II SA/Po 1156/18
WyrokWSA w Poznaniu2019-05-29
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Izabela Paluszyńska, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wniósł sprzeciw wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa, które spełnia kryteria uznania go za pomnik przyrody?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wniosły sprzeciw wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa, które spełniało kryteria uznania go za pomnik przyrody zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody i rozporządzenia wykonawczego. Organy należycie przeprowadziły postępowanie, zebrały materiał dowodowy, w tym opinię dendrologiczną, i prawidłowo zastosowały przepisy prawa, wyważając interes społeczny i indywidualny interes strony. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 PPSA.Stan faktyczny
Skarżąca zgłosiła zamiar usunięcia dębu szypułkowego rosnącego na jej działce, powołując się na zagrożenie dla ludzi, budynków i upraw. Organy administracji, po przeprowadzeniu oględzin i zasięgnięciu opinii dendrologicznej, uznały drzewo za spełniające kryteria pomnika przyrody i wniosły sprzeciw wobec jego usunięcia. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów KPA, Konstytucji oraz ustawy o ochronie przyrody, podnosząc m.in. kwestie braku obiektywnej oceny stanu drzewa i kosztów zabiegów pielęgnacyjnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 maja 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. Nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa oddala skargę
Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania M. B. (zwanej dalej: skarżąca) od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] września 2018 r. znak [...] o wniesieniu sprzeciwu do zgłoszenia usunięcia drzewa rosnącego na działce [...] w m. Kuczków (zwane dalej odpowiednio: Drzewo, działka [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktyczny i prawnym.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. M. B. zgłosiła zamiar usunięcia drzewa na działce [...] przedkładając mapkę nieruchomości oraz zdjęcia drzewa.
W dniu [...] maja 2018 r. przeprowadzono oględziny terenowe na rzeczonej działce. W czynnościach uczestniczyli dwaj przedstawicie organu oraz strona. Ustalono, iż zgłoszeniu podlega dąb szypułkowy o obwodzie pnia ustalonym na wysokości 5 cm - 900 cm. W protokole wpisano uwagi strony, w których wskazuje ona, iż drzewo stwarza zagrożenie dla ludzi, ponieważ blisko znajduje się szkoła i dzieci często spacerują wokół drzewa. Ponadto wskazano, że niszczy ono uprawy z uwagi na spadające wokół konary. Istnieje również, w ocenie skarżącej, zagrożenie dla domu rodzinnego skarżącej. Skarżąca podkreśliła również, że działka, na której rośnie Drzewo jest działką budowlaną.
W dniu [...] maja 2018 r. organ I instancji wydał decyzję w przedmiocie wyrażania sprzeciwu dla usunięcia drzewa, która następnie została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Jednym z powodów uchylenia decyzji był brak pomiaru drzewa na wysokości 130 cm.
W dniu [...] lipca 2018 r. przeprowadzono ponownie oględziny na omawianym terenie. W oględzinach uczestniczyli ponownie dwaj przedstawicie organu oraz strona. Ustalono, iż zgłoszeniu podlega dąb szypułkowy o obwodzie pnia ustalonym na wysokości 5 cm - 900 cm, zaś na wysokości 130 cm- 580 cm. Stan zdrowotny drzewa oceniono jako dobry z posuszem, bez ubytków w pniu. Zaobserwowane uszkodzenia, ułamane gałęzie, suchy, duży konar ok. 15 m odłamany z próchnicą. Drzewo określono, jako wiekowe, o prawidłowo ukształtowanej koronie. Dostrzeżono wskazania do wykonania oceny dendrologicznej drzewa. W protokole wpisano uwagi strony zbieżne w podniesionymi wcześniej. Podkreślono, że w dniu 17 lipca 2018 r. odłamany konar spadł na maszynę rolniczą i ją uszkodził.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. organ powołał biegłego celem sporządzenia ekspertyzy dendrologicznej w przedmiocie oceny kondycji fitosanitarnej drzewa. Biegły sporządził opinię datowaną na dzień [...] sierpnia 2018 r.
