II SA/Po 116/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę. /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ B. Drzazga W dniu [...] r. na wniosek B. M. wszczęte zostało postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość położoną w P., oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb K., arkusz mapy [...], działka nr [...], zajętą pod ulicę S.. Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta P. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), umorzył jako bezprzedmiotowe, postępowanie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w P., zapisaną w księdze wieczystej nr [...], stanowiącą fragment ulicy S., oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb K., arkusz mapy [...], działka nr [...]. Uzasadniając swoje stanowisko organ wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. nr 133, poz. 872 ze zm.), nieruchomości pozostające w dniu 31.12.1998 r., we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 01.01.1999 r., stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przepis art. 73 ust. 4 powołanej ustawy, w brzmieniu nadanym przez art. 7 ustawy z dnia 07.01.2000 r, o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 6, poz. 70 ze zm.), stanowi, że odszkodowanie za takie nieruchomości ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 01.01.2001 r. do dnia 31.12.2005 r. Zgodnie z przepisami art. 129 ust. 5 w związku z art. 4 pkt 9 b1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadku gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Sprawy z tego zakresu przekazano Zarządowi Geodezji i Katastru Miejskiego G. uchwałą Rady Miasta P. z dnia [...] r. nr [...], zmieniającą uchwałę Rady Miejskiej P. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przekształcenia P. Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego G. w Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego G., a Prezydent Miasta P. upoważnił Dyrektora Zarządu i Zastępcę Dyrektora do spraw Orzecznictwa Administracyjnego, do wydawania w jego imieniu decyzji w tym przedmiocie. W toku postępowania ustalono, że ostateczną decyzją z dnia [...] r" nr [...], Wojewoda W. orzekł, iż część nieruchomości położonej w P., zapisanej w księdze wieczystej nr [...], będącej w dniu [...] r. własnością E. Z., oznaczona w ewidencji gruntów: obręb K.i, arkusz mapy [...], działka nr [...], stanowiąca fragment ulicy Polanowskiej, pozostająca w tej dacie we władaniu Miasta P., z dniem 01.01.1999 r., stała się z mocy prawa za odszkodowaniem własnością Miasta P. jako zajęta pod drogę publiczną - drogę powiatową. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że przedmiotowa część nieruchomości w dniu 31.12.1998 r. zapisana była w księdze wieczystej Kw nr [...], oraz że w dniu [...] r. E. Z. darowała tę nieruchomość swojej córce, B. M.. W § 9 umowy darowizny strony wniosły o odłączenie działki nr [...] z księgi wieczystej Kw nr [...] i założenie dla niej nowej księgi wieczystej z wpisem prawa własności na rzecz obdarowanej. Na podstawie tego wniosku dla przedmiotowej działki w Sądzie Rejonowym w P. została założona nowa księga wieczysta oznaczona numerem [...]. Okoliczności te uznał za udowodnione na podstawie odpisu zwykłego księgi wieczystej nr [...], wyciągu z wykazu zmian gruntowych oraz aktu notarialnego z dnia [...] r., rep. A nr [...]. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że; "Za przejętą część nieruchomości odszkodowanie przysługuje jej właścicielowi z dnia 31 grudnia 1998 r. W przedmiotowej sprawie uprawnioną do odszkodowania była E. Z.".` Na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału ustalono, że wnioskodawczyni nie była w dniu 31.12.1998 r., właścicielką działki nr [...], zajętej pod drogę publiczną. Zgodnie bowiem z badaniem księgi wieczystej nr [...] (poprzednio: Kw nr [...]), w dniu 31.12.1998 r., w dziale II księgi jako właściciel nieruchomości ujawniona była E. Z. (wpis z dnia [...] r.). W dniu zawarcia aktem notarialnym rep. A nr [...] umowy darowizny pomiędzy E. Z. a B. M., tj. w dniu [...] r., działka nr [...] nie wchodziła w skład tej nieruchomości, ponieważ z dniem 01.01.1999r., z mocy prawa stała się własnością Miasta P., co potwierdza ostateczna decyzja Wojewody W. z dnia [...] r., nr [...]. O ustalenie i wypłatę odszkodowania na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, mogą się ubiegać osoby, które były właścicielami nieruchomości w dniu 31.12.1998 r. Informacja w tym przedmiocie została przesłana pełnomocnikowi wnioskodawczyni, pismem Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] r. nr [...], którego kopię pełnomocnik załączył do wniosku z dnia [...] r. o ustalenie odszkodowania, złożonego w imieniu B. M.. W ocenie organu B. M. nie była uprawniona do odszkodowania, a więc brak było podstaw prawnych do prowadzenia na jej wniosek postępowania w tym przedmiocie. W tych okolicznościach postępowanie wszczęte na wniosek B. M. stało się w ocenie organu bezprzedmiotowe i zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, podlegało umorzeniu. W przewidzianym ustawa terminie odwołanie wniosła B. M. domagając się zmiany zaskarżonej decyzji względnie jej uchylenia i nakazania Prezydentowi Miasta P. wydania stosownej decyzji o odszkodowaniu za wskazaną wyżej nieruchomość. Wojewoda W. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji wskazał, iż konsekwencją podjętych przez pełnomocnika strony działań, było wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie art. 73 powołanej ustawy. Wojewoda W. nie podziela zdania strony, iż Prezydent Miasta P. nie mógł wydać decyzji umarzającej postępowanie o odszkodowanie. Przeprowadzenie regulacji nieruchomości zajętej pod drogę publiczną na podstawie przytoczonego przepisu wiązało się z koniecznością ustalenia właściciela tej nieruchomości na dzień [...] r. W wyniku tak przyjętego toku przedmiotowego postępowania w tej sprawie ustalono, iż w tej dacie właścicielem niniejszego gruntu nie była B. M., ponieważ nabyła ją w drodze darowizny dnia [...] r. Tym samym nie była uprawniona do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ww. ustawy, a organ I instancji nie miał podstawy prawnej do wydania decyzji orzekającej ustalenie i wypłatę odszkodowania. W postępowaniu odwoławczym organ II instancji zbadał czy decyzja będąca przedmiotem odwołania była zgodna z odpowiednimi przepisami prawa materialnego i procesowego, które stanowią podstawę do jej wydania. Rozpatrując przedmiotowe odwołanie Wojewoda zbadał czy rozstrzygnięcie podjęte przez Prezydenta Miasta P. było godne z przepisami, stanowiącymi podstawę do wydania przedmiotowej decyzji z dnia [...] r., tj. art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną powołanej ustawy. Organ odwoławczy dodał, iż na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformującej administrację publiczną, odszkodowanie przysługuje byłym właścicielom nieruchomości za fakt odjęcia im prawa własnością nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które z dniem 01.01.1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego, a które jest ustalane w oparciu o powołane powyżej przepisy art. 73 ust. 4 i ust. 5 tej ustawy. Wojewoda powołał się na obowiązujące w tym zakresie orzecznictwo administracyjne (m.in.: wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] r., sygn. akt I [...] i z dnia [...] r., sygn. akt [...]). Fakt ten, w ocenie organu II instancji determinuje konieczność prowadzenia postępowania o odszkodowanie na podstawie art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy, w którym wypłata przedmiotowego odszkodowania następuje na wniosek właściciela nieruchomości z dna 31.12.1998 r. Jeżeli nieruchomość w tej dacie stanowiła własność innej osoby, wówczas przedmiotowy wniosek winien był złożyć właściciel nieruchomości B. M. wniosła do sądu administracyjnego skargę na decyzję Wojewody W. domagając się uchylenia tej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż Miasto P. dokonało wyboru podstawy odszkodowania, bezprawnie odmawiając skarżącej przyznania odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca odpowiadają przepisom prawa. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją – zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Poza sporem pozostaje, iż [...] r. pomiędzy E. Z. a B. M. zawarta została umowa darowizny. W § 3 umowy darowizny zawarte zostało oświadczenie E. Z., że daruje swojej córce B. M. niezabudowane działki gruntu o numerach [...], [...] oraz nr [...] stanowiącą drogę o obszarze [...] ha. Dnia [...] r. skarżąca wniosła o zapłatę odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne. Zasadnicze znaczenie dla oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma więc prawidłowość ustaleń co do tego kto był właścicielem przedmiotowej nieruchomości od 01.01.1999 r. Stosownie bowiem do treści art. 73 ust. 1 i 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nieruchomości pozostające w dniu 31.12.1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 01.01.1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie to jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 01.01.2001 r. do 31.12.2005 r.. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Odszkodowanie przewidziane w art. 73 ust. 1 tej ustawy jest ściśle związane z utratą prawa własności, stanowi, bowiem rekompensatę za przejecie w tym trybie nieruchomości. Prawidłowo więc organ I instancji przyjął, że skoro nieruchomość położona w P., obręb K., działka nr [...] stała się z mocy prawa własnością Miasta P. z dniem 01.01.1999 r., co potwierdzone zostało decyzją Wojewody W. z [...] r., to uprawnionym do odszkodowania jest właściciel nieruchomości na dzień 31.12.1998 r., bowiem to on utracił własność zajętej pod drogę publiczną nieruchomości. Na jego wniosek ustalane i wypacane jest odszkodowanie zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Dla zastosowania poszczególnych przepisów art. 73 powołanej wyżej ustawy obojętny jest fakt przeniesienia po dniu 01.01.1999 r. prawa własności wywłaszczonej nieruchomości przez podmiot, któremu odjęto prawo własności tej nieruchomości. Przejście prawa własności w myśl art. 73 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nastąpiło z mocy prawa z dniem 01.01.1999 r. dlatego też po tej dacie wyłączone jest nabywanie gruntów już zajętych pod drogi publiczne w trybie wszelkich umów cywilnoprawnych. E. Z. nie mogła więc skutecznie przenieść prawa własności położonej w P., obręb K., działki nr [...], umową z dnia [...] r., bowiem od 01.01.1999 r. stanowiła ona własność Miasta P.. Jednoznaczne w tym zakresie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w analogicznej sprawie, że jedyną drogą zrekompensowania takiej szkody jest postępowanie cywilne prowadzone przed sądem powszechnym. Stosowne umowy cywilnoprawne odnoszą przewidziane prawem skutki prawnorzeczowe, niemniej jednak wszelkie wątpliwości powstałe na ich tle należą do kognicji sądów powszechnych (por. wyrok NSA z dn. [...] r., sygn. [...], wyrok NSA z dn. [...] r., sygn. [...], wyrok NSA z [...] r., sygn. [...]). Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu. Rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdzono również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na sposób załatwienia niniejszej sprawy. Z tych przyczyn uznając, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz /-/ B. Drzazga