II SA/Po 1175/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2011 r. Nr [...] II. przyznaje adwokatowi C. D. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] zł ([...]), w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług. III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] 2011 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzjami z dnia [...] 2011 r. nr [...] oraz z dnia [...] 2011 r. nr [...] (utrzymująca ją w mocy). Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił H. K. przyznania świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz. 395, ze zm., dalej: ustawa o świadczeniu pieniężnym). Po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek skarżącego organ utrzymał tą decyzję w mocy decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...]. Dnia 15 kwietnia 2011 r. H. K. ponownie wystąpił o przyznanie świadczenia powołując się na zmiany art. 1 pkt 1 i art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym. W kolejnych wyjaśnieniach sprecyzował, że występuje o ponowne rozpatrzenie sprawy przyznania mu świadczenia pieniężnego. Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją z dnia [...] 2010 r. nr [...]. Dnia [...] r., Nr [...] - w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] 2011 r. Pismem z dnia 22 sierpnia 2011 r. (k. 81 akt administracyjnych) H. K. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2011 r., w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.). W uzasadnieniu powołał się na okoliczność, że decyzja ta została wydana w oparciu o fałszywą podstawę prawną. Pismem z dnia 31 sierpnia 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wystąpił do skarżącego o sprecyzowanie czy złożone pismo jest wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. czy jest skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia 1 sierpnia 2011 r. W odpowiedzi H. K. przesłał pismo z dnia 7 września 2011 r., w którym zaznaczył, że występuje o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. (k. 68 akt administracyjnych). Ponadto dodał, iż skargę do sądu administracyjnego sporządzi po ewentualnym oddaleniu wniosku o wznowienie postępowania. Zaskarżonym w tej sprawie postanowieniem z dnia [...] 2011 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 149 § 3, 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazał, że skarżący wystąpił o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., który stanowi, iż sprawie zakończonej decyzja ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody w sprawie, na których podstawie ustalono dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. H. K. zarzucił brak uwzględnienia w postępowaniu istotnej dla sprawy zmiany, którą wprowadziła ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym (Dz. U. Nr 72, poz. 380). W nowelizacji do "represji" zaliczono deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r. Ustawa ta była poprzedzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 (Dz. U. z dnia 23.12.2009 r. Nr 220, poz. 1734), który stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 ustawy z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w tym zakresie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał zarzut H. K. za niezasadny. Podkreślił, że decyzje dotyczące świadczeń podjęte zostały przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Również postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] 2011 r. nr [...], utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] było prowadzone na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 2011 r., co jednoznacznie wynika z uzasadnienia obu decyzji. W zażaleniu H. K. wniósł o rozpatrzenie jego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a. Utrzymując postanowienie w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podkreślił, że stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne, jeśli dowody, na których podstawie ustalono istotnie dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Tymczasem wnioskodawca nie wskazał, iż w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ wyjaśnił, że przepis ten znajduje zastosowanie, gdy zaistnieją łącznie trzy przesłanki: w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie skorzystano z fałszywego dowodu, sfałszowanie dowodu musi zostać stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych w danej sprawie. H. K. powołał się wprawdzie na art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., jednak nie wskazał, by jakikolwiek z dowodów został sfałszowany. W skardze na postanowienie H. K. skoncentrował się na przedstawieniu przesłanek przemawiających za przyznaniem mu świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy o świadczeniu pieniężnym. Podkreślił jednocześnie na koniczność uwzględniania w tych sprawach znowelizowanego brzmienia ustawy, uwzględniającego wskazania wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie wyłącznie z przyczyn proceduralnych. Zaskarżonym postanowieniem oraz postanowieniem utrzymanym przez nie w mocy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzjami z dnia [...] 2011 r. nr [...] oraz z dnia [...] 2011 r. nr [...]. Organ powołał się przy tym na art. 149 § 3 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.). Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3), a na postanowienie to służy zażalenie (§ 4). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem postanowienie wznawiające postępowanie jest aktem wyłącznie procesowym (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 574). Stosownie do tego wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.) jest możliwe tylko wtedy, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 lub art. 145a § 2, a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Niedopuszczalność wznowienia z przyczyn przedmiotowych zachodzi wówczas, gdy strona żąda wznowienia w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną, gdy jako podstawę wznowienia strona wskazuje przesłanki wyliczone w art. 156 K.p.a., czy wreszcie żąda wznowienia w innej sprawie aniżeli zakończonej decyzją ostateczną (zob. wyrok z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1648/09, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z przyczyn niedopuszczalności wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych. Skarżący jest stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną, którego wznowienia się domaga i wskazuje ustawową przesłankę wznowienia. W takiej sytuacji należało wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i dopiero w jego toku rozpoznać zarzuty merytoryczne podniesione we wniosku. Natomiast odmawiając wznowienia postępowania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych merytorycznie rozpoznał wniosek skarżącego aktem o charakterze wyłącznie procesowym. Mając to na uwadze należy uznać, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie utrzymane przez nie w mocy zostały wydane z naruszeniem art. 149 § 3 K.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tych okolicznościach Sąd nie może zająć stanowiska w odniesieniu do zarzutów skargi, a odnoszących się do okoliczności związanych z podstawami przyznania świadczeń określonych w ustawie o świadczeniu pieniężnym. Mając na uwadze powyższe Sąd postanowił uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o wynagrodzeniu pełnomocnika w oparciu o art. 250 w zw. z § 2 ust. 1-3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).