II SA/Po 117/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. w sprawie ze skargi E. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 25 lipca 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta C. nr [...] z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie objętym wnioskiem z dnia 09 czerwca 2022 r. o wyrównanie różnicy pomiędzy otrzymywanym zasiłkiem dla opiekuna, a należnym świadczeniem pielęgnacyjnym za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 lipca 2020 r. oraz wyrównania za okres od lipca 2014 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że wnioskiem z dnia 06 czerwca 2022 r. E. D. wystąpiła do Burmistrza Miasta C. o "wyrównanie różnicy pomiędzy otrzymywanym zasiłkiem dla opiekuna a należnym mi świadczeniem pielęgnacyjnym za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 lipca 2020 r. oraz za okresy wcześniejsze objęte decyzjami wydanymi przez organ począwszy od lipca 2014 r." Postanowieniem nr [...] z dnia 31 marca 2023 r. organ orzekający stwierdził, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie objętym wnioskiem, albowiem sprawa została już ostatecznie rozstrzygnięta decyzją własną organu nr [...] z dnia 25 sierpnia 202l r. Dnia 12 kwietnia 2023r., zachowując ustawowy termin, E. D. wniosła za pośrednictwem organu orzekającego zażalenie. W uzasadnieniu bardzo szczegółowo opisała sytuację wskazując, że jest przekonana co do słuszności swego żądania. Rozpoznając wniesione zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że w badanej sprawie sytuacja ostatecznego rozstrzygnięcia przedmiotu objętego wnioskiem ma miejsce. Powstał zatem w tej sprawie stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) co wiąże się z tym, że nie można ponownie rozpoznawać sprawy tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony, natomiast sprawy są tożsame pod względem przedmiotowym, o ile tożsama jest podstawa prawna, stan faktyczny oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają. Akta nie pozostawiają wątpliwości, że decyzją nr [...] z dnia 25 sierpnia 202l r. Burmistrz Miasta C. odmówił przyznania E. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 21 października 2014 r. do 30 czerwca 2017 r. oraz od 1 stycznia 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w miejsce zasiłku dla opiekuna oraz odmówił wyrównania i spłaty świadczenia w związku z opieka sprawowana nad matka T. G. ur. [...] 1943 r. Powyższa decyzja została stronie doręczona skutecznie dnia 30 sierpnia 202l r. - termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 13 września 2021 r., natomiast odwołanie zostało wniesione dnia 16 września 2021 r., czyli z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Kolegium postanowieniem nr [...] z dnia 25 listopada 2021 r. odmówiło E. D. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie stwierdziło uchybienie tego terminu. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że decyzja Burmistrza Miasta C. z dnia 25 sierpnia 2021 r. rozstrzygająca między innymi o odmowie wyrównania i spłaty świadczenia w związku z opieką sprawowaną nad matką T. G. posiada walor decyzji ostatecznej i jako taka stanowi res iudicata w tej sprawie. W ocenie Kolegium pomiędzy sprawą zakończoną ostateczną decyzją Burmistrza Miasta C. nr [...] z dnia 25 sierpnia 2021 r., a sprawą opisaną we wniosku strony z dnia 06 czerwca 2022r., występuje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. Skoro zatem sprawa o wyrównanie i spłatę świadczenia w związku z opieką sprawowaną nad T. G., było już przedmiotem postępowania i ostatecznego rozstrzygnięcia organu orzekającego, to powstał stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) co oznacza, że nie można ponownie rozpatrywać tożsamej sprawy uprzednio rozstrzygniętej ostatecznie. W sytuacji gdy wniosek strony dotyczy sprawy, która była już przedmiotem postępowania to ponowne wszczęcie oraz prowadzenie postępowania i ponowne wydanie decyzji w tej sprawie jest niedopuszczalne. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądowo- administracyjnym, jeżeli już raz, wszczęto postępowanie i wydano orzeczenie, to nic można jeszcze raz wszcząć postępowania w tej samej sprawie. Decyzja wydana w takim ponownym postępowaniu byłaby obciążona wadą i podlegałaby stwierdzeniu nieważności. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. D. podnosząc zarzuty naruszenia: art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9 oraz art. 77 i art. 80 K.p.a., jak również zarzuty naruszenia art. 1 w zw. z art. 23 oraz art. 23b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i art. 2 i 31 Konstytucji, poprzez wadliwe przyznanie skarżącej świadczenia dla opiekuna w miejsce świadczenia pielęgnacyjnego. Pismem procesowym pełnomocnika z dnia 14 maja 2023 r. podniesiono, że skarżąca objęła swoim wnioskiem konieczność wypłaty różnicy pomiędzy otrzymywanym zasiłkiem dla opiekuna a należnym jej świadczeniem pielęgnacyjnym za okres od 01 lipca 2017 r. do 31 grudnia 2019 r. oraz za okresy wcześniejsze objęte decyzjami wydanym przez organ począwszy od lipca 2014 r., tymczasem decyzja, do której odwołuje się organ, dotyczy innych okresów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1624 