II SA/Po 1210/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2011r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]2011 r., nr [...] w oparciu o upoważnienie Prezydenta Miasta P., Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Filia J. po rozpatrzeniu wniosków z dnia 18 maja 2011 r.. oraz 25 maja 2011 r. odmówił K. K. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu: kwiatów w łącznej kwocie 7,47 zł, nasion w kwocie 9,- zł, usługi ksero w kwocie 52,80 zł, doładowania telefonu w kwocie 10,- zł, gwoździ, śruby i wkrętów w łącznej kwocie 9, 14 zł, żywności w kwocie 67,69 zł, na zakup obrączek ślubnych, na potrzeby córki, na spawanie w kwocie 20,- zł i na zakup roweru w kwocie 150,- zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż podczas przeprowadzonego w dniu 31 maja 2011 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że K. K. nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, zamieszkuje w domku letniskowym na działce, której właścicielem jest jego ojciec. Altana - domek jest ocieplony i otynkowany. Ogrzewany jest piecykiem elektrycznym oraz piecykiem tzw. "kozą", w którym pali się drewnem lub węglem. Domek jest zadbany i nie wymaga remontu. Domek posiada jeden pokój, aneks kuchenny, WC i stryszek. Do altany doprowadzony jest prąd. K. K. ma dostęp do wody. Dalej organ wskazał, że na dochód wnioskodawcy składa się zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia w wysokości 238,50 zł miesięcznie przyznany na okres od 1 maja 2011 r. do 30 września 2011 r. Ponadto otrzymuje on pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności, przyznany na ten sam okres co zasiłek okresowy w wysokości 400 zł miesięcznie. Organ stwierdził, że K. K. spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. Nr 175, poz. 1362 z 2009 r. ze zm.). Następnie organ wyjaśnił, iż w myśl art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, a rodzaj, forma i rozmiar świadczeń powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, natomiast potrzeby osób i rodzin powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zdaniem organu prośba o pomoc finansową na pokrycie kosztów zakupu kwiatów, nasion, usługi ksero, doładowania do telefonu, gwoździ, śrub, wkrętów, na zakup obrączek ślubnych, na potrzeby córki, na spawanie, na zakup roweru nie należy do niezbędnych potrzeb bytowych na zaspokojenie których, przyznawany jest zasiłek celowy z tytułu art. 39 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ zauważył także, że córka wnioskodawcy jest w wieku 17 lat, a K. K. względem niej nie ma ustalonego sądownie obowiązku alimentacyjnego. Opiekę nad dzieckiem sprawuje była żona, a wnioskodawca nie konsultuje potrzeb córki z byłą żoną, która jest jej przedstawicielem ustawowym. Organ dodał, iż z uzyskanej od W. K. informacji wynika, że orzeczeniem sądu z dnia 1 września 2004 r. ma zasądzone alimenty na wnuczkę A. K. w kwocie 200,00 zł miesięcznie. Odnosząc się do prośby udzielenia pomocy na pokrycie kosztów zakupu dodatkowej żywności w łącznej kwocie 67,69 zł organ wyjaśnił, iż decyzją nr [...] przyznano K. K. na okres 1 maja 2011 r. do 30 września 2011 r. pomoc w formie zasiłku celowego na żywność w wysokości 400,00zł zł miesięcznie i winno to zabezpieczyć jego potrzeby żywnościowe. Po rozpatrzeniu odwołania K. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, iż K. K. wnioskował w większości na cele, które nie mogły być uznane za niezbędne potrzeby bytowe na zaspokojenie których, przyznawane są zasiłki celowe w myśl art. 39 w zw. z art. 3 ust 1 ustawy o pomocy społecznej. Celem pomocy społecznej jest natomiast zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Dalej Kolegium stwierdziło, że wysokość udzielonej K. K. pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności pozwala na samodzielne pokrywanie dodatkowych potrzeb skarżącego i nie uzasadnia przyznania dodatkowych środków na zakup żywności. Kolegium odnosząc się do wniosku o przyznanie środków finansowych na potrzeby córki, wskazało, iż opiekę nad córką sprawuje była żona, która jest jej przedstawicielem ustawowym, a na K. K. nie ciążą obowiązki alimentacyjne wobec córki. K. K. wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie precyzując swoich żądań ani zarzutów, załączając jedynie kserokopie wycinków prasowych, karty informacyjnej leczenia szpitalnego oraz pism dotyczących innych postępowań administracyjnych oraz sądowych. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają wymogom prawa. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. - dalej. u.p.s.), w tym art. 39 ust 1 i 2. W myśl art. 39 ust.1 i 2 cyt. ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może być przyznany na pokrycie części, całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy przysługuje osobom spełniającym kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s. Podkreślić należy, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Tak więc warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest - aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, po drugie - aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawodawca nie definiuje z oczywistych względów pojęcia "trudnych sytuacji życiowych", podaje jedynie najczęstsze powody ich powstawania (art. 7 u.p.s.). Ocena zaistnienia tej przesłanki należy do organów pomocy społecznej. Trzeba także zaznaczyć, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 k.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Rozpoznając wniosek skarżącego organ musiał zatem kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w przepisach ustawy o pomocy społecznej, w tym także koniecznością stwierdzenia, czy zgłoszone potrzeby w ogóle odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Mając na względzie powyższe stwierdzić należało, że organy orzekające trafnie odmówiły skarżącemu przyznania żądanej pomocy finansowej. Organy słusznie bowiem uznały, iż zgłaszane przez skarżącego potrzeby były zbyt daleko idące - nie należą do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych - w szczególności przy uwzględnieniu już otrzymywanej przez skarżącego pomocy materialnej. Mając na względzie, że skarżący został objęty w tym samym czasie kompleksową pomocą materialną w postaci przyznania mu zasiłków okresowych na okres 1 maja 2011 r. do 30 września 2011 r. w wysokości 238,50 zł miesięcznie i zasiłków celowych na zakup żywności w kwocie 400 zł na ten sam okres, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że żądanie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu kwiatów w łącznej kwocie 7,47 zł, nasion w kwocie 9,- zł, usługi ksero w kwocie 52,80 zł, doładowania telefonu w kwocie 10,- zł, gwoździ, śruby i wkrętów w łącznej kwocie 9, 14 zł, żywności w kwocie 67,69 zł, na zakup obrączek ślubnych, na potrzeby córki, na spawanie w kwocie 20,- zł i na zakup roweru w kwocie 150,- zł. jest uzasadnione i zmierza do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. W szczególności trudno uznać za zaspokajanie podstawowych potrzeb bytowych zakupu artykułów kwiatów, nasion, usługi ksero, doładowania telefonu, gwoździ, śruby i wkrętów, obrączek ślubnych i roweru. Zwłaszcza, ze skarżący nie wskazał jakie to niezbędne potrzeby bytowe miałyby być w ten sposób zaspokojone. Sąd w pełni podziela również stanowisko organów, dotyczące braku podstaw do przyznania skarżącemu pomocy na potrzeby córki, którą K. K. faktycznie się nie opiekuje oraz dotyczące konieczności samodzielnego zaspokajania przez skarżącego potrzeb związanych z zakupem żywności, które to wydatki K. K. winien sobie zabezpieczyć z otrzymywanych już zasiłków z pomocy społecznej. Słusznie zatem organy ustalił, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Należy dodatkowo zaznaczyć, iż obowiązkiem organów pomocy społecznej jest pomoc osobom w przezwyciężaniu ich trudności życiowych co oznacza, że osoby te również same powinny podejmować czynności zmierzające do poprawy swojej sytuacji życiowej. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Przy rozpoznawaniu sprawy Sąd nie dopatrzył się również jakichkolwiek przesłanek dla stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, jak tez uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego. Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.