II SA/Po 119/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi A.W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uzgodnień sanitarnych; I. stwierdza nieważność: a/ postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sz. z dnia [...] nr [...], b/ decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sz. z dnia [...] nr [...], c/ decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] nr [...], d/ decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sz. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. na rzecz skarżącego A.W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B.Drzazga /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Sz. decyzją z dnia [...] w oparciu o art. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, rozporządzenie MGPiB z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz ustawę z dnia 07 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, uzgodnił na wniosek M.K.-J. i W. J. przedstawiony projekt budowlany kurnika o pow. [...] m2 i obsadzie 80 DJP w K. gmina Sz. z następującymi zastrzeżeniami: – przewidzieć pasy zieleni izolacyjnej wysokiej i średnio wysokiej szczególnie od strony ulicy [...] i istniejącego sadu oraz drogi objazdowej do P., – uciążliwość fermy w zakresie hałasu, zapylenia i odorów musi się mieścić w granicach własnej działki, – piętro budynku nie może być zakwalifikowane jako mieszkanie, może być wykorzystane jako pomieszczenie socjalne, – do pas należy stosować preparaty biologiczne na bazie Yucca schidigera, – zakazuje się składowania kurzeńca na terenie fermy. Kurzeniec winien być odbierany bezpośrednio z kurnika na miejsce przeznaczenia oraz uzyskania odpowiednich decyzji administracyjnych w oparciu o ustawę z dnia 27 stycznia 2004 r. o odpadach. – wentylatory awaryjne winny być zabezpieczone daszkami skierowanymi ku ziemi. Wentylatory dachowe winny być tak zaprojektowane i wykonane, aby wydzielające się pyły gromadzone były w granicach własnej posesji i odpowiadały technice najnowszej generacji. – zaopatrzenie fermy w wodę, energię elektryczną, gaz, odprowadzenie ścieków z i do sieci ogólnomiejskiej, – po wykonaniu obiektu należy wykonać pomiary natężenia dźwięku przenikającego do otoczenia, – obiekt zgłosić do odbioru pod względem sanitarnym do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sz., – przy odbiorze należy przedstawić wyniki badań wody, – zastosować ogrzewanie z wykorzystaniem energii elektrycznej, gazu lub oleju opałowego. W uzasadnieniu wskazano, że M.K.-J. i W. J. zwrócili się z wnioskiem o uzgodnienie dokumentacji projektu budowlanego kurnika o pow. [...] m2 przedstawiając jednocześnie raport oddziaływania inwestycji na środowisko na etapie projektu budowlanego. Burmistrz Miasta i Gminy wydał dla przedmiotowej inwestycji dnia [...] decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Raport i decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie uwzględnia pomieszczeń mieszkalnych. Pismem z dnia [...] czerwca 2003 r. (wniesionym do organu w dniu [...] 06.2003 r.) nazwanym "odwołanie" A. W. zakwestionował powyższą decyzję i podniósł, że nie brał udziału w postępowaniu. O wydanej decyzji dowiedział się w dniu [...] czerwca 2003 r. Z tej przyczyny nie odwołał się w ustawowym terminie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P., po rozpatrzeniu tego odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy opisaną wyżej zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie organu II instancji miało początkowo formę postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] organ sprostował oczywistą omyłkę zastępując słowa "postanowienie" słowami "decyzja", a słowa "zażalenie" słowami "odwołanie". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 5 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Po 1116/07 - po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. W. - uchylił decyzję (mylnie nazwaną postanowieniem) organu odwoławczego. Sąd wytknął organowi odwoławczemu, że nie podjął żadnych czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne względnie, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Przypomniał też, że niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych zachodzi między innymi wtedy, gdy odwołanie wnosi podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia; w razie stwierdzenia nieposiadania przez odwołującego się indywidualnego interesu prawnego wydaje się decyzję o umorzeniu postępowania. Odwołanie musi być wniesione przez stronę z zachowaniem ustawowego terminu. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 126 § 1 pkt 2 kpa, oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z ochrony trwałości (art. 16 § 1 kpa). Wniosku odwołującego się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ drugiej instancji nie rozpatrzył. Z tych względów decyzja tego organu, rozpatrująca merytorycznie sprawę na skutek odwołania wniesionego przez A. W., została przez Sąd uchylona - jako przedwczesna. Dnia [...] sierpnia 2006 r. A. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na niewykonanie powyższego wyroku, opartą na art. 154 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. domagał się oddalenia skargi, wyjaśniając między innymi, że po uchyleniu przez sąd decyzji organu II instancji, organ ten [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od przytoczonej na wstępie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sz. z dnia [...]., a następnie w dniu [...] wydał postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 09 listopada 2006 r. wymierzył Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w P. grzywnę w wysokości [...] zł. W toku postępowania sądowego wszczętego na skutek skargi A. W. w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 05 grudnia 2005 r. sygn. II SA/Po 1116/05 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Sz. postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie "dotyczące projektu budowlanego kurnika w K.na działce nr [...] (...)" wskazując, iż wprawdzie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Sz. decyzją z dnia [...] , [...] uzgodnił pozytywnie z zastrzeżeniami projekt budowlany dla inwestycji budowy kurnika o powierzchni [...] m2 i obsadzie 80 DJP w K. gmina Sz., ale decyzja organu odwoławczego - Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylona. Organ wznowieniowy uznał, że odwołania złożone od powołanej na wstępie decyzji tego organu z dnia [...] "w świetle uzasadnienia wyroków WSA należy potraktować jako wnioski o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie". Takie stanowisko zajął organ odwoławczy w piśmie z dnia [...] 2006 r., adresowanym do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sz. (k. [...] akt administracyjnych). Postępowanie to Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Sz. zakończył dwiema decyzjami: – decyzją z dnia [...] uzgodnił przedstawiony projekt budowlany w identyczny sposób jak to uczynił w swojej decyzji z dnia [...]. – decyzją z dnia [...] uchylił decyzję z dnia [...] Odwołania od decyzji z dnia [...] wnieśli inwestorzy oraz uczestnik postępowania, w tym Z. W. - działający za syna A. W.. Przedmiotem skargi wniesionej do Sądu Administracyjnego przez A. W. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] Skarżący podniósł szereg zarzutów merytorycznych przeciwko rozstrzygnięciu organów obu instancji. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane. Nie tylko zaskarżona decyzja, ale i wszystkie akty wydane w postępowaniu wznowieniowym - poczynając od postanowienia o wznowieniu postępowania - rażąco naruszają prawo. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 kpa przesłanką trybu wznowieniowego jest ostateczność decyzji. Tymczasem Powiatowy Inspektor Nadzoru Sanitarnego w Sz. wznowił postępowanie w przedmiocie uzgodnień sanitarnych wskazanego projektu budowlanego postanowieniem z dnia [...], a więc wtedy, gdy postępowanie zasadnicze było jeszcze w toku. W aktach administracyjnych, przysłanych wraz z odpowiedzią na skargę, znajduje się postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] (z dopiętymi dowodami doręczenia) stwierdzające, że odwołanie A. W. od kwestionowanej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sz. z dnia [...] wniesione zostało z uchybieniem terminu. Tymczasem w postępowaniu wznowieniowym, miesiąc wcześniej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Sz. najpierw decyzją z dnia [...] - podobnie jak w decyzji z 2003 r. - uzgodnił przedstawiony projekt, a następnie [...] uchylił tę decyzję z dnia [...]. W aktach administracyjnych nie ma danych, co do tego, czy i ewentualnie kiedy stała się ostateczna decyzja z [...]. W każdym jednak razie - skoro A. W. dnia [...] 2007 r. otrzymał postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] o stwierdzeniu wniesienia odwołania od decyzji uzgadniającej z [...] z uchybieniem terminu, to decyzja uzgadniająca z [...] nie mogła być ostateczna w dniu [...] a w tej dacie w postępowaniu wznowieniowym wydana została zaskarżona decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej przez A. W. nowej decyzji. Niedopuszczalne byłoby też potraktowanie tego samego pisma A. W. raz jako prośby o wznowienie postępowania od decyzji z 2003 r. i wszczęcie na tej podstawie postępowania wznowieniowego w dniu [...] 2006 r., a później wykorzystanie tego pisma jako odwołania wniesionego w zwykłym toku instancji i rozstrzyganie o odmowie przywrócenia terminu do jego wniesienia i o niedopuszczalności odwołania. Zwykły tok instancji nie może być kontynuowany, a nadzwyczajne postępowanie wznowieniowe nie może być wszczęte, na podstawie tego samego pisma, gdyż oba te środki (odwołanie od decyzji nieostatecznej i prośba o wznowienie postępowania wobec tej decyzji) wykluczają się wzajemnie. W powołanym wcześniej wyroku z dnia 05 grudnia 2005 r. sygn. II SA/Po 1116/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał organowi odwoławczemu sposoby zakończenia postępowania odwoławczego w przypadku, gdy odwołanie wniósł podmiot nie będący stroną (umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa - tak samo patrz Uchwała (7) NSA z 05.07.1999 r., ONSA 1999 nr 4 poz. 119) oraz w przypadku gdy odwołanie wnosi strona. Powracając - po poczynieniu powyższych uwag - do analizy zaskarżonej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stwierdzić należy, iż rażąco naruszało prawo utrzymanie przez ten organ - na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - w mocy decyzji w przedmiocie uzgodnień, wydanej w trybie wznowieniowym przez organ w dniu [...] to znaczy przed zajęciem przez organ orzekający w zwykłym toku instancji stanowiska, co do losu odwołania wniesionego od decyzji w przedmiocie uzgodnień z 2003 r. Tak samo należy ocenić przeoczenie przez organy orzekające, że wydanie nowej decyzji uzgadniającej w postępowaniu wznowieniowym nastąpiło bez uprzedniego uchylenia decyzji tej samej treści z 2003 r. Wydania tego rodzaju decyzji w postępowaniu wznowieniowym ustawodawca nie przewidział. Z art. 146 § 2 kpa w związku z art. 151 § 2 kpa wynika, że nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie decyzji dotychczasowej. W takiej sytuacji organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Jeśli natomiast organ orzekający w postępowaniu wznowieniowym chce wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, to w decyzji tej najpierw musi uchylić decyzję dotychczasową (art. 151 § 1 pkt 2 kpa). Wydanie samej tylko decyzji uchylającej trzy dni później ([...])stanowiło obejście powołanych przepisów i nie miało żadnej podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W zakończeniu należy jeszcze raz podkreślić, że postępowanie może być wznowione, jeśli sprawa została zakończona decyzją ostateczną (art. 145 § 1 kpa). Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4, to znaczy gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu następuje tylko na żądanie strony (art. 147 kpa). Ten podmiot, a nie organ powinien wskazać, czy pismo strony stanowi odwołanie od decyzji wydanej w zwykłym trybie, czy też prośbę o wznowienie postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z tej przyczyny biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 kpa). Niezawinione uchybienie terminu uprawnia do złożenia w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu - wniosku o jego przywrócenie. Dlatego, na podstawie art. 145 § 2 i art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Powołany przepis art. 135 uprawnia Sąd do stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa nie tylko w odniesieniu do aktu administracyjnego kontrolowanego na skutek skargi, ale również w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w przedmiocie uzgodnień sanitarnych Sąd nie mógł skontrolować merytorycznej poprawności tych decyzji. /-/ B.Drzazga /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska MK