II SA/Po 112/07

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2007 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżący M.C. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych chociażby w części. Wniosek swój uzasadnił niskimi dochodami uzyskiwanymi ze stosunku pracy w spółce A, które wynoszą około [...]zł do [...] zł netto miesięcznie. Oświadczył, że poza tymi dochodami nie uzyskuje żadnych innych. Z wynagrodzenia za pracę utrzymuje dom jednorodzinny o powierzchni [...] m², co stanowi koszt 350 zł miesięcznie, następnie pokrywa koszty wyżywienia w wysokości 350 zł miesięcznie, opłaca alimenty na dzieci w wysokości 200 zł miesięcznie oraz spłaca pożyczkę zaciągniętą u siostry po 400 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że pożyczkę tą zaciągnął by spłacić swoje zadłużenie z tytułu nieuiszczonych rat alimentacyjnych. Dodał, że pożyczkę będzie spłacał do końca I połowy 2008 r. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem 40-letniego domu jednorodzinnego o powierzchni [...] m², położonego na wsi, który wymaga remontu. Podał, że nie posiada żadnych środków pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów. Gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Do wniosku o prawo pomocy skarżący załączył wyciąg ze swojego rachunku bankowego, z którego wynika ujemne saldo końcowe na kwotę [...] zł, a także to, że korzysta z kredytu w koncie i do wykorzystania pozostało mu [...] zł. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Wobec tego skarżący może domagać się prawa pomocy w każdym czasie, aż do prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. Natomiast przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach. Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie ma możliwości poniesienia wszystkich kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby, które wykażą, że znajdują się w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej. Przyznanie dobrodziejstwa prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie nie tyle utrudnione, co niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). W niniejszej sprawie, wnioskodawca kolejny raz domaga się przyznania mu prawa pomocy, więc istotne jest to, czy jego sytuacja majątkowa i finansowa uległa pogorszeniu na tyle, by mógł skorzystać z dobrodziejstwa prawa pomocy. Kondycja ekonomiczna wnioskodawcy była przedmiotem oceny Sądu administracyjnego w sierpniu 2007r. Z aktualnego oświadczenia wnioskodawcy wynika, że nadal ma stałą pracę na pełen etat w oparciu o umowę na czas nieokreślony, na podstawie której uzyskuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie około [...] zł netto. Wynagrodzenie to jest wolne od jakichkolwiek obciążeń. Z dochodów pokrywa wszystkie swoje wydatki niezbędnego utrzymania i nie ma żadnych długów z tego tytułu, a także uiszcza bieżące należności alimentacyjne. Wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia pozwoliła mu także na zaciągnięcie pożyczki u rodziny i spłacenie zaległości alimentacyjnych w kwocie około 5.000 zł. Z tego tytułu wnioskodawca spłaca siostrze około 400 zł miesięcznie. Podkreślić należy, że obciążenie to nie może przesądzać o braku zdolności płatniczych wnioskodawcy, zwłaszcza w sferze płatności publiczno-prawnych, do których zalicza się koszty sądowe. Do powstania tych zaległości przyczynił się bowiem sam wnioskodawca nie uiszczając na bieżąco prawomocnie zasądzonych rat alimentacyjnych na rzecz swoich dzieci. Na trudną sytuację majątkową nie może powoływać się strona, która swoim świadomym zachowaniem sama do niej się przyczynia. Wprawdzie z wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy wynika ujemne saldo to jednak korzysta on z kredytu w koncie i może zadysponować jeszcze kwotą, która przewyższa przewidywane koszty sądowe w niniejszej sprawie. Prócz tego koszty te będą rozłożone w czasie. Podkreślić należy, że wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości zabudowanej jednorodzinnym budynkiem mieszkalnym o powierzchni [...] m², która także stwarza realne możliwości uzyskania dodatkowych środków poprzez jej obciążenie, czy częściowe wydzierżawienie. M.C. nie wskazał przy tym, by miał zwiększone potrzeby, które powodują konieczność poniesienia dodatkowych, nadzwyczajnych wydatków. Będąc osobą samotną i w sile wieku ma też realne możliwości podjęcia dodatkowej pracy i uzyskania z niej środków finansowych. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że sytuacja finansowa i rodzinna wnioskodawcy nie uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym przyznanie mu prawa pomocy chociażby w części. Nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku w niezbędnych wydatkach bieżącego utrzymania. Biorąc pod uwagę także wysokość przewidywanych kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkować musiało odmową przyznania prawa pomocy w części. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka