II SA/Po 1146/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2015r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], L.dz. [...], Prezydent Miasta P. na podstawie art. 104 § 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83, z późn. zm.) odmówił M. J. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ul. C. [...], oznaczonej jako działka nr [...], arkusz [...], obręb Ś., dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2014 r. M. J. złożyła wniosek o dokonanie wspomnianego przekształcenia. Ustalono przy tym, że na mocy decyzji Wojewody P. z dnia [...] stycznia 1995 r., nr [...], rozważana działka została oddana w użytkowanie wieczystego na rzecz F. K. "P.-L." w P., po przekształceniu F. K. "P.-L." S.A. w P. W wyniku umowy z dnia [...] grudnia 1999 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego, nr rep. [...], B.-L. S.A. zbyła omawiane prawo użytkowania wieczystego B.-N. Sp. z o.o. Następnie B.-N. Sp. z o.o. na mocy umowy z dnia [...] kwietnia 2005 r., zawartej w formie aktu notarialnego, nr rep. [...], zbyła wymienione prawo na rzecz M. B. C. Sp.j. w S. L. Ta ostatnia z kolei na mocy umowy z dnia [...] lipca 2014 r., zawartej w formie aktu notarialnego, nr rep. [...], zbyła prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] na rzecz skarżącej. Zgodnie z operatem szacunkowym z dnia [...] listopada 2014 r. omawiana nieruchomość zabudowa jest 2-kondygnacyjnym budynkiem biurowym. Nieruchomość ta objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Wlkp. nr 115, poz. 1866). Zgodnie ze wspomnianym planem miejscowym, działka nr [...] przeznaczona jest pod tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów oraz zabudowy usługowej. Następnie organ I instancji przytoczył art. 1 ust. 1 powołanej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku inicjującego postępowanie w rozpatrywanej sprawie. Treść tego przepisu została wtedy ustalona przez ustawę z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 187, poz. 1110). Niemniej wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 wymienionej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do rozważanego przekształcenia osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 28 lipca 2011 r. Organ I instancji wskazał przy tym, że w myśl art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.), orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wymieniony wyrok został opublikowany w dniu 17 marca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 373). Tym samym, zgodnie z aktualnie obowiązującą treścią art. 1 ust. 1 powołanej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, skarżącej nie przysługuje uprawnienie do dokonania omawianego przekształcenia. W dniu [...] października 2005 r. prawo użytkowania wieczystego przysługiwało bowiem M. B. C. Sp.j., a zatem skarżąca nie jest następcą prawnym podmiotu uprawnionego. Ponadto rozważana działka zabudowana jest dwukondygnacyjnym budynkiem biurowym. Przekształceniu podlegają natomiast tylko nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub zabudowane garażami albo przeznaczone pod tego rodzaju zabudowę oraz grunty rolne. W dniu [...] października 2005 r. dla działki nr [...] nie obowiązywał wprawdzie żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, niemniej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta P., zatwierdzone uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 1999 r., określało ten obszar jako tereny skoncentrowanej funkcji działalności gospodarczej, w tym zakłady produkcyjne, rzemiosło produkcyjne oraz instytuty badawcze. Wobec tego skarżąca nie spełniła wymogów, od których zależy dokonanie rozważanego przekształcenia. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. M. J. odwołała się od opisanej wyżej decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ I instancji działał w sposób rażąco przewlekły, celowo przesuwając w czasie datę wydania rozstrzygnięcia do chwili wejścia w życie powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. Ponadto skarżąca nabyła prawo użytkowania wieczystego od spółki jawnej, która nie jest osobą prawną. Majątek spółki jest majątkiem jej wspólników, tj. osób fizycznych. Nie można zatem twierdzić, że skarżąca nie jest następcą prawnym podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Trudno również podzielić stanowisko organu I instancji, w świetle którego działka nr [...] zabudowana jest dwukondygnacyjnym budynkiem biurowym. Obiekt ten jest bowiem w istocie willą rodzinną z lat 30. ubiegłego wieku o przeznaczeniu mieszkaniowym. Urządzenie tam biur nie zmienia charakteru omawianego budynku. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], Wojewoda Wielkopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2015 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, podzielając w tej mierze w pełni ustalenia faktyczne organu I instancji. Wojewoda Wielkopolski wyjaśnił przy tym, że M. J. nabyła prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] od M. B. C. Sp.j. na mocy umowy sprzedaży z dnia [...] lipca 2014 r. Wspomniane prawo rzeczowe zostało ustanowione przed 2005 r., a zatem początkowo przesłanki dokonania omawianego przekształcenia wydawały się spełnione. Niemniej trzeba mieć na uwadze cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., uznający art. 1 ust. 1 i 3 wymienionej ustawy o przekształceniu użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim przepisy te przyznają uprawnienie do rozważanego przekształcenia osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia [...] lipca 2011 r. Tym samym organ I instancji trafnie przyjął, że w rozpatrywanej sprawie zachodziło wyłączenie podmiotowe. M. B. C. Sp.j. stanowi bowiem ułomną osobę prawną, która w świetle powyższych uwag nie mogła wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wprawdzie spółka jawna nie posiada osobowości prawnej. Niemniej ma ona zdolność do czynności prawnych, a zatem nabywa we własnym imieniu prawa i obowiązki, może pozywać i być pozywana. Ponadto w takiej spółce majątek wspólników jest oddzielony od majątku spółki. Nie można zatem twierdzić, że w dniu [...] października 2005 r. prawo użytkowania wieczystego przysługiwało osobom fizycznym, wspólnikom spółki jawnej. Organ II instancji uznał zarazem, że kwestionowanie sposobu zabudowy działki nr [...] nie ma istotnego znaczenia, skoro wystąpienie wyłączenia podmiotowego wyklucza wydanie korzystnej decyzji dla skarżącej. Ponadto w toku postepowania skarżąca mogła złożyć zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a następnie także skargę na bezczynność organu, z czego jednak nie skorzystała. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. M. J. zaskarżyła powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi II instancji naruszenie: (1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji, która powinna być uchylona, (2) art. 6, art. 8, art. 9 i art. 12 k.p.a. przez prowadzenie sprawy w sposób stronniczy i w warunkach konfliktu interesów. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła swoją wcześniejszą argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] lipca 2015 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasowe stanowisko. W trakcie rozprawy sądowej w dniu [...] marca 2016 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wywody zawarte w skardze z dnia [...] grudnia 2015 r., wnosząc zarazem o zbadanie sytuacji skarżącej z perspektywy art. 2 i art. 32 Konstytucji. Sytuacja obywateli składających wnioski o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie może bowiem zależeć od tempa prac organów administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem jednak art. 57a p.p.s.a. Na wstępie trzeba zauważyć, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. M. J. zwróciła się do Prezydenta Miasta P. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...], obręb [...], arkusz [...], przy ul. C. [...] w P., w prawo własności nieruchomości (k. 14 akt adm. organu I instancji). Okoliczność tę należy uznać za bezsporną, gdyż nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 z późn. zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy, osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 1 ust. 3 tejże ustawy, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne i prawne będące następami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 1a wspomnianej ustawy. Powyższe brzmienie powołanych przepisów zostało ustalone przez art. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 187, poz. 1110). Wspomniana ustawa nowelizacyjna weszła w życie w dniu 9 października 2011 r. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] stycznia 1995 r., nr [...], Wojewoda P. ustanowił na działce nr [...] prawo użytkowania wieczystego na rzecz F. K. "P.-L." S.A. w P. przekształconej z F. K. "P.-L." w P. (k. 69-70 akt adm. organu I instancji). Następnie na mocy umowy z dnia [...] grudnia 1999 r., sporządzonej w formie aktu notarialnego, nr [...], wspomniane prawo rzeczowe zostało przeniesione na B.-N. Sp. z o.o. w P. (k. 71-75 akt adm. organu I instancji), po czym w wyniku umowy z dnia [...] września 2005 r., sporządzonej w formie aktu notarialnego, nr [...], prawo to przeszło na M. B. C. Sp.j. w S. L. (k. 1-7 akt adm. organu I instancji). Z kolei na podstawie umowy z dnia [...] lipca 2014 r., sporządzonej w formie aktu notarialnego, nr [...], M. J. nabyła od M. B. C. Sp.j. prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] (k. 8-10 akt adm. organu I instancji). Tym samym w chwili składania wniosku w niniejszej sprawie skarżąca była następcą prawnym pod tytułem szczególnym podmiotu, który w świetle art. 1 ust. 1 i 3 powołanej ustawy mógł domagać się rozważanego przekształcenia. Trzeba jednak zauważyć, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., K 29/13, wskazany wyżej przepis art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy nowelizacyjnej z dnia 28 lipca 2011 r. W konsekwencji dla prawidłowego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej konieczne jest zbadanie brzmienia art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w okresie poprzedzającym wejście w życie wymienionej ustawy nowelizującej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w brzmieniu obowiązującym przed dniem 9 października 2011 r., osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Na tle powyższego przepisu należy zatem przyjąć, że M. B. C. Sp.j., będącej poprzednikiem prawnym skarżącej, nie przysługiwało prawo do żądania rozważanego przekształcenia. Podmiot ten nie jest bowiem osobom fizyczną. Wbrew twierdzeniom skarżącej należy zauważyć, że spółka jawna nie dysponuje wprawdzie osobowością prawną, niemniej ma ona podmiotowość prawną, a zatem jest bytem prawnym odrębnym od jej wspólników. Potwierdzeniem tej konkluzji jest art. 8 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 z późn. zm., dalej: "k.s.h."). Zgodnie z tym przepisem, spółka osobowa, do której w świetle art. 4 § 1 pkt 1 k.s.h. zalicza się także spółka jawna, może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać oraz być pozywana. Wspomnianą odrębność majątków spółki i wspólników potwierdza również art. 31 § 1 k.s.h., w myśl którego wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Tym samym to M. B. C. Sp.j., a nie poszczególni wspólnicy nabyli prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Dlatego też należy zgodzić się z organami administracji publicznej, że w niniejszej sprawie zachodziło wspomniane wyłączenie podmiotowe. Sąd nie podzielił również argumentu podniesionego przez skarżącą w trakcie rozprawy sądowej w dniu [...] marca 2016 r. (k. 22 akt sądowych). Trzeba bowiem zauważyć, że w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.) orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie wiążącą i są ostateczne. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że określona norma prawna nie staje się niekonstytucyjna w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, lecz jest ona niekonstytucyjna od samego początku (ab initio), a Trybunał Konstytucyjny jedynie oficjalnie stwierdza ten fakt. Konkluzji tej nie zmienia możliwość odroczenia terminu wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Oznacza to w konsekwencji, że interpretacja art. 1 ust. 1 i 3 powołanej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, na którą powołuje się skarżąca, była niekonstytucyjna także w chwili składania wniosku inicjującego kontrolowane postępowanie, nawet jeżeli w tym momencie Trybunał Konstytucyjny nie wydał jeszcze orzeczenia. W powyższym zakresie argumentacja skarżącej okazała się zatem także nietrafna. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta P. odpowiadają bowiem prawu. Z tych względów skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.