II SA/Po 1138/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia NSA Jerzy Stankowski Protokolant sekr.sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2004r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] marca 2002r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego; uchyla zaskarżoną decyzję, I. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. na rzecz skarżącej kwotę 10,- (dziesięć złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi. /-/ J.Stankowski /-/ G.Radzicka /-/ B.Kamieńska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. decyzja z dnia [...] stycznia 2002r. nakazał inwestorowi – B.K. wykonanie następujących czynności niezbędnych do doprowadzenia garażu o wymiarach 3,05 x 7,17 m, zlokalizowanego na działce przy ul. [...] w P., do stanu zgodnego z przepisami: 1. wykonanie inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, 2. wykonanie inwentaryzacji budowlanej powykonawczej, 3. sporządzenie opinii technicznej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej potwierdzającej przydatność obiektu do użytkowania, w terminie do dnia 30 maja 2002r. W uzasadnieniu ustalił, w oparciu o wyjaśnienia B. K. potwierdzone przedłożonymi przez nią rachunkami dokumentującymi zakup materiałów budowlanych na przestrzeni 1994 r., że przedmiotowy garaż został pobudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r. bez pozwolenia na budowę, a zatem stosownie do art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) mają do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 223 ze zm.). Według oświadczenia Miejskiej Pracowni Urbanistycznej z dnia 27 sierpnia 2001 r., przed 1994 r. dla terenu inwestycji obowiązywał miejscowy plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego "A" zatwierdzony zarządzeniem Prezydenta m. P. nr 8/77 z dnia 22 marca 1977r., opublikowany w Dz.Urz.WRN z 1977 r. nr 5, poz. 41, ujęty w wykazie aktów prawa miejscowego wydanych przed dniem 27 maja 1990 r. obowiązujących na obszarze miasta P. (Dz.U. WP nr 1, poz. 51 pkt 38). Chociaż dla tego planu nie zachowała się część opisowa, to ustalenia wynikające z części rysunkowej planu nie wykluczają zabudowy przedmiotowej działki w sposób, w jaki uczyniła to B.K.. Ponieważ nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r., w szczególności wybudowany obiekt nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zachodzi możliwość legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 40 ostatnio powołanej ustawy. Zdaniem organu orzekającego, podnoszony przez R.S. zarzut, że garaż postawiono na przyłączu kanalizacyjnym, nie ma istotnego znaczenia dla rozpatrywanej sprawy, "bowiem obowiązujące przepisy nic w tym zakresie nie stanowią". Odwołanie od tej decyzji wniosła M.R. domagając się jej uchylenia i nakazania rozbiórki budynku garażowego i zakazania jego użytkowania. Odwołująca się zarzuciła, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2000r. nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazywał przede wszystkim na sprzeczność przedmiotowej inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego, a nadto, że inwestorka nie legitymuje się zgodą współwłaścicieli na wykorzystanie gruntu pod przedmiotową inwestycję. Poinformowała też o innych toczących się postępowaniach, w tym postępowaniu o zezwolenie na użytkowanie garażu i budynku gospodarczego w ogrodzie. Zdaniem odwołującej się "postępowanie PINB, który rozbił samowole budowlane na szereg postępowań w miejsce kumulowania spraw jest (...) bardziej uciążliwe dla współwłaścicieli, obliczone na zmęczenie". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2002r. uchylił w całości zaskarżona przez M.R. decyzję i nakazał rozbiórkę przedmiotowego garażu, zlokalizowanego na działce przy ul.[...] w P. W ocenie organu odwoławczego czas zakończenia budowy garażu został ustalony prawidłowo, a to ustalenie wymaga oparcia rozstrzygnięcia o losach samowoli budowlanej na podstawie przepisów prawa budowlanego z 1974 r. Błędnie natomiast przyjęto, iż samowolne wybudowanie garażu nie narusza obowiązującego wówczas planu zagospodarowania przestrzennego. Z uzasadnienia znajdującego się w aktach administracyjnych dokumentu – prawomocnej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...] orzekającą o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 1995r. nr [...] o pozwoleniu wspówłaścicielce nieruchomości B.K. na użytkowanie samowolnie wybudowanego garażu i budynku gospodarczego na nieruchomości przy ul. [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że (...) dokonana samowolnie lokalizacja koliduje z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla m.P., nieruchomość na obszarze której zrealizowano samowolę budowlaną położona jest w strefie oznaczonej symbolem II MB6 