Opisana na wstępie decyzją z dnia [...] września 2018 r. Burmistrz wniósł sprzeciw z uwagi na to, że zgłoszenie dotyczy usunięcia drzewa spełniającego kryteria, o których mowa w art. 40 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, że zgłoszone do wycinki Drzewo kwalifikuje się do uznania go za pomnik przyrody. W trakcie oględzin stwierdzono, że przedmiotowy dąb posiada pokrój charakterystyczny dla gatunku z szeroką koroną, w dobrym stanie zdrowotnym, ze zdrowym pniem i nielicznym posuszem w koronie, który należy usunąć w trakcie zalecanych zabiegów pielęgnacyjnych. Odnosząc się do zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi organ wywodził, że biorąc pod uwagę stan fitosanitarny drzewa usunięcie konarów suchych zminimalizuje potencjalne zagrożenie. Podkreślono, że konary drzewa w swym zasięgu nie dochodzą do sąsiadującego z nim budynku. Drzewo wyróżnia się wśród innych drzew tego gatunku, ze względu na obwód pnia, wysokość, szerokość korony i wiek w skali nie tylko gminy, województwa, ale i kraju.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca podnosząc, iż zezwolenie na wycięcie drzew musi być uzasadnione szczególnymi okolicznościami takimi jak zagrożenie dla ludzi lub budynków znajdujących się na nieruchomości. Tymczasem zjawiska atmosferyczne uszkadzają strukturę Drzewa i powodują łamanie się gałęzi. Kilkakrotnie złamały się konary, m.in. "pień" o obwodzie 100 cm. Na tą okoliczność skarżąca przekazała dokumentację zdjęciową. Podniosła również, że w sąsiedztwie znajduje się szkoła. Dzieci oraz inni przechodnie często spacerują obok dębu, zaś w odległości 25 m jest posadowiony dom. Drzewo zagraża uszkodzeniu mienia skarżącej, życiu i zdrowiu osób zamieszkujących w tym budynku, natomiast rozbudowany system korzeniowy powoduje, że pękają mury domu. Lokalizacja drzewa uniemożliwia również budowę domu jednorodzinnego.
Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Uzasadniając swoje stanowisko organ jako materialnoprawną podstawę wydanej w decyzji wskazał przepisy ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2018, poz. 142 t.j. z późn. zm., zwaną dalej: ustawa). Argumentowano, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. W szczególności podniesiono, że właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza: 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego; 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. Organ w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje oględzin w celu ustalenia, odpowiednio: 1) nazwy gatunku drzewa; 2) obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo: a) posiada kilka pni - obwodu każdego z tych pni, b) nie posiada pnia - obwodu pnia poniżej korony drzewa. Z oględzin sporządza się protokół. Po dokonaniu oględzin organ, w terminie 14 dni od dnia oględzin może, w drodze decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się przy tym dzień nadania decyzji administracyjnej w placówce pocztowej operatora. Organ może przy tym wnieść sprzeciw w przypadku: 1) lokalizacji drzewa: a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, c) na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5; 2) spełnienia przez drzewo kryteriów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 3. 15. Obligatoryjnie wnosi zaś sprzeciw: 1) jeżeli zgłoszenie dotyczy usunięcia drzewa objętego obowiązkiem uzyskania zezwolenia na usunięcie; 2) w przypadku nieuzupełnienia zgłoszenia w trybie określonym w ust. 9 ustawy.
Na tle powyższych rozważań organ stwierdził, że strona dokonała zgłoszenia usunięcia drzewa, przeprowadzone zostały oględziny, z których sporządzono protokół, a ponadto powołano biegłego celem ustalenia stanu drzewa.
Organ wyraził sprzeciw na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy tj. spełnienia przez drzewo kryteriów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 3, który zawiera upoważnienie do określenia kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody, kierując się potrzebą ochrony drzew i krzewów ze względu na ich wielkość, wiek, pokrój i znaczenie historyczne, a odnośnie tworów przyrody nieożywionej - ze względu na ich znaczenie naukowe, estetyczne i krajobrazowe. Kolegium wywodził, że wydane na podstawie tego przepisu rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej; za pomniki przyrody (Dz. U. z 2017 r., poz. 2300, (zwane dalej: Rozporządzenie) stanowi w § 1, iż kryteriami uznawania drzew za pomniki przyrody są: 1) obwód pnia nie mniejszy niż minimalny obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, określony w załączniku do rozporządzenia, lub 2) wyróżnianie się wśród innych drzew tego samego rodzaju lub gatunku w skali kraju, województwa lub gminy, ze względu na obwód pnia, wysokość, szerokość korony, wiek, występowanie w skupiskach, w tym w alejach lub szpalerach, pokrój lub inne cechy morfologiczne, a także inne wyjątkowe walory przyrodnicze, naukowe, kulturowe, historyczne lub krajobrazowe. Jednocześnie SKO wskazało, że załącznik do rozporządzenia wskazuje, iż dla drzew: buk zwyczajny, dąb bezszypułkowy, dąb szypułkowy, lipa, platan, topola biała, wierzba biała, wierzba krucha obwód pnia wynosi 300 cm.
