II SA/Po 1174/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 24 września 2004r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. – Oddział Zamiejscowy w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O.W. z dnia [...]. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O.W. nie może być wykonana. /-/ B. Sokołowska /-/ M. Skwierzyńska /-/ B. Koś T.M. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P.– Oddział w K. decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpoznania odwołania A.W. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O.W. z dnia [...] nr [...] o nie uznaniu u A.W. obustronnego odbiorczego ubytku słuchu jako choroby zawodowej, utrzymało w mocy tę decyzję. Podzielając argumenty organu I instancji Wojewódzki Inspektor Sanitarny odwołał się do pisma Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia [...] – [...], w którym powołano się na ekspertów, według których w przypadku stwierdzenia na podstawie specjalistycznych badań ubytku słuchu o wielkości nie przekraczającej 30 dB ( w uchu lepiej słyszącym ) to ubytek ten należy nazwać objawem, a nie chorobą, bo choć powoduje obniżenie ostrości słuchu, to nie pociąga za sobą skutków społecznych i zawodowych – w szczególności nie wywołuje zaburzeń rozumienia mowy potocznej. Na skutek skargi [...] Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w P. wyrokiem z dnia 27 marca 2001r. – sygn. akt II SA/Po 26/00 uchylił zaskarżona decyzję i poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O.W. Sąd wskazał, że konstrukcja przepisu § 1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późniejszymi zmianami ) przemawia za tym, że w razie pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w załączniku – Wykazie Chorób Zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. U skarżącego stwierdzono obustronne upośledzenie słuchu typu odbiorczego ( ucho prawe – 22 dB, ucho lewe 40 dB ) oraz ustalono, że przez ponad 7 lat wykonywał pracę w warunkach hałasu. Dalej Sąd wyjaśnił, że okoliczność, iż ubytek słuchu powinien wynosić co najmniej 30dB w uchu lepiej słyszącym nie ma znaczenia prawnego. Błędnie bowiem organy administracji powołały się na " wytyczne metodologiczne" opublikowane przez Departament Inspekcji Sanitarnej Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, które nie mieszczą się w Konstytucyjnym katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że żaden przepis Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych nie wymaga wykazania co najmniej 10 – letniego narażenia na hałas jako miernik rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Reasumując Sąd podał, że skoro u podstaw zaskarżonej decyzji legła wadliwa interpretacja cytowanego Rozporządzenia to należało orzec jak w sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie Powiatowy Inspektor Sanitarny w O.W. decyzją z dnia [...] roku nr [...] na podstawie powołanego wyżej Rozporządzenia nie uznał u A.W. obustronnego odbiorczego ubytku słuchu jako choroby zawodowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że A.W. pracując w Browarze był narażony na ponadnormatywny hałas tylko przez 5 lat i 4 miesiące oraz powołał się na orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia 10 lipca 1998 roku uzupełnione pismem z dnia 11 maja 2001 roku i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 23 sierpnia 1999 roku uzupełnione pismem z dnia 17 marca 2000 roku, w których stwierdzono brak podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem i nie spełnienie wymaganych kryteriów do rozpoznania u A.W. choroby zawodowej. Od powyższej decyzji odwołał się A.W. podnosząc między innymi, że rozpoznana u niego choroba występuje w Wykazie Chorób Zawodowych stanowiącym Załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku i że Powiatowy Inspektor Sanitarny " nie oparł się na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2001r.". Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. Oddział Zamiejscowy w K. decyzją z dnia [...] – [...] na podstawie § 1 i 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych po rozpatrzeniu odwołania A.W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że do pracy w Browarze w O.W. ( 12 sierpnia 1987 roku ) odwołujący został przyjęty w dobrym stanie zdrowia. Do dnia 1 stycznia 1990 roku A.W. pracował w warsztacie mechanicznym, gdzie nie występowało zagrożenie oddziaływaniem hałasu. Później do 30 listopada 1993 roku był zatrudniony w butelkowni w narażeniu na hałas i to w wartościach przekraczających NDN. W 1994 roku A.W. był narażony na hałas tylko na II zmianie i to w wartościach nie przekraczających dopuszczalnej normy. Ponadto narażenie na hałas występowało od stycznia do kwietnia 1997r. Nie jest możliwe stwierdzenie rzeczywistej przyczyny sformułowania przez lekarza zakładowego w dniu 16 listopada 1993 roku zaleceń o przeciwwskazaniu do pracy w hałasie, ponieważ brak wyników lekarskich na poparcie tego zalecenia. Późniejsze badania okresowe w zakładzie pracy wykazywały natomiast pełną sprawność narządu słuchu, co sugeruje że zapis ten mógł być podyktowany przejściowym stanem chorobowym. Za datę stwierdzenia ubytku słuchu przyjęto więc rok 1998 – pierwsze badania w m Centrum Medycyny Pracy Oddział w K.. Wojewódzki Inspektor Sanitarny powołał się też na to, że w uzupełniającym postępowaniu dowodowym Instytut Medycyny Pracy w Łodzi stwierdził, że rozpoznany u A.W. ubytek słuchu nie może być traktowany jako przewlekły uraz akustyczny wywołany hałasem, czemu przeczą zapisy lekarskich badań okresowych w latach 1989 – 1996. Organ II instancji wyjaśnił również, dlaczego nie uznał zaświadczenia lek med. P.G. i postawionego przez wyżej wymienionego laryngologa rozpoznania – obustronnego zawodowego uszkodzenia nerwów słuchowych typu odbiorczego za dowód w postępowaniu administracyjnym wskazując, że powyższe rozpoznanie nie spełnia warunków zwykłej opinii lekarskiej zarówno co do treści jak i formy oraz pochodzi od osoby nieuprawnionej do orzekania w sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej a nadto wyniki badań i metody badawcze P.G. zostały wyraźnie zakwestionowane w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 29 stycznia 2002 roku. A.W. zaskarżył decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wnosząc o jej uchylenie w całości, powołanie biegłych sądowych w zakresie medycyny pracy, którzy ocenią stan jego zdrowia i związek warunków w jakich pracował z późniejszym ubytkiem słuchu a nadto o zasądzenie kosztów postępowania i wydanie wyroku, w którym Sąd stwierdzi, że ubytek słuchu występujący u skarżącego uznaje się za chorobę zawodową. W uzasadnieniu skargi A.W. wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylający poprzednie decyzje Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. Oddział Zamiejscowy w K. i Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O.W. Stwierdził także, że zaskarżona decyzja jest wysoce krzywdząca, albowiem pomimo zaleceń dr E. M.P. z dnia 16 listopada 1993r. był nadal narażony na szkodliwe działanie hałasu i później nie był już poddawany badaniu słuchu. Nie wie więc na jakiej podstawie takie zapisy znalazły się w kartach badań okresowych. Skarżący zwrócił też uwagę, na to, że Kompania Piwowarska S.A. nie wskazała, gdzie może znajdować się dokumentacja lekarska potwierdzająca zalecenie lekarza zakładowego oraz, że nie otrzymał kopii dokumentów uzupełniających orzeczenia wydane wcześniej przez Ośrodek Medycyny Pracy w K. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi powołując się na motywy przedstawione w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo też podał, że A.W. miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, sporządzania odpisów, notatek oraz złożenia wyjaśnień i wniosków dowodowych. Zarzut, że skarżący nie był poddawany badaniom słuchu w trakcie kontroli okresowych jest zaś sprzeczny ze stanem faktycznym ustalonym w formularzu dochodzenia epidemiologicznego. Ponadto strona nie wniosła przed wydaniem decyzji o przeprowadzenie badań przez inną jednostkę orzeczniczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Sąd Administracyjny przeprowadza w zakresie swej właściwości kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia. Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w P. w uzasadnieniu wyroku z dnia 27 marca 2001r. sygn. akt II SA/Po 26/00, po rozpoznaniu skargi A.W. na decyzję ego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. Oddział w K. z dnia 2 grudnia 1999r. w przedmiocie choroby zawodowej, wyraźnie wskazał, że u podstaw zaskarżonej decyzji legła wadliwa interpretacja Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późniejszymi zmianami ) i powyższe stanowiło przyczynę uchylenia tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O.W. z dnia 13 października 1999r. Sąd wyjaśnił równocześnie, że powoływanie się na konieczność ubytku słuchu w wysokości co najmniej 30 dB w uchu lepiej słyszącym oraz wykazanie co najmniej 10 letniego narażenia na czynnik szkodliwy w postaci hałasu nie ma prawnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach. W przedmiotowej sprawie ocena prawna dotyczy więc interpretacji przepisów cytowanego wyżej Rozporządzenia, a w szczególności § 1. Z naruszeniem powołanego wcześniej przepisu ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organy administracji publicznej przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie zastosowały się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2001 roku. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Sądu Administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego ( wyrok NSA w Poznaniu z 16 października 1997r. I SA/Po 263/97, niepublikowany ), a taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P O. Zamiejscowy w K. wydał zaskarżoną decyzję w dacie obowiązywania Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych. Nie zgromadzono tez żadnych dowodów wykluczających związek przyczynowy między występującym w środowisku pracy skarżącego czynnikiem szkodliwym w postaci hałasu a uszkodzeniem jego słuchu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uszkodzenie narządu słuchu może nastąpić również w razie nieprzekroczenia dopuszczalnych norm natężenia hałasu. Istotne znaczenie ma zaś osobnicza wrażliwość pracownika. Podkreślić także trzeba, że jeżeli nawet pojawią się wątpliwości, czy w konkretnym przypadku choroba mogła powstać z innych przyczyn niż zatrudnienie, to takie wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę. Należy wykazać w sposób kategoryczny i nie budzący wątpliwości, że do uszkodzenia słuchu doszło z innych przyczyn niż zawodowe. O chorobie zawodowej orzekają inspektorzy sanitarni obu szczebli a orzeczenia lub opinie uprawnionych jednostek organizacyjnych są jedynie elementem postępowania dowodowego i zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają stosownej ocenie organu orzekającego jak każdy inny dowód. W tym miejscu trzeba też wskazać, że niedopuszczalna jest polemika z oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2001r. zawarta w piśmie Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi z dnia 16 sierpnia 2001 roku stanowiącym kolejne uzupełnienie orzeczenia z dnia 23 sierpnia 1999 roku nr KKA/791/99. Należy również zwrócić uwagę na to , że w tym uzupełnieniu podano, iż określenie przyczyn występującego u A.W. ubytku słuchu nie jest możliwe. W następujących zaś pismach - uzupełnieniach z dnia 29 stycznia i 28 lutego 2002r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko z jednej strony kwestionuje zaświadczenie lekarskie dr P.G. z rozpoznaniem u skarżącego obustronnego zawodowego uszkodzenia nerwów słuchowych typu odbiorczego powołując się między innymi na to, że audiogram był wykonany przy użyciu słabej jakości sprzętu, a z drugiej strony wskazując na ten audiogram stwierdza, że przemawia on przeciwko zawodowej etiologii schorzenia, ponieważ uszkodzenie słuchu spowodowane hałasem nie ulega progresji po ustaniu narażenia. W tej sytuacji rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji stosując się do wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2001r. a także uwzględniając powyższe wywody rozważy czy nie zachodzi ewentualna konieczność zwrócenia się do innej uprawnionej jednostki organizacyjnej np. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w celu wydania wyczerpującego i jednoznacznego orzeczenia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 litera " a" w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W przedmiocie wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 cytowanej ustawy – jak w punkcie 2 orzeczenia. /-/ B. Sokołowska /-/ M. Skwierzyńska /-/ B. Koś