nr 3. Na tym obszarze plan nie przewiduje budowy budynków gospodarczych, a w przypadku indywidualnego uzgodnienia projektu realizacyjnego, zabudowa gospodarcza i garażowa nie może przekroczyć łącznie 40m2 powierzchni zabudowy. Tymczasem powierzchnia zabudowy samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego i garażowego wynosi 51,51m2 powierzchni, a warunkowa lokalizacja nie została uzgodniona w drodze indywidualnego zatwierdzenia projektu realizacyjnego, jak wymaga miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzony Uchwałą nr X/58/II/94 ogłoszony w dzienniku Urzędowym Województwa Poznańskiego nr 22, poz. 246. Reasumując, organ odwoławczy uznał, że powyższe stwierdzenie naczelnego organu administracji państwowej oznacza, że "sporny garaż wyczerpał dyspozycje art. 3 oraz art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 24 października 1974r., co przesądza o zasadności rozstrzygnięcia zawartego w sentencji niniejszej ostatecznej decyzji". Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej przez B.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca zaprzeczyła, aby otrzymała powołaną przez organ odwoławczy decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2000r. Zarzuciła również, iż organ odwoławczy przeoczył, iż wszystkie prace dotyczące spornego garażu wykonała przed podjęciem przez Radę Miejską P. w dniu 6 grudnia 1994r. miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. W piśmie z dnia [...] października 2003r. skarżąca poinformowała, że na podstawie prawomocnego nakazu rozbiórki budynku gospodarczego rozebrała ten obiekt, a zatem pozostał garaż, którego powierzchnia 21 m2 nie narusza przepisów planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, odwołując się do wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. M.R. zbyła swój udział we współwłasności nieruchomości, na której zlokalizowany jest przedmiotowy garaż, M. i M. S.. Zgłosili oni swój udział w sprawie i wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać już z tej przyczyny, że organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji i orzekając o rozbiórce w postępowaniu, w którym w pierwszej instancji wydana została decyzja legalizująca samowolę budowlaną, pozbawił skarżącą instancji, naruszając art. 15 kpa. W postępowaniu odwoławczym organ nie może zmieniać rodzaju sprawy i wypowiadać się w przedmiocie nieobjętym uprzednio postępowaniem. Mają rację organy nadzoru budowlanego co do tego, że w odniesieniu do obiektu budowlanego samowolnie wybudowanego przed dniem 1 stycznia 1995r. może być prowadzone postępowanie przewidziane przepisami art. 37 lub art. 40 i 42 prawa budowlanego z 1974r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Postępowanie to może zakończyć się albo decyzją nakazującą rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu (art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego z 1974r.) albo decyzjami: legalizacyjną i zezwalającą na użytkowanie (art. 40 i 42 ustawy). Gdyby istniała w obrocie decyzja zezwalająca na użytkowanie obiektu (art. 42 prawa budowlanego z 1974 r.), to powrót do postępowania orzekającego rozbiórkę lub nakazującego doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami nie byłby możliwy. Należy zatem w pierwszym rzędzie ustalić, czy jest prawomocna decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej skarżącej na użytkowanie garażu. Organ odwoławczy przy rozpoznawaniu sprawy na skutek odwołania M.R. nie może uchylić się od ustalenia i oceny, czy wykluczone zostały w konkretnej sprawie przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego z 1974r. W myśl tego przepisu, odmowa legalizacji obiektu wybudowanego w czasie obowiązywania prawa budowlanego z 1974 r. może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy obiekt ten znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub innego rodzaju zabudowę lub gdy powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Zastępując własne ustalenia i ocenę cytatem z uzasadnienia decyzji wydanej w innej sprawie organ odwoławczy przeoczył, że nie jest to dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, a poza tym Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odwołał się do oceny zgodności inwestycji z planem zagospodarowania przestrzennego przeprowadzonej przez organ, którego decyzje kontrolował, dając temu wyraz poprzez stwierdzenie "jak słusznie podniósł Wojewoda [...]". Oczywiste jest, że w takiej sytuacji ustalenia Inspektora Nadzoru Budowlanego co do sprzeczności samowolnie wybudowanego przez skarżącą w 1994 r. obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchyla się spod kontroli sądowej. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. /-/ J.Stankowski /-/ G.Radzicka /-/ B.Kamieńska MarK