Na tle powyższego stanu prawnego organ podniósł, że z oględzin przeprowadzonych w sprawie wynika, iż gatunek drzewa zgłoszony do wycięcia to dąb bezszypułkowy o obwodzie pnia ustalonym na 5 cm wynosi 900 cm, natomiast na wysokości 130 cm - 580 cm. Wobec powyższego należy uznać, iż przedmiotowe drzewo kwalifikuje się do uznania je za pomnik przyrody. Kolegium podkreśliło, że powyższe potwierdziła również przeprowadzona w sprawie ekspertyza biegłego, który wskazał, iż "wymiary dotyczące pokroju drzewa świadczą o jego dużych wartościach przyrodniczych, które zdecydowanie preferują do uznania drzewa za "pomnik przyrody" [...] drzewo posiada znamiona wysokiej wartości dendrologicznej [...] w miejscowym krajobrazie stanowi wyjątkową dominantę i ciekawostkę przyrodnicza [...]wszystkie walory - głownie wiek dębu bezszypułkowego, który szacuje się na około 300-350 lat, przemawiają za bezwzględnym pozostawieniem drzewa na działce [...] [...] Proponuję się wyeksponowanie drzewa poprzez jego ogrodzenie z tablica informacyjna o gatunku, wieku i jego walorach [...] należy przeprowadzić niezbędne zabiegi konserwatorskie i sanitarne polegające na usunięciu suchych konarów i gałęzi."
Kolejno wskazano, że decyzja w sprawie wycinki drzew zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest szeroko rozumiana dbałość o przyrodę, jednakże nie można przyjąć, że jest to uznanie bezgraniczne. Organ zobowiązany jest do poszukiwania rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego, jak i dla inwestora co oznacza, że wniosek określonego podmiotu o zezwolenie na usunięcie drzewa z nieruchomości winien być wszechstronnie rozważony i to zarówno w kontekście interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego, przy czym przepisy ustawy o ochronie przyrody ani żadne inne przepisy nie dają wprost podstaw do przyjęcia prymatu interesu publicznego nad interesem właściciela nieruchomości.
Zdaniem SKO organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W kwestiach zaś podniesionych przez odwołującą, iż drzewo stwarza niebezpieczeństwo, zasadnym będzie przeprowadzenie wskazanych w opinii dendrologicznej niezbędnych zabiegów konserwatorskich i sanitarnych polegających na usunięciu suchych konarów i gałęzi.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła skarżąca podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko oraz zarzucając:
- art. 7 i 77 Kpa, poprzez brak wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w którym zasadne byłoby uznanie w niniejszej sprawie nadrzędności interesu społecznego nad interesem wnioskodawcy;
- art. 8 w związku z art. 107 Kpa, poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej ze względu na istotną zmianę od poprzednio dokonanych ustaleń (wydanie przez Burmistrza Miasta i Gminy P. warunków zabudowy, obowiązujące od dnia [...].05.2009 r.);
- naruszenie art 21 i 64 Konstytucji, polegające na naruszeniu i ograniczeniu, prawa własności poprzez uniemożliwienie wycięcie drzewa;
- naruszenie art. 83 ust. 1 oraz. art. 125 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody poprzez odmowę zezwolenia na usunięcie drzewa mimo, iż wniosek uzasadniał troskę o zdrowie i życie ludzi oraz mienia;
- naruszenie art. 6,7,8 Kpa, ze względu na fakt, iż mimo, że niniejsza sprawa była 2 razy rozpoznawana przez organ I instancji, to jednak nigdy nie rozważył on możliwości dokonania zasadzeni zastępczych ewentualnie rekompensat finansowych pozwalających, na pozytywne wpłynięcie na ekosystem w inny niż pozostawienie drzewa sposób;
- brak możliwości zapoznania się z ekspertyzą dendrologiczną przed wydaniem ostatecznej decyzji przez Burmistrza.
