II SA/Po 112/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska/spr./ Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr.sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. i K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. przyznaje adwokatowi A.R. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) kwotę 255 zł (dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. /-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. sprostowaną postanowieniem z dni [...] maja 2003 r. na podstawie art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.) nakazał R.B. oraz K.B. usunięcie odpadów zalegających na powierzchni działki nr [...] w S. poprzez ich wywiezienie na składowisko odpadów lub przekazanie firmie zajmującej się utylizacją lub unieszkodliwieniem odpadów w terminie do 15 maja 2003 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w wyniku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 16 kwietnia 2003 r. stwierdzono składowanie odpadów w miejscu nieprzeznaczonym na ten cel. W związku z powyższym obowiązek usunięcia odpadów nałożono na współwłaścicieli działki nr [...] położonej w S. – R.B. oraz K.B. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K.B. podnosząc, że winę za niewłaściwe składowanie odpadów ponosi wyłącznie R.B. Wielokrotnie o interwencje w tej sprawie prosił straż miejską, jednakże nie przyniosło to żadnego rezultatu. Ponadto uznał, że niesłusznie został obciążony obowiązkiem usunięcia odpadów wobec faktu ponoszenia kosztów wywozu nieczystości, na dowód czego, przedstawił umowę o wywóz odpadów komunalnych oraz rachunek za wywóz nieczystości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia terminu usunięcia odpadów i nakazało ich usunięcie w terminie do dnia 29 lutego 2004 r. W pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji. Ustawa przez posiadacza odpadów nakazuje rozumieć każdego, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów. Przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że organ I instancji słusznie nałożył obowiązek usunięcia odpadów na odwołującego się oraz na R.B. M. i K.B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzucili, że art. 3 ust. 2 pkt 13 ustawy o odpadach ustanawia jedynie domniemanie, że właścicielem odpadów jest osoba władająca powierzchnią ziemi. W sytuacji kiedy przedstawia stosowną dokumentację na okoliczność usuwania odpadów domniemanie to nie jest skuteczne względem niego. Osobą, która nie wykonuje obowiązków polegających na usuwaniu odpadów jest współwłaściciel działki – R.B., który nie zawarł umowy o wywóz nieczystości. Skarżący, a także straż miejska nie mają jednak wpływu na wyegzekwowanie od niego tych powinności. W ocenie skarżących nałożony nakaz jest krzywdzący. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zm.) wójt nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie ich z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania, wskazując sposób wykonania decyzji. Ustawa w art. 3 ust. 3 pkt 13 jako posiadacza odpadów określa każdego, kto faktycznie włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną). Ustanawia także domniemanie, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Domniemanie to jest jednak wzruszalne. Obowiązkiem organu jest zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia posiadacza odpadów. O ile w trakcie postępowania w wyniku przeprowadzonych dowodów okazało się, że władający nieruchomością nie jest posiadaczem odpadów, nie można go więc obciążyć obowiązkiem z art. 34 ust. 1 cyt. ustawy. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji błędnie przyjął, że ustalenie osoby władającej nieruchomością pozwala w sposób jednoznaczny ustalić posiadacza odpadów. Nie odniósł się do podnoszonego przez odwołującego się zarzutu błędnego wskazania adresatów decyzji, w szczególności do dowodów złożonych przy odwołaniu w postaci umowy na wywóz śmieci, zawartej przez M.B., a Przedsiębiorstwem Usług Komunalnych, rachunku za wywóz śmieci, notatki służbowej, z której wynika, że za składowanie śmieci na terenie przedmiotowej posesji mandatem ukarany został dnia 1.04.2003 r. R.B. Treść odwołania i dołączonych do niego dokumentów wskazywała na dążenie przez odwołującego się do obalenia wzruszalnego domniemania z art. 3 ust. 3 pkt 3 cyt. ustawy. W razie pojawienia się dowodów na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji ma obowiązek je przeprowadzić o ile przyczynią się do wyjaśnienia sprawy. Dążenie przez odwołującego się do obalenia wzruszalnego domniemania bez wątpienia prowadzi do wyjaśnienia sprawy w rozumieniu art. 7 kpa. Powyżej opisane zaniechanie narusza normy z art. 7, 77 § 1, 80 kpa. Czyni w istocie nierealnym zadośćuczynieniu zasadzie prawdy obiektywnej. Tym bardziej gdy zważy się, iż stronom nie umożliwiono czynnego udziału w postępowaniu, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgodnie z art. 10 § 1 kpa, tak przed organem II instancji jak i przed organem I instancji. Zaniechanie przez organ II instancji odniesienia się do zarzutów odwołania pozostaje także w sprzeczności z treścią art. 107 § 3 kpa, gdy chodzi o konieczne elementy decyzji. Powyższe naruszenia wyczerpały zdaniem Sądu normy z art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), stąd orzeczono jak w pkt. I sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji winny uwzględnić poczynione wyżej rozważania. Nadto rozpoznając sprawę pamiętać należy o tym, że rozstrzygnięcie decyzji musi być tak sformułowane aby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej. Nie wskazanie rodzaju i ilości odpadów wobec możliwości pojawienia się po wydaniu decyzji dodatkowych śmieci stwarzać może trudności w wykonaniu decyzji lub nakładać na podmiot dodatkowe obowiązki, nie objęte tytułem egzekucyjnym. Jak w pkt. II rozstrzygnięto na zasadzie art. 152 upsa. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 250 upsa oraz na podstawie § 19 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). /-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska MK