II SA/Po 122/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca M. G. wniosła o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca argumentowała, że nie posiada środków finansowych na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Z informacji udzielonych przez skarżącą we wniosku na formularzu PPF wynika, że samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł oraz z wynagrodzenia z umów zlecenia w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Ponosi miesięczne wydatki na prąd w kwocie [...] zł, ratę kredytu [...] zł, wodę i śmieci [...] zł, wyżywienie [...] zł, leki [...] zł, środki czystości i ubrania [...] zł., co łącznie daje [...] zł. Nadto skarżąca posiada dom o powierzchni [...] m² o wartości około [...]zł oraz pole uprawne o powierzchni [...]m² o wartości [...] zł. Nie posiada oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Po udzieleniu odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") skarżąca oświadczyła, że jedynymi dochodem jest renta rehabilitacyjna z ZUS w wysokości [...] zł, nie posiada innych źródeł dochodu. Na posiadanym gruncie uprawia zboże i warzywa, które przeznacza na potrzeby własne oraz jako karmę dla kur, które jak i jajka, również przeznacza na własne potrzeby. Nie uzyskuje z tego tytułu żadnego dochodu. Nie prowadzi działalności gospodarczej. Oświadczyła, że posiada rachunek bankowy, na którym obroty nie przekraczają kwoty [...] zł, jaką uzyskuje z ZUS. Nie posiada żadnych lokat bankowych, rachunków oszczędnościowych. Korzysta z kredytu konsumpcyjnego z ratą [...]zł, pozostało jeszcze 12 rat, kredyt jest spłacany terminowo i nie posiada zajęć komorniczych. Ponownie powtórzyła wysokość kosztów utrzymania siebie i domu dodając, że podatek od nieruchomości wynosi [...] zł rocznie. Na potwierdzenie powyższych okoliczności przedłożyła kserokopie: - decyzji o waloryzacji renty na kwotę do wypłaty [...]zł. miesięcznie, - PIT-37 za 2014 rok, z którego wynika dochód z tytułu renty w wysokości [...] zł i z działalności wykonywanej osobiście w wysokości [...] zł, - decyzji o wysokości podarku od nieruchomość za 2016r. na kwotę [...] zł, - dowodu uiszczenia rat kredytowych ([...] zł) ze spłatą kredytu 08 kwietnia 2016r. - dowodu uiszczenia opłaty za prąd w wysokości [...] zł na dwa miesiące - wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 listopada 2015r. do 20 kwietnia 2016r. z dodatnimi saldami miesięcznymi, z wyjątkiem 18 kwietnia 2016r. gdy saldo było ujemne do kwoty [...] zł. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżąca uzyskuje comiesięczne stałe wpływy z tytułu renty w wysokości [...] zł (w lutym [...] zł) oraz wynagrodzenie z umowy zlecenia za listopad 2015r. w kwocie [...] zł, za grudzień 2015r. [...] zł, styczeń 2016r. [...] zł, luty [...] zł, marzec [...] zł i kwiecień [...] zł. Nadto z rachunku dokonuje stałych wypłat na fundusz inwestycyjny w PKO BP w kwocie [...] zł miesięcznie. Korzysta z limitu kredytowego w rachunku bankowym do kwoty [...] zł, w kwietniu dokonała osobistych wypłat gotówki z rachunku na łączną kwotę [...] zł. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa wnioskodawczyni nie uzasadnia stanowiska, że nie dysponuje ona środkami potrzebnymi na zapłacenie kosztów sądowych należnych w niniejszym postępowaniu. Dysponowała środkami na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w dniu przelewu na rachunku bankowym dysponowała kwotą [...] zł . Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że otrzymuje stałe wpływy z tytułu renty i dodatkowej pracy na umowę zlecenie. Nie jest zatem tak jak podnosi skarżąca, że na rachunku bankowym są jedynie obroty w wysokości [...] zł miesięcznie wynikające z renty, które następnie w całości przeznacza na wydatki koniecznego swojego utrzymania. Miesięczne dodatnie salda w wysokości około [...] zł na koniec listopada 2015r., [...] zł na koniec grudnia 2015r., [...] zł na koniec stycznia 2016r., [...] zł na koniec lutego, [...] zł na koniec marca, oznaczają, że skarżącej po zaspokojeniu koniecznych kosztów swojego utrzymania pozostają wolne środki, które winna przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Świadczy o tym również fakt, że skarżąca, jak sama oświadczyła, nie ma żadnych zaległości płatniczych, jest także w stanie co miesiąc przeznaczać [...] zł na bankowy fundusz inwestycyjny. Nadto nie ma już obciążeń z tytułu kredytu konsumpcyjnego, którego ostateczna spłata przypadła, jak wynika z dowodów wpłat miesięcznych rat, na dzień 08 kwietnia 2016r. Zauważyć należy, że w dniu 7 kwietnia 2016r. skarżąca wypłaciła z rachunku w gotówce kwotę [...] zł, a w przeddzień uzupełnienia wniosku o prawo pomocy skarżąca wypłaciła kolejną kwotę [...] zł, skutkiem czego powstało saldo ujemne w wysokości [...] zł. Skarżąca nie podała, by miała jakieś szczególne ważne okoliczności, niezbędne wydatki koniecznego utrzymania, czy zobowiązania, które wyprzedzają poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania, a także kosztów wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Skarżąca może także posiłkować się limitem kredytowym w rachunku bieżącym z dopuszczalnym saldem debetowym do kwoty [...] zł. Skarżąca na dzień 18 kwietnia 2016r. miała jeszcze do dyspozycji kwotę około [...] zł. Znaczyć należy, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych i winny być ponoszone zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania skarżącej. Ocenić należy, że poniesienie kosztów sądowych nie spowoduje zachwiania sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że skarżąca nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy przysługuje bowiem wnioskodawczyni dopiero wtedy, gdy po uiszczeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny nie dysponuje już żadnymi wolnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Zaznaczyć należy, że skarżąca dysponuje również majątkiem nieruchomym w postaci domu i gruntu rolnego, z którego pożytki w naturze przeznacza na swoje utrzymanie. W tym stanie rzeczy przyjąć zatem należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, że nie ma obiektywnych możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, tym bardziej że ich poniesienie będzie rozłożone w czasie. Na skutek wypłat z rachunku bankowego, skarżąca w dniu 18 kwietnie 2016r. dysponowała w gotówce kwotą [...] zł. Oddalić zatem należało w niniejszej sprawie wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska