II SA/Po 1183/11

PostanowienieWSA w Poznaniu2012-03-05

Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kurator ustanowiony dla małoletnich w postępowaniu administracyjnym, który reprezentuje ich w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jest zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na mocy art. 239 pkt 3 PPSA, a jeśli nie, to czy sytuacja materialna małoletnich uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego?
Ratio decidendi
Kurator strony ustanowiony przez sąd opiekuńczy w celu reprezentowania interesów małoletnich w konkretnej sprawie administracyjnej, wnoszący skargę na rzecz tych małoletnich w postępowaniu sądowoadministracyjnym, z mocy prawa jest zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 239 pkt 3 PPSA). W związku z tym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w drodze postanowienia sądu jest bezpodstawny i podlega oddaleniu. Natomiast sytuacja finansowa małoletnich, wynikająca z dochodów z świadczeń społecznych i alimentów, przy jednoczesnym braku oszczędności i konieczności ponoszenia wydatków na utrzymanie rodziny, uzasadnia przyznanie im prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.
Stan faktyczny
Kurator małoletnich A. S. i A. S., ustanowiony przez Sąd Rejonowy, wniósł skargę do WSA w Poznaniu na decyzję Wojewody o wymeldowaniu małoletnich. Do skargi dołączył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, przedstawiając sytuację materialną rodziny (dochody z emerytury, alimentów i świadczeń społecznych, wydatki na utrzymanie, kredyty). Kurator został wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. Sąd rozpoznał wniosek, uznając kuratora za zwolnionego z mocy prawa z opłat sądowych, a sytuację materialną małoletnich za uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.
Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla małoletnich A.S. i A.S. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. 2. Oddalono wniosek w pozostałym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2012r wniosku małoletnich A. S. i A. S. reprezentowanych przez kuratora M. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. S. oraz małoletnich A.S. i A.S. reprezentowanych przez kuratora M. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2011r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia 1. ustanowić dla małoletnich A.S. i A. S. reprezentowanych przez kuratora M. D. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2011r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2011r. orzekającą o wymeldowaniu K. S., A. S. i A. S. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. L. wniosła M. D. - kurator małoletnich A. S. i A. S. oraz K. S. Sąd Rejonowy w Pile III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 29 lipca 2011r. ustanowił dla małoletnich A. S. i A. S. kuratora w osobie M. D., która aktualnie faktycznie sprawuje opiekę nad małoletnimi, celem reprezentowania interesów małoletnich w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu położonego w P. przy ul. L., toczącym się przez Prezydentem Miasta. Do skargi kurator dołączyła pismo, w którym wniosła o zwolnienie z pokrycia kosztów postępowania sądowego. Kurator wezwania do przedłożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzy PPF wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku kurator podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnimi skarżącymi oraz z pełnoletnią skarżącą K. oraz jej córką N. Kurator oświadczyła, że rodzina utrzymuje się z dochodu w łącznej wysokości 4.428,90 zł miesięcznie uzyskiwanego z emerytury kuratora oraz alimentów na dzieci i świadczeń na rzecz dzieci znajdujących się w rodzinie zastępczej. Kurator podała, że rodzina zamieszkuje w jej mieszkaniu o powierzchni 52 m². Nadto oświadczyła, że nie posiada oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Kurator wezwana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) podała źródła dochodów członków rodziny: 400 zł miesięcznie z tytułu alimentów na A., A. i K. przesyłane od ich ojca – J. S., świadczenie na rzecz dzieci – A., A. i N. S. znajdujących się w rodzinie zastępczej wypłacane przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w wysokości 2.195,80 zł netto miesięcznie oraz emerytura kuratora w wysokości 1.175,75 zł netto miesięcznie. Nadto wskazano, że pełnoletnia K., która prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małoletnimi skarżącymi oraz kuratorem uzyskuje także kwotę 494,10 zł netto miesięcznie z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z tytułu świadczenia na rzecz osób, które były w rodzinie zastępczej i kontynuują naukę. Na potwierdzenie powyższych okoliczności przedłożono dowody poleceń przelewów. Następnie wskazano, że kurator nie dysponuje jeszcze kopią zeznania podatkowego PIT. Nikt z członków rodziny nie posiada żadnych lokat i oszczędności. Zaciągnięto natomiast kredyty na opłatę gazu i polepszenie warunków mieszkaniowych w Euro Banku, gdzie rata wynosi 197 zł miesięcznie oraz w Lukas Banku, gdzie zaciągnięto kredyt na kwotę 62.000 zł z ratą miesięczną w wysokości 160 zł. Koszty utrzymania rodziny stanowi kwota 384 zł za gaz na dwa miesiące, 196 zł za prąd na dwa miesiące, 100 zł miesięcznie za wodę, 200 zł miesięcznie z tytułu czynszu, 200 zł miesięcznie za przedszkole, 160 zł za obiady dla dzieci w szkole. Zgodnie z treścią art. 239 pkt 3 p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy. Stąd kurator M. D., ustanowiona przez sąd opiekuńczy, celem reprezentowania interesów małoletnich skarżących A. i A., w konkretnej sprawie administracyjnej, wnosząc skargę na rzecz małoletnich w postępowaniu sądowoadministracyjnym, z mocy prawa nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211-213 p.p.s.a.). Wobec powyższego kurator małoletnich skarżących zwolniona jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z udziałem w niniejszej sprawie - art. 239 pkt 3 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Skoro kurator skarżących zwolniona z ustawy nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sadowych, zwolnienie od tych kosztów w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w tym zakresie (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.). Żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest bezpodstawne. Działająca na rzecz małoletnich skarżących kurator złożyła także wniosek o ustanowienie radcy prawnego, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o sytuację majątkową, rodzinną i finansową skarżących. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 §3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach bieżącego utrzymania. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja małoletnich skarżących pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego ze świadczeń społecznych oraz z alimentów. Małoletni skarżący uczą się, a ich kurator, która stanowi dla niech rodzinę zastępczą zobowiązana jest do opieki nad małoletnimi. W związku z powyższym oraz z uwagi na wiek, nie ma możliwości podjęcia pracy celem uzyskania dodatkowych środków. Łączne dochody rodziny wynoszą 4.265,65 zł miesięcznie, konieczne opłaty za mieszkanie, przedszkole, obiady w szkole i obsługę kredytów – 1.345 zł miesięcznie. Doliczyć do tego należy koszty ubioru, kształcenia trójki dzieci uczących się w szkole oraz konieczne wydatki związane z wyżywieniem rodziny, doraźnym leczeniem, kosztami środków higieny i czystości. Wysokość uzyskiwanego dochodu wskazuje w sposób oczywisty, że wystarcza on na zaspokojenie podstawowych potrzeby koniecznego utrzymania rodziny. Posiadany majątek nieruchomy wykorzystywany jest na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Nadto członkowie rodziny nie dysponują żadnym majątkiem, czy oszczędnościami, które można by przeznaczyć na pokrycie honorarium profesjonalnego pełnomocnika. Przedstawiona przez kuratora sytuacja finansowa małoletnich skarżących wskazuje, więc że nie mają możliwości wygospodarowania jakichkolwiek środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia radcy prawnego z wyboru. Przyznać zatem należało prawo pomocy w tym zakresie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 239 pkt 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło