II SA/Po 120/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2004 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia [...] grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Starosty K. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 20,- zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ P.Miładowski JFS 4/II SA/Po 120/02 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2001 r. D. P. zwrócił się do Starosty Powiatu K. o rejestrację ciągnika rolniczego marki Zetor 5211 rok produkcji 1984, nr identyfikacyjny [...] nr nadwozia [...], nr silnika [...], dotychczasowy numer rejestracyjny [...]. Do wniosku D. P. załączył tablice rejestracyjne ciągnika, własne oświadczenie z dnia [...]sierpnia 2001 r., w którym pouczony o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy wyjaśnia, że dotychczasowy dowód rejestracyjny ciągnika zaginął, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu Nr [...] oraz jako dowód własności ciągnika - akt notarialny – umowę darowizny, na mocy której M. P. oraz jego żona A.P. darowali na rzecz D. P. oraz jego żony R. P. zabudowane gospodarstwo rolne oraz niezabudowną nieruchomość rolną. Umowa sporządzona została w dniu [...]1999 r. przed notariuszem P. C. prowadzącym Kancelarię Notarialną w K., w Rep. [...]. W dniu [...] sierpnia 2004 r. D. P. złożył oświadczenie w trybie wyżej wskazanym, iż przedmiotowy ciągnik został mu przekazany bez dowodu rejestracyjnego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...]Starosta K. przedmiotowy ciągnik zarejestrował, wydając D. P. nowy dowód rejestracyjny i nowe tablice rejestracyjne. W decyzji tej organ powołał przepisy art. 73, 74 oraz 79 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 z późn. zmianami). Pismem z dnia [...] września 2001 r. M. P., ojciec D. P. i zarazem osoba, na rzecz której ciągnik był zarejestrowany, zwrócił się do Starosty K. o doręczenie odpisu decyzji rejestracyjnej pojazdu. W uzasadnieniu wniosku M. P. podniósł, iż ciągnik jest nadal jego własnością, bowiem zawarta umowa darowizny nieruchomości rolnej nie przenosiła własności pojazdów i maszyn rolniczych, które nie stanowią części składowej gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 55 k.c., który to przepis nie został powołany w akcie notarialnym – umowie darowizny. Postanowieniem z dnia [...] października 2001 r. Starosta K. działając na podstawie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego ciągnika. W dniu [...] października 2001 r. M. P. oświadczył przed urzędnikiem Starostwa K., iż dowód rejestracyjny ciągnika nie zaginął i jest w jego posiadaniu. Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Nr [...]działający z upoważnienia Starosty K. Naczelnik Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w K. uchylił swoją pierwotną decyzję rejestrującą przedmiotowy ciągnik, odmówił rejestracji tego pojazdu na wniosek D. P., któremu nakazał zwrócenie wydanych tablic rejestracyjnych oraz wydanego na jego nazwisko dowodu rejestracyjnego. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy art. 73 ust. 1 wyżej powołanej ustawy Prawo o ruchu drogowym, §2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 59 poz. 630 z późn. zmianami) oraz art. 145§1 pkt 5 i art. 151 §1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż wobec ujawnienia, iż dotychczasowy dowód rejestracyjny ciągnika nie zaginął, należy uznać, że doszło do ujawnienia faktu istotnego do rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 145§1 pkt 5 k.p.a., a wydaną w sprawie decyzję uchylić. Składając odwołanie od tej decyzji D. P. wniósł o jej uchylenie i pozostawienie w mocy dotychczasowej decyzji o rejestracji ciągnika. Zdaniem D. P. organ nie uwzględnił treści przedłożonego aktu notarialnego, z której w jego ocenie jednoznacznie wynika, iż ciągnik został mu przekazany wraz z gospodarstwem rolnym, jako część składowa tego gospodarstwa. Decyzją nie z dnia [...] grudnia 2001 r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 145§1 pkt 5 i art. 151 §1 pkt 2 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty K. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji wyjaśnił, iż w sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o zarejestrowaniu przedmiotowego ciągnika, bowiem okazało się, że dotychczasowy dowód rejestracyjny ciągnika znajduje się w posiadaniu ojca D. P. Wskazując na treść art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz §2 powołanego przez organ I instancji rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów Kolegium wyjaśniło, iż skoro wnioskujący o rejestrację ciągnika nie przedłożył ostatniego dowodu rejestracyjnego, pojazd nie powinien zostać zarejestrowany. W skardze na to rozstrzygnięcie skarżący wniósł o jego uchylenie, zarzucając organom obu instancji naruszenie powołanych w decyzjach przepisów prawa, w szczególności art. 145§1 pkt 5 k.p.a. Zdaniem skarżącego ujawnienie istnienia dowodu rejestracyjnego wystawionego na rzecz poprzedniego właściciela ciągnika nie ma znaczenia w sprawie, bowiem prawo własności M. P. utracił, przekazując skarżącemu gospodarstwo rolne. Na powyższą okoliczność skarżący złożył przed rozprawą wnioski dowodowe, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o numerze [...]Prokuratury Rejonowej w K. oraz nakazu Sądu Rejonowego w K. sygn. [...]. Na rozprawie w dniu 21 września 2004 r. skarżący skargę podtrzymał. W odpowiedzi na skargę organ II instancji w całości podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Kolegium podkreśliło, że w decyzjach obu instancji organy nie odnosiły się do prawa własności pojazdu i nie kwestionowały w tym zakresie przedłożonego aktu notarialnego, a wyłączną przesłanką rozstrzygnięcia było ujawnienie istnienia poprzedniego dowodu rejestracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, choć z innych przyczyn, aniżeli wskazano w jej treści. Zaskarżone decyzje wydane zostały w wyniku wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty K. z dnia [...] sierpnia 2001 r. Jako podstawę wznowienia postępowania organ I instancji wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały, że taką nową okolicznością i jednocześnie przesłanką wznowienia postępowania było ujawnienie istnienia dowodu rejestracyjnego ciągnika, który wbrew oświadczeniu złożonego przez skarżącego w dniu [...] sierpnia 2001 r., nie zaginął, lecz był w posiadaniu ojca skarżącego, a więc osoby na rzecz której przedmiotowy ciągnik był i jest nadal zarejestrowany. W sprawie bezspornym jest, że wraz z wnioskiem o zarejestrowanie ciągnika skarżący nie przedłożył dotychczasowego dowodu rejestracyjnego, który wydany był na rzecz ojca skarżącego – p. M. P. Tymczasem materialnoprawną podstawę wydania decyzji o rejestracji pojazdu oraz wydania dowodu rejestracyjnego stanowią przepisy art. 72 wyżej powołanej ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz §2 powołanego rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. Zgodnie z art. 72 wskazanej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu, karty pojazdu, jeżeli była wydana, wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane, dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest zarejestrowany po raz pierwszy. Natomiast zgodnie z wskazanym przepisem rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek w organie rejestrującym i dołącza do wniosku dowód własności pojazdu, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, kartę pojazdu, jeżeli była wydana oraz oddaje tablice rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, rejestracja pojazdu nie może nastąpić, a jeżeli nastąpiła, to zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnej oraz wydanego nowego dowodu rejestracyjnego. Na etapie wydania decyzji rejestracyjnej przedmiotowego ciągnika doszło bowiem do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności tej decyzji w oparciu o przepis art. 156§1 pkt 2 k.p.a., a organem właściwym w tej kwestii jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu rejestracyjnego; w tym przypadku organem takim jest działające jako organ II instancji w niniejszej sprawie - Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Służy on eliminacji z obrotu prawnego rozstrzygnięć organów administracji dotkniętych najcięższymi wadami prawnymi, wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Jak się podkreśla zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowym, wady wyliczone w tym przepisie mają charakter materialnoprawny. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż z rażącym naruszeniem prawa, wymienionym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok NSA OZ w Katowicach z 9 marca 2000 r., I SA/Ka 1582/98). W sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie można przy tym powoływać się na podstawy wznowienia postępowania. Nie jest też dopuszczalne przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania mogłaby zarazem stanowić jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Istnienie przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji ma przy tym zawsze pierwszeństwo przed wznowieniem postępowania, chociażby w sprawie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 145§ 1 k.p.a. Tym samym, jako chybione, należy uznać stanowisko organów administracji w niniejszej sprawie, które pomimo wydania decyzji rejestrującej z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, wydały decyzję w trybie wznowienia postępowania. Odnosząc się do zarzutu skargi, który stanowi o nie uwzględnieniu przez organy administracji obu instancji treści przedłożonego wraz z wnioskiem o rejestrację ciągnika aktu notarialnego, na mocy którego skarżący został właścicielem gospodarstwa rolnego, do pracy w którym ciągnik ten wykorzystywany, należy wskazać, iż organy rejestrujące pojazdy nie są właściwe do ustalenia prawa własności pojazdu, a ustalenie to należy wyłącznie do sądów powszechnych (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 1995 r., sygn. akt III ARN 5/95). Z tych względów Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych złożonych przez skarżącego. W świetle powyższego uznając, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisu art. 152 tej ustawy przy tym nie zastosowano, mając na uwadze charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpatrując ponownie sprawę organ II instancji, działający jako organ wyższego rzędu w stosunku do Starosty K. w sprawie rejestracji przedmiotowego ciągnika, wyda postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji rejestracyjnej, przeprowadzi w tym zakresie stosowne postępowanie, po czym wyda decyzję merytoryczną, w swoim rozstrzygnięciu kierując się zaleceniami wynikającymi z treści niniejszego wyroku. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ P.Miładowski