II SA/Po 1139/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Asesor sąd. Lilianna Drewniak-Żaba (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi Dyrektora Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. /-/ L. Drewniak-Żaba /-/ J. Stankowski /-/ J. Szaniecka Decyzją z dnia [...] lutego 2002 roku nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 66 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.) nakazał Zarządcy - Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych w K. wykonać remont dachu na budynku gospodarczym na posesji przy ul. [...] w K. oraz wykonać dojście utwardzone do zaworu czerpalnego wody. Przeprowadzona przez organ administracyjny wizja wykazała bardzo zły stan techniczny dachu (widoczne ubytki, w czasie opadów woda leje się do pomieszczeń). Punkt czerpania wody, z którego, wobec braku łazienek zmuszeni są korzystać lokatorzy, pozbawiony jest utwardzonego dojścia. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Dyrektor Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w K., podnosząc kwestię, iż właściciele przedmiotowego budynku, będąc stronami postępowania nie zostali powiadomieni o zaskarżonej decyzji. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych, będąc zarządcą przedmiotowego budynku i wykonując zwykły zarząd nie może decydować o wykonaniu jakichkolwiek remontów. Odwołanie złożył również S.M. podnosząc, iż przeprowadzenie remontu – jest nieuzasadnione z gospodarczego punktu widzenia, a nadto z uwagi na ciężką sytuację finansową rodziny (w tym współwłaścicieli nieruchomości) i nie stać ich na przeprowadzenie remontu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 roku Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że mocą decyzji Urzędu Miejskiego w K., Wydział Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 1982 r. nieruchomość położona w K. przy ul. [...] przejęta została w zarząd państwowy, którego wykonanie powierzono Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Mieszkaniowej. Decyzja ta jest nadal aktualna. Jedna ze współwłaścicielek nieruchomości – E.M. – nie żyje, a druga – I.M. – na stałe przebywa w Bułgarii, a jej adres jest nieznany. Z oświadczenia matki współwłaścicielek J.M. wynika, że zarząd nieruchomością sprawuje Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w K. Art. 61 prawa budowlanego nakazuje właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywanie go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Dyrektor Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w K. wniósł skargę do sądu administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności. Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 67 i 61 ustawy z dnia 02 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych oraz art. 39 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 71 poz.733) uchylającymi przepisy stanowiące podstawę ustanowienia zarządcy przymusowego. Brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nadal jest zarządcą nieruchomości – w rozumieniu rozdziału 6 prawa budowlanego, a zatem i stroną, do której winna być skierowana decyzja. Doszło do naruszenia przepisów prawa umożliwiających stronom postępowania aktywnego udziału w postępowaniu, a decyzje zostały skierowane do osoby nie będącej stroną postępowania. Orzekający w sprawie organ odwoławczy odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie przywołał argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, iż skarżący sam przyznaje, że jest zarządcą obiektu – i ta okoliczność jest wystarczająca dla organów nadzoru budowlanego. Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych ponownie podał, iż prawo i obowiązek zarządu powinien wynikać z przepisów prawa, a takich przepisów brak. Ponadto ustawa o finansach publicznych, którą Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych - jako jednostka samorządu terytorialnego obowiązana jest stosować przy wydatkowaniu środków – nie przewiduje środków do sprawowania dawnych "zarządów przymusowych". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, iż współwłaścicielkami nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] są E.M., która jak wynika z notatki urzędowej nie żyje, oraz I.M. – przebywająca na stałe w Bułgarii. Niewątpliwie właścicielowi nieruchomości w sprawie o nakazanie wykonania określonych robót budowlanych przysługuje przymiot strony i organ administracyjny orzekający w sprawie winien w sposób jednoznaczny ustalić krąg osób uprawnionych do wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym, a następnie ten udział im umożliwić. W przypadku niemożności ustalenia miejsca pobytu jednej ze współwłaścicielek, należało zwrócić się z wnioskiem do Sądu powszechnego o wyznaczenie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. Natomiast w przypadku potwierdzenia, iż E.M. nie żyje – i braku uregulowania spraw spadkowych – o kuratora spadku po niej. Ponieważ w postępowaniu niniejszym pominięto strony – właścicieli nieruchomości, naruszono tym samym zasadę zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu. To z kolei naruszenie stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), a nadto orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez Sąd bez względu na to, czy miało ono, czy też nie wpływ na wynika sprawy (treść decyzji) - wyrok NSA w Warszawie z dnia 26.01.1999 r. III SA 979/98, LEX nr 39458, wyrok NSA w Warszawie z dnia 04 kwietnia 1997 r., III SA 1795/95, LEX nr 29916, wyrok SN z dnia 04.12.2002 r., III RN 200/01 OSNP 2003/24/582. Z tych względów należało orzec jak w sentencji – na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu administracji będzie ustalenie wszystkich stron postępowania i zapewnienie im czynnego udziału w postępowaniu, a w przypadku niemożliwości zapewnienia udziału stronom – podjęcie działań zmierzających do ustanowienia osób mogących reprezentować strony. /-/ L. Drewniak-Żaba /-/ J. Stankowski /-/ J. Szaniecka Brak podpisu sędziego spowodowany jest jego nieobecnością. /-/ J. Stankowski K.B.