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego był upoważniony na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest opisane powyżej postanowienie organu II instancji z dnia 25 lipca 2023 r., nr [...], które utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta C. nr [...] z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie objętym wnioskiem z dnia 9 czerwca 2022 r. o wyrównanie różnicy pomiędzy otrzymywanym zasiłkiem dla opiekuna, a należnym świadczeniem pielęgnacyjnym za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 lipca 2020 r. oraz wyrównania za okres od lipca 2014 r. Niewątpliwie w sytuacji, gdy żądanie nie pochodzi od strony lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej - w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. - wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten został przewiduje dwie sytuacje – pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania i ma charakter podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną). Druga natomiast występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Przez "inne uzasadnione przyczyny" rozumie się w szczególności stan zawisłości sprawy w postępowaniu wszczętym uprzednio, istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej sprawę (stan rei iudicata), wystąpienie z wnioskiem, który nie może być załatwiony w drodze decyzji administracyjnej. Analiza akt sprawy jasno wskazuje, że decyzją nr [...] z dnia 25 sierpnia 2021 r. Burmistrz Miasta C. odmówił przyznania E. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 21 października 2014 r. do 30 czerwca 2017 r. oraz od 1 stycznia 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w miejsce zasiłku dla opiekuna oraz odmówił wyrównania i spłaty świadczenia w związku z opieka sprawowana nad matka T. G. ur. [...] 1943 r. Powyższa decyzja została stronie doręczona skutecznie dnia 30 sierpnia 202l r. - termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 13 września 2021 r., natomiast odwołanie zostało wniesione dnia 16 września 2021 r., czyli z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Kolegium postanowieniem nr [...] z dnia 25 listopada 2021 r. odmówiło E. D. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie stwierdziło uchybienie tego terminu. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że decyzja Burmistrza Miasta C. z dnia 25 sierpnia 2021 r. rozstrzygająca między innymi o odmowie wyrównania i spłaty świadczenia w związku z opieką sprawowaną nad matką T. G. posiada walor decyzji ostatecznej i jako taka stanowi res iudicata w tej sprawie. W przedmiotowej sprawie skarżąca zwróciła się z wnioskiem o "wyrównanie różnicy pomiędzy otrzymywanym zasiłkiem dla opiekuna a należnym mi świadczeniem pielęgnacyjnym za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 lipca 2020 r. oraz za okresy wcześniejsze objęte decyzjami wydanymi przez organ począwszy od lipca 2014 r." Sąd podziela stanowisko Kolegium, że pomiędzy sprawą zakończoną ostateczną decyzją Burmistrza Miasta C. nr [...] z dnia 25 sierpnia 2021 r., a sprawą opisaną we wniosku strony z dnia 6 czerwca 2022r., występuje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. Skoro zatem sprawa o wyrównanie i spłatę świadczenia w związku z opieką sprawowaną nad T. G., było już przedmiotem postępowania i ostatecznego rozstrzygnięcia organu orzekającego, to powstał stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) co oznacza, że nie można ponownie rozpatrywać tożsamej sprawy uprzednio rozstrzygniętej ostatecznie. W sytuacji gdy wniosek strony dotyczy sprawy, która była już przedmiotem postępowania to ponowne wszczęcie oraz prowadzenie postępowania i ponowne wydanie decyzji w tej sprawie jest niedopuszczalne. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, natomiast argumentacja skargi pozostaje bez znaczenia dla wyniku niniejszej formalnie a nie merytorycznie zakończonej sprawy. Przechodząc do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika skarżącej, wskazujących, że w sprawie zabrakło dokonania kompleksowej oceny, czy faktycznie obecny wniosek skarżącej odpowiada wydanej uprzednio decyzji odmownej, zauważyć należy, że nawet, gdyby tak było – z czym jednak Sąd się nie zgadza – to dodatkowo obowiązujące przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również inne regulacje szeroko rozumianego prawa administracyjnego, nie przewidują możliwości uczynienia zadość jej wnioskowi poprzez "wyrównanie różnicy pomiędzy otrzymywanym zasiłkiem dla opiekuna a należnym mi świadczeniem pielęgnacyjnym za okres od 1 stycznia 2019 r. do 31 lipca 2020 r. oraz za okresy wcześniejsze objęte decyzjami wydanymi przez organ począwszy od lipca 2014 r.". Innymi słowy, niezależnie od wydanego rozstrzygnięcia, gdzie zwrócono uwagę na uprzednie rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, dodatkowo spełniona została druga z przesłanek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jaką jest oczywista bezzasadność wniosku. Brak jest bowiem jakiejkolwiek podstawy prawnej do uczynienia zadość wnioskowi skarżącej. Mając na uwadze poczynione rozważania i wyjaśnienia, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną, o czym orzeczono w sentencji.