II SA/Po 1127/14

Dnia 3 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2014 roku Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., znak [...], Prezydent Miasta P. na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.) oraz art. 104 i art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") zatrzymał I. K. prawo jazdy kategorii B, C, B+E, C+E nr [...] wydane przez Prezydenta Miasta P. w dniu [...] marca 2013 r. na druku serii [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., znak [...], P. Centrum Świadczeń wniosło o zatrzymanie prawa jazdy I. K. w związku z uchylaniem się od zobowiązań alimentacyjnych. To z kolei rodzi konieczność wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. I. K. odwołał się od powyższej decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., zarzucając organowi I instancji naruszenie (1) art. 5 ust. 5 powołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na jego korzyść, w szczególności nieuwzględnienie wpłat dokonywanych miesięcznie na poczet alimentów w kwocie co najmniej 300 zł, oraz błędne uznanie, że skarżący uchyla się od alimentów, mimo że jego zachowanie pozbawione jest cech uporczywości. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że decyzja z dnia [...] lipca 2013 r. została podjęta zbyt pochopnie. Niedokonywanie wpłat alimentów nie było bowiem przejawem złej woli skarżącego, a jedynie wynikało z kłopotów finansowych. Wystarczyło tymczasem przeprowadzenie odpowiedniego wywiadu, by dowiedzieć się, że skarżący nie posiadał bez własnej winy stałego zatrudnienia i źródła dochodu. Był osobą bezrobotną, która nie mogła zaspokoić własnych podstawowych potrzeb życiowych. Zatrzymanie prawa jazdy spowoduje, że w ogóle nie będzie mógł uiszczać nawet części alimentów, które obecnie przekazuje. Skarżący zaznaczył przy tym, że starał się podejmować każde zatrudnienie w ramach swojego zawodu kierowcy. Obecnie istnieje szansa podjęcia zatrudnienia, lecz organ I instancji może udaremnić tę próbę poprzez zatrzymanie prawa jazdy. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79 poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, wyjaśniając zarazem, że wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt K 23/10, Trybunał Konstytucyjny uznał, że zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu jest zgodne z Konstytucją i wyrażoną w niej zasadą proporcjonalności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło zarazem przepisy, które należało zastosować w rozpatrywanej sprawie, wskazując, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013 r. P. Centrum Świadczeń wystąpiło o zatrzymanie prawa jazdy I. K. Do wniosku załączono ostateczną decyzję z dnia [...] maja 2013 r., znak [...], o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. wynika, że do skarżącego skierowano wezwanie do osobistego stawiennictwa w P. Centrum Świadczeń lub do nadesłania listownie zaświadczenia od pracodawcy. P. Centrum Świadczeń uzyskało bowiem w dniu [...] stycznia 2013 r. informację, że I. K. utracił status bezrobotnego. Ponadto we wspomnianej decyzji poddano również analizie stan zadłużenia skarżącego, z którego wynika, że w okresie 6 miesięcy poprzedzających wydanie tego rozstrzygnięcia nie wywiązywał się on ze swoich zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja z dnia [...] grudnia 2012 r. jest obecnie ostateczna, a zatem organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie mają obowiązek ją uwzględnić. Jednocześnie brak odwołania od tej decyzji wskazuje, że skarżący godził się na nią. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że skarżący nie dokonuje także aktualnie wpłat na poczet alimentów w kwocie wyższej niż 50% kwoty ustalonych alimentów. Pismem z dnia [...] września 2014 r. I. K. zaskarżył powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] lipca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi II instancji naruszenie: (1) art. 7 k.p.a. poprzez nieustalenie, czy skarżący podjął wszystkie niezbędne środki do wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego oraz poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony, wyrażającego się w możliwości podjęcia zatrudnienia i wywiązywania się w konsekwencji z obowiązku uiszczania alimentów, (2) art. 5 ust. 5 powołanej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uniemożliwienie skarżącemu wykonywania pracy zarobkowej, (3) art. 5 ust. 6 tejże ustawy poprzez błędne uznanie, że skarżący nie wywiązywał się w okresie ostatnich 6 miesięcy ze swoich zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ II instancji całkowicie pominął kwestię możliwości zarobkowych I. K. Odebranie prawa jazdy spowoduje bowiem, że nie będzie on mógł wykonywać zawodu kierowcy, a w konsekwencji także wywiązywać się z obowiązku alimentacyjnego. Skarżący jest obecnie zatrudniony na stanowisku kierowcy-magazyniera na czas określony do dnia [...] października 2014 r. Ponadto w wyroku z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt P 46/07, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zatrzymanie prawa jazdy w celu zapewnienia skuteczności w egzekwowaniu należności alimentacyjnych z zasady nie może prowadzić do takiego skutku, skoro aktywność zawodowa (potencjalna bądź realna) łączy się z posiadaniem prawa jazdy. Wyrok ten dotyczy wprawdzie poprzednio obowiązujących regulacji, lecz niemniej zachowuje on w ocenie skarżącego aktualność także na gruncie ustalonego w sprawie stanu prawnego. Zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, któremu prawo jazdy potrzebne jest w celach zarobkowych, powinno być zatem wykluczone. Powołany natomiast przez organ II instancji wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. nie ma stanowczego brzmienia, a wyrażone tam stanowisko nie dotyczy w szczególności dłużników alimentacyjnych, którzy współpracują z właściwymi organami. Poza tym I. K. przedstawił w skardze zestawienie wpłat dokonywanych w okresie od [...] stycznia 2014 r. do [...] lipca 2014 r. na poczet alimentów, zaznaczając, że wykazuje on dobrą wolę i chęć współpracy z organami administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani podstawą prawną. Na wstępie trzeba zauważyć, że decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2013 r., znak [...], I. K. został uznany za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych (k. 3 akt adm. organu I instancji). Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika by decyzja ta została zakwestionowana przez skarżącego, a zatem należy uznać, że ma ona aktualnie przymiot ostateczności. Wniosek ten nie był również podważany przez I. K. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., znak [...], Prezydent Miasta P. wniósł o zatrzymanie prawa jazdy skarżącego (k. 4 akt adm. organu I instancji). Okoliczności te należy uznać za bezsporne, gdyż nie były negowane przez żadną ze stron postępowania. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 3b powołanej ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Z kolei art. 5 ust. 5 cytowanej ustawy wskazuje, że na podstawie takiego wniosku starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Jednocześnie w myśl art. 5 ust. 6 tejże ustawy uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy (1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o jakiej mowa w art. 5 ust. 3 tej ustawy, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub (2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. uznająca I. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. W konsekwencji organ właściwy dłużnika alimentacyjnego, tj. Prezydent Miasta P., zobowiązany był złożyć wniosek o zatrzymanie prawa jazdy, a Prezydent Miasta P., działający jako starosta, miał obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu tego dokumentu. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że zarówno art. 5 ust. 3b, jak i art. 5 ust. 5 powołanej ustawy mają stanowcze brzmienie, które wyraźnie wskazuje na konieczność podjęcia rozstrzygnięcia, o jakim mowa w tym przepisach. Organy administracji publicznej nie dysponują zatem w rozpatrywanej sprawie swobodą wynikającą z uznania administracyjnego, lecz związane są jednoznacznie brzmiącymi regulacjami zawartymi w wymienionej ustawie. Warto poza tym zaznaczyć, że wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r., sygn.. akt K 23/10, Trybunał Konstytucyjny uznał art. 5 ust. 3b tejże ustawy za zgodny z art. 2 Konstytucji RP, z którego z kolei wywodzi się zasadę proporcjonalności. Na tym tle należy z kolei podkreślić, że tylko okoliczności wymienione w art. 5 ust. 6 powołanej ustawy mogą w zasadzie stanowić podstawę wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Przesłanki te obejmują: (1) stałe miesięczne regulowanie alimentów w określonej kwocie w okresie ostatnich 6 miesięcy albo (2) spłatę całości zadłużenia alimentacyjnego. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że żaden z tym wymogów nie został spełniony. W skardze z dnia [...] września 2014 r. I. K. podnosił wprawdzie, że tytułem alimentów uiścił: w dniu [...] stycznia 2014 r. – 200 zł, w dniu [...] lutego 2014 r. – 300 zł, w dniu [...] kwietnia 2014 r. – 400 zł, w dniu [...] maja 2014 r. – 350 zł, w dniu [...] czerwca 2014 r. – 200 zł i w dniu [...] lipca 2014 r. – 350 zł (k. 3-7 akt sądowych). Niemniej z notatki służbowej z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...], wynika, że skarżący zobowiązany jest do zapłaty miesięcznie 420 zł na jedno dziecko i 250 zł na drugie dziecko, co łącznie daje kwotę 770 zł (k. 7 akt adm. organu II instancji). Mając zatem na uwadze art. 5 ust. 6 pkt 1 cytowanej ustawy, należy zaznaczyć, że tylko wpłata dokonana w dniu [...] kwietnia 2014 r. przekraczała minimalny próg odpowiadający co najmniej 50% kwoty ustalonych alimentów. Ponadto z zestawienia przekazanego przez skarżącego nie wynika by dokonał on wpłaty w marcu 2014 r. Oznacza to w konsekwencji, że art. 5 ust. 6 pkt 1 wymienionej ustawy nie mógł znaleźć zastosowania w rozpatrywanej. Podobnie również podstawa do uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, o jakiej mowa w art. 5 ust. 6 pkt 2 powołanej ustawy, nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Z notatki służbowej z dnia [...] lipca 2014 r. wynika bowiem, że zadłużenie skarżącego względem funduszu alimentacyjnego wynosi ok. 90.000 zł wraz z odsetkami. Jednocześnie w materiale dowodowym brak jakiegokolwiek dokumentu, który wskazywałby na uregulowanie całości zadłużenia alimentacyjnego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że argumentacja I. K. nie dotyczy żadnej z okoliczności mających znaczenie prawne w przedmiotowej sprawie. W swoich wywodach skarżący wskazywał bowiem na istotne trudności lub niemożliwość podjęcia zatrudnienia i wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego w razie zatrzymaniu mu prawa jazdy. Trzeba jednak zauważyć, że argumenty te mogły być ewentualnie podnoszone w postępowaniu, w ramach której wydano decyzję o uznaniu I. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Aktualnie natomiast – w ramach postępowania o zatrzymanie prawa jazdy – okoliczności podnoszone przez skarżącego nie podlegają badaniu, gdyż organ jest związany treścią decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, a jednocześnie nie wystąpiła żadna z przesłanek negatywnych, przesądzających o usunięciu takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Wydanie omawianej decyzji ma przy tym charakter obligatoryjny, wobec czego należy stwierdzić, że organy administracji publicznej orzekły w rozpatrywanej sprawie prawidłowo i brak jest podstaw prawnych do uchylenia kwestionowanej decyzji. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.