II SA/Po 1178/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2012r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2011r. Nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący J. L. wniósł o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku argumentował, że nie posiada zasobów pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Podał, że na wycinkę lasu zdecydował się z powodu ciężkiej sytuacji życiowej rodziny. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwom domowe wraz z żoną, oboje chorują, a renty z których się utrzymują nie wystarczają na bieżące utrzymanie, leki, koszty wizyt lekarskich. Z kwoty renty po opłaceniu rachunków, spłacie zadłużeń powstałych w wyniku leczenia, opłaceniu wizyt lekarskich i leków nie pozostaje im już kwota wolna, którą mógłby bez znacznego uszczerbku pokryć koszty sądowe. Wnioskodawca oświadczył, że otrzymuje rentę w wysokości 1.309 zł miesięcznie, a jego żona rentę w wysokości 1.622 zł miesięcznie. Nadto wskazał, że uzyskuje nieregularnie 300 zł rocznie z tytułu dzierżawy gruntów rolnych. W części wniosku dotyczącej stanu majątkowego skarżący wskazał, że ma mieszkanie o powierzchni 76 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,5 ha (ziemia niskiej klasy oraz łąki) oraz 1,95 ha lasu. Oświadczył, że nie ma wartościowych ruchomości oraz oszczędności. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwanie doręczone do rąk skarżącego pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania wnioskodawcy (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części, bez narażenia na uszczerbek w niezbędnych wydatkach utrzymania rodziny. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. Wnioskodawca zaniechał udzielenia odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy oraz przedłożenia dokumentacji źródłowej przedstawiającej rzeczywistą sytuację finansową. Skarżący nie ustosunkował się do wezwania dotyczącego podania wszystkich dochodów jakie uzyskuje, tym bardziej że wydzierżawia posiadaną nieruchomość i otrzymuje dodatkowe środki z tego tytułu. Pomimo wezwania nie podał spisu kosztów koniecznego swojego utrzymania, co wskazywałoby na kwoty którymi realnie dysponuje. Oświadczenie w tym zakresie jest pomocne przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy z punktu widzenia obowiązku poniesienia kosztów sądowych w sprawie. Przy czym prawo pomocy przysługuje jedynie w sytuacji, gdy po uiszczeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania wnioskodawcy nie pozostają już jakiekolwiek wolne środki. Zauważyć bowiem należy, że aktualnie ciąży na wnioskodawcy obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł (§2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Dalsze koszty sądowe nie powinny przekroczyć kwoty 200 zł. i to rozłożonej w czasie. Pomimo wezwania nie przedłożył również wyciągów z rachunku bankowego, co jest o tyle istotne, że przedstawia wprost skalę środków jakimi wnioskodawca rzeczywiście rozporządza. Nadto skarżący nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, czy z tytułu posiadanego gruntu otrzymuje dopłaty z tzw. "funduszy unijnych". W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy, pozwalających określić, czy dochody rodziny nie wystarczają na choćby częściowe pokrycie kosztów sądowych. Uniemożliwił ustalenie, czy po uiszczeniu koniecznych kosztów utrzymania rodziny pozostają jeszcze wolne środki, które mógłby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, chociażby w części. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy, przyjąć należy, że skarżący nie zrealizował warunku wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania, chociażby w kwocie 200 zł. Przedłożone oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Brak materiału dowodowego w powyższym zakresie musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska