i rodzącymi się wśród wielu obawami o swoje zdrowie. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zachodziła przesłanka do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. Na marginesie Sąd informuje, że powyższe postanowienie spowoduje ponowne zarejestrowanie sprawy z urzędu, gdyż formalnie (z datą wydania postanowienia z dnia 30 kwietnia 2021 r., II SA/Po [...]) sprawa pod sygnaturą II SA/Po [...] została zamknięta (zob. § 54 ust. 1 pkt 4 zarządzenia nr 14 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych).. Skardze zostanie nadany bieg pod nową sygnaturą.