Uzasadniając zarzuty skargi skarżąca wskazała między innymi, ocena dendrologiczna nie zawiera obiektywnej oceny, a wizja lokalna, w celu oceny fitosanitarnej drzewa, została przeprowadzona wizualnie, obwód pnia i szerokość korony zmierzono, zaś resztę pomiarów wykonano "na oko". W ekspertyzie zalecono wykonanie prac pielęgnacyjno-konserwatorskich drzewa, jednakże nie określono orientacyjnych kosztów wykonania takich zabiegów, które będą znaczne. Skarżąca podniosła, że zacienienie, które powoduje drzewo ma negatywny wpływ na prowadzone uprawy.
Zdaniem skarżącej organ pominął przepis art. 83 ust. 3 ustawy, który stanowi, że wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 2 może być uzależnione od przesadzenia drzew i krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami i krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 j.t. z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 roku, poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa)).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach.
Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
W świetle zaś art. 134 § 1 Ppsa, Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 02 listopada 2018 którą ww. organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania skarżącej utrzymał w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru usunięcia Drzewa.
Należy wskazać, że kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności.
W ocenie Sadu zaskarżona decyzja odpowiada prawu zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym, zaś organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.
Konstrukcja sprzeciwu, o którym jest mowa w art. 83f ust. 14 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody oparta jest na instytucji uznania administracyjnego, a wniosek ten wynika ze sformułowania "organ może wnieść sprzeciw". Jednocześnie trzeba zauważyć, że ustawodawca nie zawarł w omawianym przepisie żadnych pojęć nieoznaczonych, których wykładnia determinowałaby sposób załatwienia sprawy. Oznacza to, że organ wydaje decyzję kierując się aksjologią wyrażoną w ustawie i w zasadach demokratycznego państwa prawnego. Wartościami, które są tu brane pod uwagę jest zatem ochrona przyrody a także ochrona zdrowia i życia ludzkiego, bezpieczeństwa korzystania własnej nieruchomości.
Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego organ administracji ma zatem prawo wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, co nie oznacza, że może ono nosić cechy dowolności. Zakres swobody działania organu administracyjnego wynika z przepisów prawa materialnego, które w analizowanej sprawie zawiera ustawa o ochronie przyrody.
Podstawę materialnoprawną wydania kontrolowanej decyzji stanowiły zatem następujące przepisy ustawy o ochronie przyrody.
Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek:
1) posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości;
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 i 1104), zwanej dalej "Kodeksem cywilnym" - jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń".
Art. 83f w ust. 1 stanowi, że przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do:
1) krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m2;
2) krzewów na terenach pokrytych roślinnością pełniącą funkcje ozdobne, urządzoną pod względem rozmieszczenia i doboru gatunków posadzonych roślin, z wyłączeniem krzewów w pasie drogowym drogi publicznej, na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków oraz na terenach zieleni;
3) drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:
a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,
b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,
c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew;
3a) drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Z kolei art. 83f ust. 4 i 5 ustawy stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 5 cm przekracza:
1) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;
2) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;
3) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew.
Zgłoszenie, o którym mowa w ust. 4, zawiera imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości, z której drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości".
W myśl art. 83f ust. 14 pkt 2 ustawy organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, może wnieść sprzeciw w przypadku:
1) lokalizacji drzewa:
a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków,
b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
c) na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5;
2) spełnienia przez drzewo kryteriów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 3".
Zgodnie z Art. 40 ust. 1 i 2 pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie. Na terenach niezabudowanych, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla ludzi lub mienia, drzewa stanowiące pomniki przyrody podlegają ochronie aż do ich samoistnego, całkowitego rozpadu.
Ustęp 3 tego przepisu wprowadza zaś delegację ustawową dla Ministra właściwego do spraw do określenia, w drodze rozporządzenia, kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody.
Zgodnie z § 1 Rozporządzenie - kryteriami uznawania drzew za pomniki przyrody są:
1) obwód pnia nie mniejszy niż minimalny obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, określony w załączniku do rozporządzenia, lub
2) wyróżnianie się wśród innych drzew tego samego rodzaju lub gatunku w skali kraju, województwa lub gminy, ze względu na obwód pnia, wysokość, szerokość korony, wiek, występowanie w skupiskach, w tym w alejach lub szpalerach, pokrój lub inne cechy morfologiczne, a także inne wyjątkowe walory przyrodnicze, naukowe, kulturowe, historyczne lub krajobrazowe.
Z załącznika do rozporządzenia (pkt. 6) wynika, że dla dębu szypułkowego ów minimalny obwód pnia drzewa mierzony w centymetrach na wysokości 130 cm wynosi 300 cm .
Mając powyższe na uwadze, aby móc uznać podjętą na podstawie art. 83f ust. 8 i 14 pkt 3 ustawy decyzję za zgodną z przepisami prawa, jej wydanie musiałoby być poprzedzone zgromadzeniem materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa), a następnie wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem zebranego materiału (art. 80 Kpa) przez pryzmat ustalenia spełnienia przez drzewo kryteriów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 3 i wydanego na jego podstawie Rozporządzenia, a kolejno oceny tych okoliczności w kontekście uwzględnienia interesu skarżącej i interesu społecznego. Uznanie administracyjne oznacza bowiem, że organ podejmujący decyzję ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia zależnie od okoliczności sprawy, przy czym oczywistym przy tym jest, że rozstrzygnięcie to winno zapaść po wnikliwym wyjaśnieniu sprawy i rozważeniu wszystkich okoliczności, a decyzja winna być wyczerpująco i logicznie uzasadniona. Należy również uwzględnić kontekst, jakim jest okoliczność, że decyzja w sprawie wycinki drzew zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest szeroko rozumiana dbałość o przyrodę.
W ocenie Sądu, w świetle przytoczonych regulacji prawnych, organy w należyty sposób wykazały ziszczenie się przesłanek do złożenia sprzeciwu. Kolegium należycie uzasadniło swoje rozstrzygnięcie, a samo procedowanie organów miało miejsce z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego z uwzględnieniem odrębności wynikających z przepisów ustawy o ochronie przyrody. Opinia dendrologiczna nie pozostawia wątpliwości co do konieczności objęcia drzewa stosowną ochroną i również w tym kontekście sprzeciw organu był uzasadniony.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd podkreśla, że organy nie negowały w całości zastrzeżeń skarżącej i ponoszonych przez nią racji, jednak prawidłowo uwzględniły okoliczności przemawiające za wykluczeniem możliwości wycinki drzewa. Skarżąca nie podważyła jednocześnie skutecznie opinii biegłego w sprawie. Wobec braku kontropinii, czy też jakichkolwiek innych dowodów wskazujących na nieprawidłowości opinii dendrologicznej sporządzonej na potrzeby postępowania dowodowego w niniejszy sprawie, twierdzenia skarżącej pozostają gołosłowne.
Przychylając się zatem, że względów opisanych powyżej, do stanowiska organów orzekających w sprawie, uznając też, iż decyzje te zostały wydane z zachowaniem wymogów proceduralnych, jak również prawidłowo ustalono podstawy prawne i dokonano ich subsumcji do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, wreszcie dokonano wyważenia interesu społecznego oraz indywidualnego interesu strony z uwzględnienie zasad słuszności i celowości, Sąd doszedł do przekonania, że należało skargę oddalić.
Jednocześnie odnosząc się do zarzutu braku możliwości zapoznania się z ekspertyzą dendrologiczną przed wydaniem ostatecznej decyzji przez Burmistrza Miasta i Gminy P. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 12 marca 2019 sygn. akt II OSK 1022/17, iż przepis art. 10 § 1 Kpa wymaga każdorazowo zbadania, czy niezapewnienie stronie udziału na pewnym etapie postępowania administracyjnego mogło skutkować odmiennym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, przy czym wykazanie tego związku pomiędzy uchybieniem a potencjalnym rozstrzygnięciem spoczywa na stronie, która to twierdzi. Uznając, iż skarżąca nie wykazała powyższego związku, Sąd nie uwzględnił powyższego zarzutu.
W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 151 Ppsa, orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło