II SA/Po 1105/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia z dnia 18 marca 2019 r. w sprawie przyznania prawa pomocy sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Po 1105/18. /-/ I.Paluszyńska Sygn. akt II SA/PO [...] UZASADNIENIE Skarżący T. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF argumentował, że uzyskuje rentę w wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz dochody z najmu w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tylko z żoną, która uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości około [...] zł netto miesięcznie. T. K. oświadczył, że posiada dom we współwłasności o powierzchni 150 m˛ (wartość szacunkowa [...] zł) oraz samochód osobowy o wartości [...] zł. Ponadto oświadczył, że łączne zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek to wielkość [...] zł (zaciągnięte na ratowanie zdrowia), raty kredytów stanowią sumę [...] zł miesięcznie, a koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca zastrzegł, że zaciąga kolejne pożyczki na ubezpieczenia i koszty leczenia w parabankach. Postanowieniem z dnia 18 marca 2019 r. sygn. II SA/Po 1105/18 Starszy Referendarz Sadowy ustanowił dla skarżącego radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu i oddalił wniosek o prawo pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja wnioskodawcy pozwala na częściowe przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Istotna w tym zakresie jest aktualna sytuacja majątkowa i finansowa wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Możliwości płatnicze wnioskodawcy oceniane są przez pryzmat dochodów osiąganych przez wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca z żoną wspólnie utrzymują się z renty wnioskodawcy i wynagrodzenia za pracę żony wnioskodawcy oraz dochodu z najmu w łącznej wysokości około [...] zł netto miesięcznie. Z oświadczenia wynika, że wspólnie ponoszą oni koszty obsługi kredytów i pożyczek w łącznej wysokości około [...] zł (co generuje raty miesięczne w wysokości około [...] zł) oraz koszty bieżącego utrzymania domu. Gdy brakuje środków korzystają z kolejnych pożyczek w instytucjach parabankowych. Referendarz wskazał, że fakt ponoszenia tak wysokich kosztów spłaty zobowiązań zaciągniętych w bankach i instytucjach finansowych, nie może stanowić okoliczności uzasadniającej zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Koszty te należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi wydatkami. Kredyty i pożyczki zaciągnięte przez wnioskodawcę nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Posiadany majątek w postaci nieruchomości podobnie jak posiadany samochód osobowy zaspokajają przede wszystkim potrzeby mieszkaniowe rodziny, ale dodatkowo przynoszą też dochód w wysokości [...] zł. W ocenie Referendarza skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, że z posiadanego majątku oraz uzyskiwanego dodatkowego dochodu z pożyczek, kredytów, czy limitów debetowych nie ma możliwości wygospodarowania środków na należne koszty sądowe w niniejszej sprawie. Przedstawiona sytuacja finansowa wskazuje jednak, że aktualnie środki jakimi dysponuje wnioskodawca nie wystarczą na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w tej części i ustanowienie radcy prawnego. W ustawowym terminie T. K. wniósł sprzeciw od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 18 marca 2019 r. W sprzeciwie podał, że nie zgadza się z pozbawieniem go prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych (wpisu od skargi). Skarżący wskazał, że zaciągane zobowiązania i kredyty nie pozwalają mu uiścić wpisu sądowego, kwota [...]zł obciąża tylko jego, łącznie z żona maja do spłaty [...] zł. Podał, że nie może sprzedać samochodu bo kupił go na raty. Korzysta ze wsparcia różnych organizacji jeśli chodzi o żywność a ubrania kupuje w sklepach z używaną odzieżą. Ponadto skarżący opisał bardzo szczegółowo okoliczności związane ze sprawą o sygn. II SA/Po 102/05 (wyrok prawomocny) i ich implikacjach w życiu skarżącego oraz rzekomym spisku z tym związanym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przyjdzie zatem zważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Natomiast na mocy art. 245 § 1 P.p.s.a. może ono zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy przeznaczona jest dla osób ubogich, które nie posiadają żadnych środków, które mogą przeznaczyć na sfinansowanie swojego udziału w danym postępowaniu sądowym, bowiem odbyłoby się to z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu ich oraz innych osób wchodzących do wspólnego w nimi gospodarstwa domowego. W ocenie sądu referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, a wnioskodawca w sprzeciwie nie przedstawił żadnych argumentów mogących podważyć stanowisko referendarza. Opisane w sprzeciwie okoliczności, w szczególności te odnoszące się do prawomocnie zakończonej sprawy o sygn. II SA/Po 102/05, spisku wymienionych tam osób przeciwko skarżącemu pozostają bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Jak słusznie wskazał Referendarz sytuacja skarżącego pozwoli na pokrycie w części kosztów związanych z postępowaniem sądowym a fakt ponoszenia tak wysokich kosztów spłaty zobowiązań zaciągniętych w bankach i instytucjach finansowych, nie może stanowić okoliczności uzasadniającej zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący, jak wynika z opisanej przez niego sytuacji życiowej, ma nadal pewne środki na pokrywanie zobowiązań, utrzymanie siebie i małżonki w zakresie żywności i ubioru. Sama okoliczność, że skarżący kupuje odzież używaną w tzw. lumpeksach czy marketach nie stanowi o tym, że nie może on pokryć wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi [...] zł, a kwota ta jest możliwa do pokrycia przez stronę z perspektywy przedstawionej przez niego sytuacji życiowej i materialnej. Należy dodać, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest ograniczone do przypadków osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. Strona winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności, gdy jest to stały dochód miesięczny. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych ze sprawą. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. /-/ I.Paluszyńska