II SA/Po 1203/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2011r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; postanawia oddalić wniosek. /-/ B. Drzazga Postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówiła D. G. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wnioskodawca winien wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Tymczasem oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego oraz jego uzupełnienie nie sprostało obowiązkowi określonemu w art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zawierał pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych przedmiotowego postępowania chociażby w części. Skarżący, pomimo wezwania przedłożył jedynie własne zeznanie o wysokości przychodu wskazujące na jego przychody osiągnięte w 2010 r. z prowadzonej działalności gospodarczej, a także na inne jeszcze źródło dochodu w tym okresie. Nie wskazał natomiast jakie są aktualne wyniki finansowe z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie podał wysokości przychodów, ani ponoszonych kosztów działalności. Nie wskazał też jakie są przychody osiągane przez żonę z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Wobec tego – w ocenie referendarza sądowego – wnioskodawca uniemożliwił ustalenie dochodów jakie uzyskuje on i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe, a tym samym ustalenie możliwości płatniczych, zwłaszcza w kwestii poniesienia kosztów sądowych niniejszego postępowania. Referendarz sądowy wskazał nadto, że wnioskodawca pomimo wezwania nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają zaś wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. Wnioskodawca nie odpowiedział też na wezwanie w części dotyczącej zatrudnianych pracowników, posiadanych samochodów, za które – jak podał – opłata raty leasingowe. Zaniechał też podania spisu kosztów miesięcznego utrzymania rodziny. Reasumując, stwierdzono, że niemożliwe było dokonanie ustaleń faktycznych co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy oraz jego rodziny, pozwalających na określić, czy ich dochody umożliwiają na choćby częściowe pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla rodziny. D. G. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, iż w zaskarżonym postanowieniu błędnie ustalono stan faktyczny i uznano, że posiada on środki do uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu jakoby koszty sądowe należało traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Stanowisko takie jest jego zdaniem nie do przyjęcia, bowiem prowadzi do sytuacji, że osoba uboga zamiast przeznaczać posiadane środki na podstawowe i elementarne rzeczy jak np. jedzenie, musiałaby czynić oszczędności na przyszłe i ewentualne koszty sądowe. Ponadto skarżący podniósł, iż postanowienie w sprawie prawa pomocy powinno być wydane po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy i postępowaniu temu powinna towarzyszyć szczególna staranności. Wobec skutecznego wniesienia przez D. G. sprzeciwu – na podstawie art. 260 p.p.s.a. - postanowienie z 16 lutego 2012 r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonego przez D. G. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz dodatkowe oświadczenia i dokumenty nie można ustalić, czy skarżący znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. Stwierdzić należy, że skarżący – co było jego obowiązkiem, chcąc uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych - nie wyjawił aktualnych dochodów swoich i swojej żony z prowadzonych przez nich działalności gospodarczych. Ograniczył się jedynie do złożenia oświadczenia o wysokości łącznych dochodów na kwotę 3000 zł miesięcznie na 4-osobową rodzinę wnioskodawcy i przedłożenia informacji o przychodach za 2010 r. Nie wykazał zaś aktualnych (od I do XII 2011 r.) miesięcznych deklaracji VAT, zeznania podatkowego oraz rachunków zysków i strat za 2011 r., nie udokumentował liczby zatrudnianych pracowników, ani nie ujawnił obrotów jego i żony na posiadanych przez nich rachunkach bankowych, czy posiadają lokaty bankowe, kredyty, pożyczki, samochody i inny majątek ruchomy. Skarżący nie podał równie jakie są miesięczne koszty bieżącego utrzymania jego rodziny (opłaty za mieszkanie i inne konieczne wydatki). Mając zatem na względzie, że sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy na wniosek strony i to w jej interesie leży, aby uwiarygodnić okoliczności uzasadniające złożony wniosek (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r. I FZ 29/12, Lex nr 1120549) nie można uznać, biorąc powyższe pod uwagę, by skarżący uprawdopodobnił, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym należało w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oddalić. /-/ B. Drzazga