II SA/Po 1156/17

WyrokWSA w Poznaniu2018-03-28

Skład orzekający: Edyta Podrazik, Tomasz Świstak, Jan Szuma

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dziecko, którego miejsce zamieszkania zostało ustalone w wyroku rozwodowym przy matce, może zostać zaliczone do rodziny ojca w celu przyznania świadczenia wychowawczego, jeśli faktycznie zamieszkuje z ojcem i jest pod jego opieką?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla przyznania świadczenia wychowawczego kluczowe jest faktyczne wspólne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem ubiegającym się o świadczenie i sprawowanie przez niego faktycznej opieki, a nie prawne miejsce zamieszkania ustalone w wyroku rozwodowym. Wyrok rozwodowy określający miejsce zamieszkania dziecka przy matce nie wyklucza przyznania świadczenia ojcu, jeśli dziecko faktycznie mieszka z nim i jest pod jego opieką, a rodzice nie sprawują opieki naprzemiennej.
Stan faktyczny
Ł. J. złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na córkę I. J.. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na prawomocne orzeczenie sądu ustalające miejsce zamieszkania dziecka przy matce, mimo że dziecko faktycznie mieszkało z ojcem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, błędnie rozważając kwestię opieki naprzemiennej. Skarżący argumentował, że wyrok rozwodowy nie wyklucza faktycznej opieki ojca nad dzieckiem, które stale z nim mieszka.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi Ł. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] roku nr [...] Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Ł. J., odmówił przyznania na córkę I. J. świadczenia wychowawczego. Rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie art. 68 ust. 1 lit. b) ppkt i) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE nr L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm.) i art. 60 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE nr L 284 z dnia 30 października 2009 r. ze zm.) w zw. z art. 11 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.; dalej: "u.p.p.w.d."), a także art. 2 pkt. 16, art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d., rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."). W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r Ł. J. złożył w organie właściwym Miasta L. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę I. J.. Z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, gdyż matka dziecka – M. K. od dnia [...] r. podlega ustawodawstwu węgierskiemu z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium Węgier, organ właściwy Miasta L. przekazał sprawę do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w P., jako instytucji upoważnionej przez Marszałka Województwa do rozpatrywania wniosków i wydawania decyzji w sprawach świadczenia wychowawczego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż pierwszeństwo do wypłaty świadczeń jest po stronie Polski, gdyż Ł. J. jest w Polsce osobą aktywną zawodowo oraz dziecko I. J. zamieszkuje w Polsce. Składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego Ł. J. oświadczył, iż w skład jego rodziny wchodzą następujące osoby: M. D. – konkubina wnioskodawcy, M. J. (ur. [...] r.) - wspólne dziecko Ł. J. i M. D., a także dzieci ze związku małżeńskiego Ł. J. i M. K.: M. J. ([...] r.), I. J. (ur. [...] r.), i I. J. (ur. [...] r.). Wnioskodawca oświadczył, iż dzieci M. J., I. J. i I. J. zamieszkują wraz z nim od 2012 r. Również z kwestionariusza wywiadu środowiskowego wynika, że dzieci zamieszkują wraz ojcem. Jednakże, zgodnie z art. 365 § 1 ustawy dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby", a zgodnie z prawomocnym orzeczeniem sądu miejscem zamieszkania dzieci M. J., I. J. i I. J. jest miejsce zamieszkania ich matki. W związku z powyższym dzieci nie mogą być zaliczane do składu rodziny Ł. J. w rozumieniu ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W kosenkwencji można przyznać świadczenia wychowawczego na to dziecko I. J.. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Ł. J. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do rozpatrzenia temu organowi bądź przyznanie wnioskowanego świadczenia. Organowi pierwszej instancji zarzucił: (1) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczeń społecznych; (2) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci; (3) błędną wykładnię art. 25 kodeksu cywilnego; (4) niewłaściwe zastosowanie art. 365 § 1 kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu odwołujący wyjaśnił, że organ I instancji niewłaściwe przyjął zastosowanie art. 365 § 1 kodeksu cywilnego. W wyroku orzekającym rozwód M. K. i Ł. J. nie została względem żadnego z nich ograniczona władza rodzicielska. W wyroku tym orzeczono natomiast, że miejscem zamieszkania dziecka jest każdorazowe miejsce zamieszkania matki. Jednak faktycznym miejscem zamieszkania I. J. jest miejsce zamieszkania odwołującego się. Świadczenie wychowawcze jest świadczeniem przeznaczonym na dziecko, i tak też powinno się interpretować zasadę przyznawania tego świadczenia. Skoro więc organ określił, gdzie znajduje się miejsce wspólnego zamieszkiwania małoletniego, zobowiązany był przyznać na niego świadczenie wychowawcze, którego celem jest finansowe wsparcie rodziny, która faktycznie zajmuje się wychowywaniem i finansowaniem dziecka. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w 2015 r. weszły w życie nowelizacje przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a także kodeksu postępowania cywilnego w zakresie wprowadzenia instytucji opieki naprzemiennej. Jest to system sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem, w którym to systemie dziecko, po rozstaniu rodziców, przebywa raz u jednego, raz u drugiego rodzica w podobnych okresach czasowych (np. po dwa tygodnie lub po miesiącu). Jeżeli rodzic ubiegający się o świadczenie wychowawcze sprawuje opiekę nad dzieckiem w takim systemie, wówczas do wniosku o świadczenie wychowawcze należy dołączyć orzeczenie sądu, na podstawie którego ustanowiono opiekę naprzemienną i wskazano okresy, w jakich rodzice naprzemiennie będą zamieszkiwać z dzieckiem i sprawować nad nim opiekę, np. w oparciu o plan wychowawczy. I w tych okresach, na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, każdemu z rodziców przysługuje odpowiednio świadczenie wychowawcze na dziecko objęte opieką naprzemienną. W świetle powyższego, mając na uwadze wyrok z dnia [...] r., sygn. akt [...]/4, nie można stwierdzić, aby sąd orzekł opiekę naprzemienną Ł. J. i M. K. a tym samym I. J. nie może być uznana za członka rodziny zarówno M. K. jak i Ł. J.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] r. Ł. J. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej i uznanie, że dzieci M. J., I. J. i I. J. są zaliczane do członków rodziny skarżącego, ewentualnie uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w 2011 r. nie istniała w polskim prawodawstwie instytucja opieki naprzemiennej i sąd w uzasadnieniu wyroku rozwodowego wyjaśnił, że jedyny zapis jaki może zrobić to ustalić widzenia Ł. J. ze swoimi dziećmi przez 2 tygodnie w miesiącu co faktycznie stanowiło opiekę naprzemienną. Przyjąć więc należy, że wyrok ten nie wyklucza sprawowania przez rodziców opieki naprzemiennej. Władza rodzicielska została bowiem powierzona obojgu rodzicom i jeżeli rzeczywista opieka wynikająca z zawartego przez rodziców porozumienia, jest sprawowana w taki sposób, że w powtarzających się okresach rodzic sprawuje wyłączną opiekę nad dziećmi, to są podstawy do uznania, że w sprawie występuje opieka naprzemienna. Z kolei zgodnie z art. 28 k.c. możliwe jest tylko jedno miejsce zamieszkania, co wyklucza wskazanie w wyroku rozwodowym dwóch miejsc zamieszkania. Zgodnie z art. 26 § 2 k.c., jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. Ponadto skarżący wyjaśnił, że od dnia [...] r. M. K. mieszka w Budapeszcie i tam pracuje. Oboje rodzice porozumieli się i ustalili, że dzieci ze względu na miejsce zamieszkania, uczęszczanie do szkół jak i integrację ze środowiskiem społecznym i rodzinnym pozostaną w Polsce i będą na stałe mieszkać z ojcem Ł. J.. Oboje rodzice również ustalili, że ze względu na to, że dzieci na stałe przebywają z ojcem, matka podda się dobrowolnemu obowiązkowi alimentacyjnemu. Stan ten został potwierdzony w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez MOPS w L. z dnia [...] r. w toku postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego organ dokonując błędnej wykładni art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, sprowadzającej się do stanowiska, że warunkiem zaliczenia dzieci do rodziny skarżącego jest wyłącznie orzeczenie sądu o naprzemiennej opiece, nie poczyniły stosownych ustaleń we wskazanym wyżej zakresie, naruszając tym samym postanowienia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik. Skoro organy ustaliły, że skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad trójką dzieci z małżeństwa z M. K., to powinny uznać te dzieci za członków jego rodziny w myśl ustawy z dnia [...] r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazala się zasadna. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania Ł. J. prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz córki I. J.. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.; dalej: "u.p.p.w.d.") regulujące zasady udzielania świadczenia wychowawczego w wysokości 500 złotych na dziecko w rodzinie, które to świadczenie, stosownie do art. 4 ust. 1 powołanej ustawy, przeznaczone jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowanie dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych. Zgodnie z wolą ustawodawcy świadczenie to niezależnie od dochodu rodziny przysługuje na drugie i kolejne dziecko w rodzinie, zaś na pierwsze jedynie wówczas, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 800 złotych, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne 1200,00 złotych (art. 5 ust. 3 i 4 u.p.p.w.d.). Uprawnionymi do świadczenia są zaś, w myśl art. 4 ust. 2 ustawy: matka, ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżący jako ojciec I. J. jest w myśl art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. uprawniony do ubiegania się o świadczenie wychowawcze. Istotą sporu jest natomiast ocena, czy z uwagi na wyrok rozwiązujący małżeństwo rodziców I. J., tj. Ł. J. i M. K., dziecko to może zostać zaliczone do członków rodziny skarżącego. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że zaliczenie I. J. do rodziny skarżącego jest niemożliwe z uwagi na określenie w wyroku rozwodowym z dnia [...] r., sygn. akt sygn. akt [...] wydanym przez Sąd Okręgowy w P. Ośrodek Zamiejscowy w L., że miejscem zamieszkania I. J. jest miejsce zamieszkania matki. Z kolei organ odwoławczy przyjął, że w wyroku rozwodowym nie orzeczono o opiece naprzemiennej Ł. J. i M. K. nad dziećmi M. J., I. J. i I. J., a tym samym I. J. nie może być uznana za członka rodziny zarówno M. K., jak i Ł. J.. Zdaniem Sądu stanowiska obydwu organów są błędne, przy czym argumentacja organu odwoławczego w istocie odbiega od istoty sprawy. Należy bowiem wskazać, że opiekę naprzemienną należy wiązać z sytuacją, w której rodzice żyjący w rozłączeniu, w separacji lub będący po rozwodzie sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, następujących po sobie okresach, i że obojgu rodzicom pozostawiono wykonywanie władzy rodzicielskiej. Oznacza to faktyczne zamieszkiwanie dziecka z obojgiem rodziców na przemian. Dla uznania opieki naprzemiennej konieczne jest ustalenie względnie równego podziału opieki nad dzieckiem (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 275/17 – wszystkie cytowane w niniejszym orzeczeniu wyroki dostępne są pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyklucza sprawowanie opieki naprzemiennej przez rodziców I. J., i to bez względu na zapis znajdujący się w wyroku rozwodowym. Sąd wskazuje bowiem, że u skarżącego przeprowadzono wywiad środowiskowy i pracownik socjalny wskazał, że w mieszkaniu zastał córkę [...] i syna I. , a córka I. była w szkole. Ich matka przebywa w Budapeszcie. Raz w tygodniu kontaktuje się z dziećmi elektronicznie. W ciągu roku przyjeżdża do Polski około 4-5 razy. W miesiącu sierpniu zabiera dzieci na 3 tygodnie na wakacje. Podczas wywiadu stwierdzono, że Ł. J. sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi (k. 19 akt adm. organu I inst.). Organ ustalił również, że była żona skarżącego od 1 stycznia 2012 r. pracuje w Budapeszcie. Wobec tego organy w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły, że faktycznym opiekunem dziecka jest ojciec, a matka sprawuje opiekę nad dziećmi jedynie sporadycznie. W konsekwencji w sprawie w ogóle poza zakresem rozważań organu odwoławczego powinna być możliwość występowania w sprawie opieki naprzemiennej. Rozważania Kolegium byłyby zasadne jedynie wtedy, gdyby w sprawie obydwoje rodzice wystąpili z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego twierdząc, że sami sprawują faktyczną opiekę nad córką, lub też wystąpiłaby sytuacja, w której obydwoje lub jeden z rodziców twierdziłby, że opieka nad dzieckiem jest naprzemienna. Jednak skarżący konsekwentnie podkreślał, że sprawuje faktyczną opiekę nad córką, a z akt nie wynika, aby była żona skarżącego wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia na rzecz córki, lub też aby opieka nad dziećmi była względnie równa. W dalszej kolejności należy więc wskazać, że stosownie do art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., ilekroć w ustawie jest mowa o rodzinie, oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2016 r. poz. 162 i 972 oraz z 2017 r. poz. 1428); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. W ocenie składu orzekającego istotne dla uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego jest zatem ustalenie: czy dziecko stanowiące de facto podstawę do jego uzyskania wchodzi w skład rodziny tego podmiotu uprawnionego, który ubiega się o nie, a wobec tego - czy jest dzieckiem "zamieszkującym wspólnie" z nim. W tej mierze należy odwołać się do pojęcia "zamieszkiwania wspólnego" zawartego w legalnej definicji rodziny z art. 2 pkt 16 ustawy. Sformułowanie to, co nie może budzić wątpliwości, należy rozumieć jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspakaja jego potrzeby życiowe. Wskazuje na to cel na jaki przyznawane jest świadczenie wychowawcze, który określony jest w art. 4 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Innymi słowy, z punktu widzenia ustawy, dla przyznania świadczenia wychowawczego konieczne jest ustalenie z kim (z którym rodzicem po rozwodzie) mieszka faktycznie dziecko. Jeżeli bowiem po rozwodzie dziecko nie mieszka z rodzicem, to rodzic z którym dziecko nie mieszka nie może wnioskować o świadczenie wychowawcze na to dziecko, ani nie może uwzględnić tego dziecka w składzie rodziny (w rozumieniu ustawy i na potrzeby oceny uprawnienia do świadczenia), składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na to dziecko lub inne dziecko, które mieszka z nim w ramach nowej rodziny. To właśnie bowiem wspólne zamieszkiwanie dziecka z małżonkiem, rodzicem lub opiekunem faktycznym determinuje przyznanie rozważanej formy wsparcia ze środków publicznych. Jak wynika z art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na "dziecko w rodzinie". Definicja ustawowa "rodziny" w sposób istotny różni się od pojęcia "rodziny" rozumianego tradycyjnie. Oczywistym bowiem jest, że dziecko w tradycyjnym ujęciu "rodziny" zawsze należy do rodziny obojga rodziców. Tymczasem w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustawodawca jako zasadę przyjął, że dziecko uznawane jest za członka tylko jednej rodziny, wyjątkowo zaś można zaliczyć dziecko jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców (w przypadku opieki naprzemiennej). O tym, do której rodziny należy zaliczyć dziecko decyduje to, który z uprawnionych podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 2 wspólnie zamieszkuje z dzieckiem, a w konsekwencji który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Taką interpretację wzmacnia dodatkowo art. 22 rozważanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ustawodawca przypisuje zatem istotne znaczenie rzeczywistemu wspólnemu zamieszkiwaniu dziecka wraz z osobą uprawnioną do omawianego wsparcia finansowego, przy czym dziecko to powinno znajdować się na utrzymaniu osoby uprawnionej. Wyjątek w tej mierze mógłby dotyczyć w świetle art. 2 pkt 16 cytowanej ustawy jedynie przypadku orzeczenia opieki naprzemiennej, jednak jak już powyżej wskazano, sytuacja ta nie zachodziła w rozpatrywanej sprawie. Skoro zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że I. J. w świetle art. 2 pkt 16 ustawy zamieszkuje wspólnie z Ł. J., który sprawuje nad nią faktyczną opiekę, to w opisanym zakresie możliwe było pozytywne załatwienie wniosku z dnia [...] r. Wobec tego w sprawie doszło do naruszenia art. 2 pkt 16 w zw. z art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d., które miało wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji również do naruszenia art. 7 i 80 K.p.a. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się z kolei do argumentacji organu I instancji, tj. do określenia w wyroku rozwodowym miejsca zamieszkania dziecka przy matce należy wskazać, że miejsce faktycznego pobytu dziecka należy odróżnić od miejsca jego zamieszkania w prawnym znaczeniu tego określenia. W art. 26 Kodeksu cywilnego chodzi o prawne miejsce zamieszkania, które w stosunku do dziecka jest tzw. domicilium necessarium, tj. miejscem zamieszkania określonym ustawowo w zależności od miejsca zamieszkania innych osób bez względu na to, czy dziecko w rzeczywistości w danej miejscowości przebywa (por. E. Michniewicz-Broda, Komentarz do art. 26 Kodeksu cywilnego, Lex 2014). Co więcej, istotą prawomocnego wyroku sądu rodzinnego jest to, że władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, natomiast sposób wykonywania tej władzy może być przedmiotem wzajemnych uzgodnień między rodzicami, których celem jest dobro dziecka, bez konieczności ingerowania sądu. Przyjęta przez organ wykładnia prowadziłaby do skutku niezgodnego z celami ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Rodzice dzieci z różnych związków traciliby prawo do świadczenia wychowawczego, istotnej formy pomocy państwa, tylko dlatego, że nie poddali kontroli sądu zasad wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnym dzieckiem. Innymi słowy, zważywszy na złożony przez ustawodawcę cel jaki spełniać ma świadczenie wychowawcze (częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowanie dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych), jak też możliwość jednoczesnego przynależenia dziecka do rodzin obydwojga rozwiedzionych czy pozostających w separacji lub rozłączeniu rodziców (art. 2 pkt 16 in fine u.p.p.w.d), o zaliczeniu dziecka do rodziny na potrzeby ustalania prawa do tego świadczenia nie może decydować jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W tym ujęciu wszak dziecko (analogicznie jak osoba dorosła) może mieć wyłącznie jedno miejsce zamieszkania. W konsekwencji także nie może determinować oceny tej okoliczności ukształtowana w tym aspekcie sytuacja dziecka w orzeczeniu rozwodowym. Istotne pozostaje bowiem rzeczywiste (faktyczne) wspólne jego zamieszkiwanie z rodzicem lub opiekunem faktycznym bądź prawnym i pozostawanie na jego utrzymaniu. Wobec tego skoro rodzice zgodnie uzgodnili, że miejscem zamieszkiwania I. J. jest przy ojcu, który jest jej faktycznym opiekunem, i okoliczność ta została w sprawie udowodniona, nie było podstaw, aby odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...], a także poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa W. z dnia [...] r., nr [...], albowiem wydano je z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 16 w zw. z art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d., które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i 80 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy winny kierować się oceną prawną wyrażoną w niniejszym wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło