II SA/Po 1203/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2012r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący D. G. do skargi sporządzonej przez r. pr. K. S. dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości (k. 13 akt sąd.). W formularzu PPF o prawo pomocy podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną i dwiema córkami. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku podał, że posiada dom o powierzchni 150 m² oraz działkę budowlaną o powierzchni 900 m², nie posiada zasobów pieniężnych. W części formularza dotyczącej dochodów wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą, a jego dochód miesięczny wynosi "4000 tys.", żona również prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje miesięczny dochód w wysokości, jak wskazał "11 tys.", co łącznie daje "3000 tys.". Następnie oświadczył, że koszty działalności wnioskodawcy to 1.500 zł, a koszty działalności żony to ZUS pracowników – 2000 zł., wypłaty pracowników – około 2400 zł, leasing – 1600 zł., koszty paliwa około 4000 zł, VAT – 500 zł. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu budził wątpliwości zwłaszcza w kwestii dochodów wnioskodawcy i jego żony oraz był niepełny, co do sytuacji finansowej, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył jedynie informację o swoich przychodach za 2010r. (PIT-28/A), z którego wynika, że osiągnął przychód w wysokości 41.500 zł, swój PIT-28, zeznanie skarżącego o wysokości osiągniętego dochodu w 2010r. PIT-37, z którego wynika, że z innych źródeł osiągnął 6.616,41 zł. Nadto przedłożył PIT-D wnioskodawcy i żony, PIT/0 o odliczeniu ulgi na jedno dziecko w wysokości 634,86 zł. Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek skarżącego o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych przedmiotowego postępowania, chociażby w części. Ostatecznie skarżący na wezwanie przedłożył jedynie własne zeznanie o wysokości przychodu wskazujące na jego przychody osiągnięte w 2010r. z prowadzonej działalności gospodarczej, a także na inne jeszcze źródło dochodu w tym okresie. Nie wskazał natomiast, mimo wezwania, jakie są aktualne wyniki finansowe z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie podał wysokości przychodów, ani ponoszonych kosztów działalności. Nie wskazał też jakie są przychody osiągane przez żonę z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Wobec twego wnioskodawca uniemożliwił ustalenie, dochodów jakie uzyskuje wnioskodawca i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a tym samym ustalenie możliwości płatniczych, zwłaszcza w kwestii poniesienia kosztów sądowych niniejszego postępowania. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych w zakresie w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy (post. NSA z 10 marca 2011r., II FZ 67/11, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Następnie, pomimo wezwania, nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz żony za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. Wnioskodawca nie odpowiedział również za wezwanie w części dotyczącej zatrudnianych pracowników, posiadanych samochód, za które, jak podał, uiszcza raty leasingowe. Nadto zaniechał także podania spisu kosztów miesięcznego utrzymania rodziny, co jest istotne z punktu widzenia możliwości poniesienia kosztów sądowych, bowiem wysokość miesięcznych wydatków również wskazuje na wielkość środków jakimi rodzina rzeczywiście rozporządza. Przy czym prawo pomocy przysługuje jedynie w sytuacji, gdy po uiszczeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny wnioskodawcy nie pozostają już jakiekolwiek wolne środki. W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy oraz jego rodziny, pozwalających określić, czy dochody skarżącego i jego żony, umożliwiają na choćby częściowe pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla rodziny. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy i jego uzupełnienie przyjąć należy, że skarżący nie zrealizował warunku wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania, chociażby w części. Przedłożone oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy w niniejszej sprawie. Brak materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych chociaż w części, bez uszczerbku koniecznego utrzymania, musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska