II SA/Po 1184/17

WyrokWSA w Poznaniu2018-03-22

Skład orzekający: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Tomasz Świstak, Jan Szuma

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w całości, podczas gdy zarzucane naruszenia dotyczyły jedynie części planu miejscowego (terenu oznaczonego symbolem RM/U)?
Ratio decidendi
Sąd uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, uznając, że stwierdzenie nieważności uchwały rady gminy w całości, podczas gdy zarzucane naruszenia dotyczyły jedynie części planu miejscowego (terenu oznaczonego symbolem RM/U), stanowi istotne naruszenie prawa. Sąd wskazał, że wadliwe zapisy dotyczące tylko niektórych terenów nie zawsze muszą skutkować nieważnością całego planu, a w tym przypadku możliwe było wyeliminowanie z obrotu prawnego jedynie części uchwały dotyczącej terenu RM/U. Ponadto, sąd uznał, że nie doszło do naruszenia zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego, a także prawidłowe było ustalenie dopuszczalności zabudowy usługowej jako funkcji uzupełniającej dla terenów zabudowy zagrodowej (RM/U), jak również zamieszczenie zasad scalania i podziału nieruchomości dla tych terenów.
Stan faktyczny
Wojewoda stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów w Ruszkowie Pierwszym część A, zarzucając istotne naruszenie prawa, w tym dopuszczenie zabudowy usługowej jako funkcji uzupełniającej na terenach zabudowy zagrodowej (RM/U) oraz ustalenie zasad scalania i podziału nieruchomości dla tych terenów. Gmina wniosła skargę do WSA, kwestionując stanowisko Wojewody i argumentując, że uchwała nie narusza prawa, a zarzucane wady dotyczą jedynie części planu. WSA rozpoznał sprawę ze skargi Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. [...] II SA/Po 1184/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi G. K. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia 9 października 2017 r. Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej kwotę [...]-(czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 9 października 2017 r., nr [...], działając na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U z 2016 r., poz. 446 ze zm.; dalej: "u.s.g."), orzekł nieważność uchwały nr [...] Rady G. K. z dnia 30 sierpnia 2017 r. w sprawie "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów w Ruszkowie Pierwszym część A" – ze względu na istotne naruszenie prawa. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że przedmiotową uchwałę Rada G. K. podjęła na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 u.s.g. oraz art. 14 ust. 8, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1073 ze zm.; dalej: "u.p.z.p."). Wojewoda dokonując badania zgodności z prawem powyższej uchwały, stwierdził, że w poszczególnych regulacjach zakwestionowanej uchwały doszło do istotnego naruszenia prawa i zasad sporządzania planu miejscowego, w szczególności: art. 15 ust. 2 pkt 1u.p.z.p. oraz art. 93 ust. 2a i art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.; dalej: "u.g.n."). Wojewoda wskazał, iż w § 17 ust. 2 pkt 1 uchwały Rady G. K. ustalono zasady scalenia i podziału nieruchomości dla terenu zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych z dopuszczeniem zabudowy usługowej, oznaczonego symbolem RM/U. Według organu, uznając tereny zabudowy zagrodowej za obszary przeznaczone w planie miejscowym na cele rolne, należy uznać, że zamieszczenie w planie zasad scalania i podziału dla terenów oznaczonych jako RM/U stanowi o naruszeniu art. 101 ust. 2 u.g.n. Organ nadzoru wskazał, że w § 17 ust. 2 pkt 1 tiret pierwsze uchwały Rady G. K. ustalono, że minimalna powierzchnia działki na terenie zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych z dopuszczeniem zabudowy usługowej RM/U może wynosić 1000 m˛. Jakkolwiek, zdaniem organu, przepisy art. 93 u.g.n. odnoszą się tylko do procedury podziału nieruchomości, która nie jest tożsama z procedurą scalania i podziału, to jednak na podstawie powołanego przepisu uprawnione jest stwierdzenie, że na terenie przeznaczonym w planie miejscowym na cele rolnicze, poza wskazanymi wyjątkami, nie jest możliwe wydzielenie nieruchomości o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha. Zgodnie z dyspozycją § 22 pkt 2 ww. uchwały, realizacja zabudowy usługowej jako jedynej funkcji na działce budowlanej nie jest dopuszczalna. Biorąc pod uwagę normę z art. 93 ust. 2a u.g.n., organ nadzoru stwierdził, że ustalenie w omawianym planie minimalnej powierzchni działki – 1000 m˛ dla terenu zabudowy zagrodowej, który uznawany jest za obszar przeznaczony w planie miejscowym na tereny rolne, bez zastrzeżenia, że podział przeprowadzony będzie tylko w celu powiększenia sąsiedniej nieruchomości lub w celu dokonania regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami, stanowi o naruszeniu art. 93 ust. 2a u.g.n. Niezależnie od powyższego Wojewoda wskazał, że ustalenie – na mocy § 21 zakwestionowanej uchwały – na jednym terenie, bez rozgraniczenia linią rozgraniczającą, wzajemnie rozłącznych funkcji: z jednej strony zabudowy usługowej, a z drugiej strony zabudowy zagrodowej i obiektów jej towarzyszących – poza jawną sprzecznością z zapisami ustawy, w szczególności z przyjmowaniem ładu przestrzennego za podstawę działań planistycznych (art. 1 ust. 1) – prowadzi do licznych konfliktów przestrzennych związanych z różnym sposobem użytkowania takich terenów. Według organu nadzoru, wskazane zapisy planu miejscowego są wadliwe, gdyż nie ustalają one w sposób jednoznaczny przeznaczenia terenów oznaczonych wskazanym symbolem. Przeznaczenie terenów zostało w tym przypadku uzależnione od podmiotów innych niż gmina, tj. inwestorów, którzy zadecydują, czy na przedmiotowym terenie powstanie wyłącznie zabudowa zagrodowa czy też zagrodowa z usługami w udziale do 50%, a tym samym, czy zostanie mu przypisana funkcja rolnicza czy pozarolnicza. Rada gminy nie może scedować swoich kompetencji w zakresie ustalania przeznaczenia terenów na podmioty inne niż gmina (np. inwestora prowadzącego działalność na danym terenie). Reasumując, organ nadzoru stwierdził, że ustalenie na jednym terenie, bez rozgraniczenia linią rozgraniczającą, wzajemnie rozłącznych funkcji – zabudowy usługowej z zabudową zagrodową – a tym samym umożliwienie inwestorowi wariantowego wyboru przyszłego przeznaczenia tego terenu bądź też realizację wszystkich funkcji jednocześnie, skutkuje wskazanym wyżej naruszeniem. G. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia w całości rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody z dnia 9 października 2017 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. W uzasadnieniu strona skarżąca stanęła na stanowisku, że wydana przez nią uchwała nr [...] nie jest sprzeczna z prawem i nie narusza zasad sporządzania planu miejscowego. W pierwszej kolejności, wskazując na treść art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., wywiodła, że przepis ten nie zawiera żadnych zastrzeżeń i ograniczeń co do linii rozgraniczających czy przeznaczenia terenu, poza uznaniem ich za obowiązkowe ustalenie w planie. Stąd dopuszczalne jest, z punktu widzenia obowiązującego prawa, również takie określenie w planie miejscowym przeznaczenia terenów, które umożliwia realizację na tym samym terenie zadań o różnych funkcjach (różnym przeznaczeniu), pod warunkiem, że wzajemnie się one nie wykluczają i nie są ze sobą sprzeczne. Skarżąca gmina podkreśliła, że prowadzenie przez rolnika lub rodzinę rolnika działalności usługowej jest nie tylko akceptowane, ale także upowszechniane poprzez dotacje pochodzące z Unii Europejskiej. W zakwestionowanym przez organ nadzoru planie zagospodarowania przestrzennego pozarolnicza działalność usługowa możliwa jest tylko jako funkcja dopuszczalna, uzupełniająca. Nie stoi ona w sprzeczności z podstawową funkcją gospodarstwa rolnego. Ponadto, według strony skarżącej, ustalenia planu mogą zawierać wytyczne w zakresie scaleń i podziałów nieruchomości także dla terenów przeznaczonych pod zabudowę zagrodową z dopuszczeniem usług. Zdaniem skarżącej gminy, za błędne należy uznać również stanowisko Wojewody, który stwierdził, iż w zakresie scalania i podziału terenu RM/U obowiązuje art. 93 ust. 2a u.g.n. Gmina wskazała wreszcie, iż nawet gdyby przyjąć, że argumentacja Wojewody jest prawidłowa, to orzeczenie organu nadzoru mogło obejmować wyłącznie nieważność § 17 ust. 2 pkt 1 uchwały Rady G. K., bowiem pozostałe ustalenia planu są zgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Zgodnie z art. 148 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt. Przepis art. 148 p.p.s.a., jak również ustawy samorządowe, nie określają podstaw uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonego aktu nadzoru. W doktrynie przyjmuje się, że podstawą do uchylenia tego aktu powinno być każde naruszenie prawa, bez względu na jego materialnoprawny lub procesowy charakter (T. Woś, Komentarz do art. 148 w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz red. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, SIP Lex 2016; B. Dolnicki, J.P. T., Przesłanki i forma orzeczeń w sprawach ze skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze [w:] Samorząd terytorialny w Polsce a sądowa kontrola administracji, SIP Lex 2012; zob. również wyrok NSA z 17 października 2008 r., I OSK 483/08 oraz wyrok NSA z 25 listopada 2015 r., I OSK 1942/15, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem kontroli tutejszego Sądu jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające, ze względu na istotne naruszenie prawa, nieważność uchwały nr [...] Rady G. K. z dnia 30 sierpnia 2017 r. w sprawie uchwalenia "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów w Ruszkowie Pierwszym część A" w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego organ nadzoru wskazał na istotne w jego ocenie naruszenia prawa w zakresie jedynie poszczególnych regulacji zakwestionowanej uchwały. Naruszenia też związane są przede wszystkim z dopuszczeniem – na tym samym terenie, oznaczonym symbolem RM/U – funkcji zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych oraz zabudowy usługowej (§ 21 uchwały). Ponadto dla tego samego terenu, oznaczonego wspomnianym symbolem, zamieszczono w przedmiotowym planie zasady scalania i podziału (§ 17 ust. 2 pkt 1 uchwały), co – ze względu na uznanie terenu zabudowy zagrodowej za obszar przeznaczony w planie miejscowym na teren rolny – w ocenie Wojewody również stanowi o naruszeniu prawa. Dla tego też samego terenu (RM/U), według organu nadzoru, w sposób niezgodny z prawem ustalono w zakwestionowanej uchwale minimalną powierzchnię działki – 1000 m˛ dla terenu zabudowy zagrodowej, który uznawany jest za obszar przeznaczony w planie miejscowym na tereny rolne, bez zastrzeżenia, że podział przeprowadzony będzie tylko w celu powiększenia sąsiedniej nieruchomości lub w celu dokonania regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z przepisem art. 28 u.p.z.p. naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że redakcja art. 28 ust. 1 u.p.z.p. posługuje się skalą oceny zakresu wadliwości uchwały rady gminy. W konsekwencji należy wskazać, że wadliwość dotycząca tylko niektórych terenów objętych planem nie zawsze musi skutkować nieważnością całego planu. Tylko wadliwe zapisy, które dezintegrują postanowienia całego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, skutkują stwierdzeniem nieważności uchwały przyjmującej ten plan, w całości. W przeciwnym razie nieważność dotyczyć może tylko części planu (zob. wyrok NSA z 19 listopada 2014 r., II OSK [...]; wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r., II OSK [...], publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują na to, by zachodziła sytuacja, w której zarzucane przez Wojewodę naruszenia prawa odnosiłyby się do całej uchwały lub jej przeważającej części. Przeciwnie, w niniejszym przypadku ewentualne naruszenia mogłyby dotyczyć tylko części ustaleń planu – terenu oznaczonego symbolem RM/U. Stąd w przypadku ich uzasadnionego stwierdzenia wystarczające byłoby wyeliminowanie z obrotu prawnego tylko tej części uchwały, która dotyczy terenu oznaczonego tym symbolem, a pozostała niewadliwa część mogłaby funkcjonować samodzielnie w obrocie prawnym. Jak zwróciła uwagę strona skarżącą w treści skargi, teren przeznaczony pod zabudowę zagrodową w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych z dopuszczeniem zabudowy usługowej (RM/U) stanowi nieruchomość będącą własnością młodego rolnika, zamierzającego rozwijać działalność rolniczą, z możliwością prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Działka jest gruntem rolnym o niekorzystnych warunkach glebowych – klasy RVI oraz B-RVI. Właściciel nieruchomości zamierza wystąpić z wnioskiem o dofinansowanie z funduszy unijnych prowadzonej przezeń na wsi pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, okoliczności te dowodzą, iż grunt – oznaczony w zakwestionowanej uchwale symbolem RM/U – stanowi samodzielną nieruchomość, niezależną od pozostałych gruntów objętych "Miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenów w Ruszkowie Pierwszym część A". Należy ponadto zwrócić uwagę, że w przedmiotowym rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda nie zawarł żadnych rozważań dotyczących tego, czy ewentualne stwierdzenie nieważności uchwały Rady G. K. nie powinno dotyczyć jedynie części tego aktu. Rozważając tę kwestię organ nadzoru powinien był wziąć pod uwagę rozmiar i rangę naruszeń prawa i dokonać oceny tego, czy ustalenia planu w zakresie niezgodności ze wskazanymi przezeń przepisami są na tyle wadliwe i ściśle związane z całością lub przeważającą częścią ustaleń planu, że nie ma możliwości wyeliminowania jedynie postanowień naruszających zasady sporządzania planu, tak by zakres pozostawionych zapisów planu mógł w sposób określony w obowiązujących przepisach prawa stanowić wyczerpującą i prawidłową regulację odnoszącą się do zagospodarowania przestrzennego pozostałych terenów. Finalnie Wojewoda powinien był wypowiedzieć się co do tego, czy pozostawienie w mocy pozostałych zapisów planu miejscowego nie doprowadziłoby do tego, że zakwestionowana uchwała byłaby nieczytelna bądź niekompletna. Nieprzeprowadzenie powyższej analizy należy uznać za istotne naruszenie przepisu art. 28 ust. 1 u.p.z.p., skutkujące koniecznością wyeliminowania badanego rozstrzygnięcia nadzorczego, albowiem w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że uchwała Rady G. K. z dnia 30 sierpnia 2017 r. nr [...] mogłaby w dalszym ciągu funkcjonować w obrocie prawnym, także w przypadku stwierdzenia jej nieważności jedynie w zakresie dotyczącym terenów oznaczonych symbolem RM/U Niezależnie od powyższego Sąd poddał ocenie ustalenia poczynione przez Wojewodę odnośnie do uchybień przez Radę G. K. zasadom sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego. Należy wskazać, iż pojęcie zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wiąże się z merytorycznymi wartościami i wymogami kształtowania polityki przestrzennej. W przypadku naruszenia zasad sporządzania planu ustawodawca nie wymaga, aby przedmiotowe naruszenie miało charakter istotny. Oznacza to, że każde naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego skutkować powinno stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części (zob. wyrok NSA z dnia 17 marca 2015 r. II OSK 1969/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przez Radę G. K. zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego. Przede wszystkim Sąd stwierdził, że w rozpoznawanym przypadku zgodnym z prawem było ustalenie w "Miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenów w Ruszkowie Pierwszym część A" – dla terenu RM/U – przeznaczenia podstawowego pod zabudowę zagrodową w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych oraz przeznaczenia dopuszczalnego, uzupełniającego pod zabudowę usługową (§ 5 pkt 1 i § 21 ww. uchwały). Zauważyć w tym miejscu trzeba, że odmienne stanowisko organu nadzoru w tym zakresie oparte jest wyłącznie na założeniu, że uzupełniająca usługowa funkcja zabudowy jest funkcją nie tylko rozłączną, lecz wręcz kolidującą z zabudową zagrodową określoną jako podstawowe przeznaczenie terenu RM/U, co w ocenie Wojewody skutkowało ustaleniem na jednym terenie bez rozgraniczenia wzajemnie rozłącznych funkcji i jawna sprzecznością z zapisami ustawy. Tezy powyższej organ nadzoru w żaden sposób jednakże nie uzasadnił, zaś w ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie jest ona błędna, bowiem funkcja usługowa, w badanym przypadku ma charakter jednoznacznie komplementarny komplementarny w stosunku do funkcji zabudowy zagrodowej gospodarstwa rolnego. Przypomnieć bowiem trzeba, że działalność rolnicza, jest rodzajem działalności gospodarczej co oznacza, że, za dopuszczalne uznać należy ustalenie w określonych uwarunkowaniach przestrzennych takiego rodzaju przeznaczenia terenu, które będzie zawierało w zakresie zabudowy funkcje mieszane, z określeniem podstawowego, jak i ubocznego przeznaczenia terenu. W pierwszej kolejności wskazujące podstawowe przeznaczenie terenu pod zabudowę zagrodową związaną z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (prowadzeniem działalności rolniczej), a w dalszej przeznaczenie pod inną zabudowę, tak związaną z działalnością rolniczą, jak i z pozarolniczą działalnością gospodarczą. Podkreślenia wymaga, że w przedmiotowej uchwale wyraźnie wskazano, że na każdej działce budowlanej funkcję usługową można zrealizować jako jeden lokal usługowy wbudowany w budynek mieszkalny lub w budynek gospodarczy lub jako wolnostojący budynek usługowy; powierzchnia całkowita zabudowy o funkcji usługowej musi być mniejsza niż 50% powierzchni całkowitej zabudowy na działce budowlanej; powierzchnia działki wykorzystywana wyłącznie na cele usługowe musi być mniejsza niż 50% powierzchni działki (§22 pkt 2), przez co wprowadzono wyraźne ograniczenia powierzchniowe wyłącznie w zakresie wykorzystywania terenu na cele inne niż zabudowa zagrodowa przewidziane dla pozarolniczej działalności gospodarczej i zagwarantowano zachowanie podstawowego przeznaczenia terenu pod zabudowę zagrodową w gospodarstwie rolnym, które nie podlega tego rodzaju ograniczeniom jak te, które zastosowano w przypadku ubocznego (dopuszczalnego pod wyraźnie określonymi warunkami) wykorzystywania terenu na cele związane z pozarolniczą działalnością gospodarczą. Wskazać w tym miejscu trzeba, iż żaden z obowiązujących przepisów prawa nie zabrania uzupełnienia terenu siedlisk rolniczych – zabudowy zagrodowej o funkcje wzajemnie uzupełniające, za takie zaś należy – jak wykazano powyżej - usługi. Za gołosłowne należy uznać twierdzenie zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego, by na wskazanym terenie miały powstać konflikty przestrzenne związane z różnym sposobem użytkowania takich terenów oraz by na nieruchomości tej miał zostać naruszony ład przestrzenny. Należy wreszcie podkreślić, że treść art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., nie zawiera żadnych zastrzeżeń i ograniczeń co do przeznaczenia terenu przyjmowanego w planie, a jedynie wskazuje, że określenie przeznaczenia terenu oraz wskazanie linii rozgraniczających tereny o rożnym przeznaczeniu lub rożnych zasadach zagospodarowania stanowi obligatoryjny element planu miejscowego. Do naruszenia tegoż przepisu mogłoby zatem dojść gdyby prawodawca lokalny nie rozgraniczył od siebie terenów o rożnym, odmiennym przeznaczeniu (np. dróg publicznych i dróg wewnętrznych), lecz nie stanowi naruszenia tegoż przepisu określenie dla danego terenu przeznaczenia podstawowego i dopuszczalnego przeznaczenia uzupełniającego. Sąd stwierdził także, iż nie można podzielić stanowiska Wojewody, według którego uznając tereny zabudowy zagrodowej za obszary przeznaczone w planie miejscowym na tereny rolne, należy uznać, że zamieszczenie w planie zasad scalania i podziału dla terenów oznaczonych jako RM/U (§ 17 ust. 2 pkt 1 uchwały) stanowi o naruszeniu art. 101 ust. 2 u.g.n. oraz, że ustalenie w omawianym planie minimalnej powierzchni działki – 1000 m˛ dla terenu zabudowy zagrodowej, bez zastrzeżenia, że podział przeprowadzony będzie tylko w celu powiększenia sąsiedniej nieruchomości lub w celu dokonania regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami, stanowi o naruszeniu art. 93 ust. 2a u.g.n. Argumentując powyższe stanowisko wskazać należy, iż zgodnie z art. 101 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 2. działu III tego aktu regulują sprawy scalania nieruchomości i ich ponownego podziału na działki gruntu. Ust. 2 tegoż przepisu stanowi, że przepisy tego rozdziału stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele inne niż rolne i leśne. Przepisów tego rozdziału nie stosuje się do nieruchomości, które zostały objęte postępowaniem scaleniowym na podstawie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. W myśl art. 102 ust. 1 i 2 u.g.n., gmina może dokonać scalenia i podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 101 ust. 1. Szczegółowe warunki scalenia i podziału nieruchomości określa plan miejscowy. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii, czy dopuszczalne było zamieszczenie w zakwestionowanej uchwale zasad scalania i podziału dla terenów oznaczonych jako RM/U – miało zatem rozważenie, czy wspomniany obszar oznaczony symbolem RM/U jest terenem przeznaczonym w planie wyłącznie na cele rolne. Zgodnie z § 5 pkt. 1 uchwały zakwestionowanej w niniejszej sprawie przez organ nadzoru, symbol przeznaczenia terenu "RM/U" oznacza tereny zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych z dopuszczeniem zabudowy usługowej. W myśl § 21 ww. uchwały, teren oznaczony symbolem RM/U jest przeznaczony pod zabudowę zagrodową jako przeznaczenie dominujące, natomiast pod zabudowę usługową jako przeznaczenie dopuszczalne, uzupełniające. W ocenie Sądu z regulacji powyższych wynika, że wskazanego terenu nie można uznać za teren przeznaczony w planie wyłącznie na cele rolne. Należy zgodzić się co do zasady ze stanowiskiem strony skarżącej, która wywiodła w uzasadnieniu skargi, że zarówno w procedurze scalania i podziału nieruchomości prowadzonej w oparciu o u.g.n., jak i w procedurze scalania i wymiany gruntów prowadzoną w oparciu o powołaną ustawę o scalaniu i wymianie gruntów – w przypadku gdy dla terenu obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – faktyczne scalanie działek i wydzielanie nowych działek wraz ze zmianą własności odbywa się przy poszanowaniu norm tego planu. Przy tym jednak trzeba dodać, iż dla nieruchomości położonych w planie miejscowym na terenach przeznaczonych na cele rolne i leśne nie stosuje się przepisów u.g.n. dotyczących zarówno scalania i podziału nieruchomości, jak też dotyczących podziału nieruchomości (z zastrzeżeniem wynikającym z art. 92 ust. 1). Do gruntów tych znajdzie bowiem zastosowanie ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 700), z tym, że przepisy tej ustawy w żadnej mierze nie określają zasad podziału takich nieruchomości. Regulują one jedynie kwestie scalenia i wymiany gruntów rolnych i leśnych. W ocenie Sądu, przyjęcie w badanej sprawie, że obszar oznaczony symbolem RM/U nie jest przeznaczony wyłącznie na cele rolne, pozwala na stwierdzenie, że w sprawie tej dopuszczalne było zamieszczenie w planie zagospodarowania przestrzennego zasad scalania i podziału dla terenów oznaczonych jako RM/U (§ 17 ust. 2 pkt 1 uchwały). Sąd uznał także za prawidłowe stanowisko strony skarżącej, zgodnie z którym – wbrew twierdzeniu Wojewody – w zakresie scalania i podziału terenu RM/U nie obowiązuje art. 93 ust. 2a u.g.n. Przepis ten zawarty jest w rozdziale 1. działu III u.g.n., zatytułowanym: "Podziały nieruchomości". Natomiast problematyka scalania i podziału nieruchomości została zawarta w odrębnym rozdziale 2. tego samego działu u.g.n. Zasadnie zwrócono uwagę w treści skargi, że w procedurze scalania i podziału nieruchomości (nierolnych i nieleśnych) prowadzonej w oparciu o u.g.n. oraz w oparciu o ustawę o scalaniu i wymianie i gruntów (rolnych i leśnych) nie obowiązują przepisy dotyczące podziału nieruchomości. Według u.g.n. procedury scalenia i podziału nieruchomości oraz podziału nieruchomości stanowią dwa odrębne postępowania. W perspektywie powyższych wywodów Sąd stwierdził, że wydając przedmiotowe rozstrzygniecie nadzorcze Wojewoda naruszył w sposób istotny przepis art. 28 ust. 1 u.p.z.p., poprzez stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] Rady G. K. – pomimo przyjęcia uchybień prawa w odniesieniu wyłącznie do części terenów uwzględnionych w planie zagospodarowania przestrzennego objętego tą uchwałą. Niezależnie od tego, dokonując ustaleń w rozstrzygnięciu nadzorczym organ nadzoru naruszył przepisy: art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., art. 101 ust. 2 u.g.n. oraz art. 93 ust. 2a u.g.n. Wobec powyższego Sąd uwzględnił skargę Rady G. K. i na podstawie art. 148 p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono w punkcie II. sentencji w oparciu o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło