II SA/Po 1223/17
WyrokWSA w Poznaniu2018-04-19
Skład orzekający: Jakub Zieliński, Danuta Rzyminiak – Owczarczak, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel sąsiedniej działki, który uzyskał decyzję o warunkach zabudowy dla własnej inwestycji mieszkaniowej, ma przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie stodoły o budynek obory i budowie zbiornika na gnojowicę na działce sąsiedniej, jeśli zarzuca, że inwestycja ta będzie oddziaływać na jego nieruchomość i obniży jej wartość?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sam fakt posiadania decyzji o warunkach zabudowy dla własnej inwestycji mieszkaniowej oraz bycie właścicielem sąsiedniej działki nie przesądza o posiadaniu przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla sąsiedniej inwestycji. Kluczowe jest wykazanie interesu prawnego, rozumianego jako bezpośredni, konkretny i prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie przepisu prawa materialnego. W przypadku inwestycji rolniczych, uciążliwości zapachowe nie stanowią podstawy do uznania sąsiada za stronę postępowania o warunki zabudowy, a ocena wpływu inwestycji na sąsiednie nieruchomości oraz zgodności z przepisami technicznymi należy do etapu postępowania o pozwolenie na budowę.Stan faktyczny
Skarżący M. B. domagał się uchylenia decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie stodoły o budynek obory i budowie zbiornika na gnojowicę na działce sąsiedniej. Twierdził, że został pominięty jako strona w pierwotnym postępowaniu, mimo posiadania własnej decyzji o warunkach zabudowy dla budynku mieszkalnego i obaw o negatywne oddziaływanie planowanej inwestycji (zapachy, spadek wartości nieruchomości). Organy administracji obu instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że skarżący nie wykazał interesu prawnego uzasadniającego jego status strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, a zarzucane uciążliwości nie stanowiły podstawy do wznowienia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2017 roku [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę
Wójt Gminy K. postanowieniem z dnia [...] 2015r. (znak [...]) wznowił, na wniosek M. B. z 27 marca 2013 r., postępowanie w sprawie ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie istniejącej stodoły o budynek obory na działce nr [...] w miejscowości P., gmina K.. Wznowienie postępowania nastąpiło po uprzednim uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia Wójta Gminy K. z dnia 16 kwietnia 2013 r., którym odmówiono wznowienia postępowania w ww. sprawie. Wymienione kasacyjne postanowienie Kolegium z dnia [...] 2015 r., nr [...], wydane zostało po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 12 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Po 570/14, którym uchylono wcześniejsze postanowienie organu odwoławczego.
Decyzją z dnia 28 września 2015 r., nr [...] ( znak: [...]), Wójt Gminy K. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej Nr [...] z dnia 16 lutego 2012 r., wydanej dla inwestycji na działce o nr ewid.: 156 w miejscowości P., gmina K., a polegającej na rozbudowie istniejącej stodoły o budynek obory, zmienionej następnie decyzją nr [...] Wójta Gminy K. z dnia 16 lutego 2012 r.
Decyzją z dnia 28 września 2015 r. została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnięciem z 20 czerwca 2016 r. o nr [...], a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po rozpoznaniu ponownie sprawy Wójt Gminy K. decyzją z [...] 2016 r. nr [...] (znak: [...]) orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy K. Nr [...] z [...] 2012 r. wydanej dla wyżej opisanej inwestycji na działce o nr ewid.: [...] w miejscowości P., gmina K., zmienionej decyzją z dnia 16 lutego 2012 r. nr [...]. Decyzja wydana została na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej k.p.a.).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż 16 lutego 2012 r. wydał na wniosek D. M. decyzję Nr [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie istniejącej stodoły o budynek obory, na działce o nr ewid.: 156 w miejscowości P., gmina K., która - na wniosek inwestora - została zmieniona decyzją nr [...] Wójta G. K. z dnia [...] 2012 r. w zakresie zbiornika na gnojowicę, gdzie wpisano:" zbiornik na gnojowicę o poj. do 15 m3 realizować na obszarze działki - zgodnie z przepisami odrębnymi. "
Dalej organ omówił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył stanowisko M. B., który zarzuca, iż w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia 16 lutego 2012 r. pominięto go jako stronę postępowania, choć planowana inwestycja będzie oddziaływać na należącą do niego nieruchomość przeznaczoną pod zabudowę mieszkaniową. Wnioskodawca wskazał, iż posiada ostateczną decyzję o warunkach zabudowy dla domu mieszkalnego, a nadto organ nie zastosował się do § 36 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nie przeprowadzono również postępowania w sprawie ustalenia warunków środowiskowych dla inwestycji. Nie uwzględniono § 6 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, w zakresie lokalizacji zbiornika na gnojowice od granicy działki.
W dalszej części uzasadnienia decyzji Wójt G. K. zauważył, iż każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich – art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W ocenie organu, z porównania rodzaju istniejącej zabudowy w obszarze analizowanym, z rodzajem zabudowy planowanej przez inwestora, nie wynika żadna sprzeczność tych dwóch rodzajów zabudowy. Inwestycja jest lokowana na terenie wiejskim z zabudową gospodarską, natomiast zarówno D. M., jak i M. B. są rolnikami.
Dalej Wójt G. K. zauważył, iż przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 roku nie zawierają szczegółowych uregulowań dotyczących określenia stron w postępowania o ustaleniu warunkach zabudowy. W tym zakresie zastosowanie znajduje więc ogólny przepis art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie.
Odnosząc się do uwag dotyczących nieprzyjemnego zapachu związanego z planowaną inwestycją, który będzie oddziaływać na nieruchomość M. B., organ stwierdził, iż ustawodawca nie przewidział możliwości ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Nie ma podstawy prawnej do określenia, co stanowi zapach nieprzyjemny, czy też uciążliwy, która stanowiłaby o możliwości określenia interesu prawnego strony w przedmiotowym postępowaniu. Zapach nie stanowi substancji, jak również na gruncie polskiego prawa nie istnieje norma prawa określająca dopuszczalny poziom zapachu oraz kategorii pozwalającej na określenie, co stanowi zapach przyjemny, a co też uciążliwy. Tym samym nieporozumieniem jest stawianie z tego tytułu zarzutu organowi, że nie uznał M. B. za stronę postępowania ze względu na to, że zapach związany z przedmiotem inwestycji - rozbudowa istniejącej stodoły o oborę - wpłynie niekorzystnie na jego działkę.
Odnosząc się od zarzutu, że nie przeprowadzono postępowania w sprawie ustalenia warunków środowiskowych dla inwestycji, Wójt Gminy K. wskazał, że kwestia ta była przedmiotem analizy organu. Inwestor złożył oświadczenie z dnia 19 stycznia 2012 r. w toku postępowania, że planowana rozbudowa stodoły o oborę nie przekroczy 40 DJP w prowadzonym przez niego gospodarstwie rolnym, a tym samym przedsięwzięcie nie wymagało przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Wskazano także, iż na etapie postępowania w sprawie warunków zabudowy ustala się, czy określone zamierzenie inwestycyjne może być zrealizowane na wskazanym terenie (czy inwestycja wkomponowuje się w zabudowę w obszarze analizowanym) i jak ma wyglądać przyszła inwestycja. Usytuowanie obiektu jest przedmiotem uwagi organów orzekających tylko w kontekście linii zabudowy wyznaczanej od frontu działki. Kwestia oceny oddziaływań na sąsiednie grunty należy do kolejnego etapu procesu inwestycyjnego, czyli do postępowania zmierzającego do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, która będzie uprawniać inwestora do rozpoczęcia budowy. Na etapie ustalania warunków zabudowy, organ nie ma kompetencji do przesądzenia, jaka precyzyjnie ma być odległość budynku lub zbiornika na gnojowicę od granicy sąsiedniej działki budowlanej.
Reasumując, Wójt Gminy K. uznał, iż M. B. nie ma przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, gdyż nie ma normy prawnej to uzasadniającej. Bycie właścicielem działki sąsiedniej nie jest wystarczającą podstawą prawną w postępowaniu do uznania M. B. za stronę postępowania, ponieważ przedmiotowa inwestycja nie będzie oddziaływała na działkę sąsiednią. Planowana inwestycja nie narusza sposobu zagospodarowania należącej do niego działki.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. podniósł, iż D. M. zaplanował oborę i gnojownik od strony jego nieruchomości, gdy tymczasem posiada on prawomocną decyzję o warunkach zabudowy nr [...] dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego na działce oznaczonej nr [...], w bezpośrednim sąsiedztwie planowanego gnojownika. Stwierdził, iż warunki zabudowy dla tej inwestycji na swojej nieruchomości uzyskał wcześniej, więc kolejna inwestycja powinna uwzględniać poprzednie plany, nawet jeśli nie zostały one jeszcze zrealizowane. Zarzucił, iż planowana inwestycja jest realizowana z naruszeniem między innymi § 6 pkt 4 i 5 rozporządzenia z dnia 07 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, powodując znaczne obniżenie wartości jego nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z [...] 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy K. .
Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał dwie okoliczności:
Po pierwsze M. B. dysponuje wyłącznie decyzją o warunkach zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego na swojej działce, a sama decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi podstawy do rozpoczęcia budowy. Jest ona jedynie "promesą", potwierdzającą możliwości zabudowy, która może być realizowana wyłącznie w oparciu o uzyskane i prawomocne pozwolenie na budowę. W świetle zapisów art. 63 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich. Zatem posiadanie wyłącznie decyzji o warunkach zabudowy nie przesądza, że to zamierzenie zostanie zrealizowane i nie jest wystarczającą przesłanką mogącą skutecznie powstrzymać zabudowę na działce sąsiedniej.
Ponadto, zdaniem Kolegium, przesłanki wskazywane przez stronę, związane z uciążliwościami zapachowymi planowanej zabudowy obory, są możliwe do badania wyłącznie na etapie ubiegania się o uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę, na co wskazuje art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo budowlane.
W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, M. B. podniósł, iż D. M. zrealizował oborę oraz gnojownik wraz z zbiornikiem na gnojownicę zbyt blisko jego nieruchomości, naruszając tym samym § 6 pkt 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 07 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Zdaniem skarżącego organy administracji państwowej stojące na straży przestrzegania przepisów prawa, prawo te łamią powodując konflikt między sąsiadami.
Skarżący ponownie zaznaczył, iż posiada ważną decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego, nr [...] z dnia [...] 2008 r., na działce nr [...], w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji sąsiada. Inwestycja sąsiada powoduje znaczną utratę wartości nieruchomości skarżącego. Bezpośrednie sąsiedztwo budynku inwentarskiego, po rozbudowie ok. 3 - 4 m., a zbiornik na gnojowicę nawet 2 m. od granicy z działką nr [...], powoduje znaczną uciążliwość ze względu na nieprzyjemne zapachy oraz insekty, które towarzyszą produkcji zwierzęcej. Według skarżącego planowaną oborę można było zlokalizować w odpowiednio większej odległości od zabudowań mieszkalnych, na co pozwala rozmiar działki inwestora (nr [...]).
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Obecny na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. uczestnik postępowania – D. M., wniósł o oddalenie skargi podnosząc, iż inwestycja już powstała, uzyskał pozwolenie na budowę i inwestycja działa - hodowla w wielkości 40 sztuk bydła różnego wieku. Wyjaśnił, że nie jest prawdą, iż zbiornik na gnojowicę zlokalizowany jest przy działce skarżącego, bowiem powstał około 30 metrów od tej granicy. Na etapie wydania pozwolenia na budowę skarżący również nie został uznany za stronę postępowania, bowiem wszystkie parametry inwestycji według organu zostały zachowane. Uczestnik wyjaśnił, że miał kontrolę organu nadzoru budowlanego i stwierdzono zgodność inwestycji z projektem budowlanym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.
Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta G. K. z dnia 29 lipca 2016 r. nr [...] (znak: INW. [...]) o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wójta G. K. z dnia 16 lutego 2012 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie istniejącej stodoły o budynek obory na działce nr [...] w miejscowości P., gmina K..
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy uregulowane jest w przepisach ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1073 – dalej: u.p.z.p.). Decyzja o warunkach zabudowy ma odpowiedzieć na pytanie, czy na danym terenie dopuszczalna jest zabudowa określonego rodzaju. Generalną zasadą, którą należy kierować się odczytując treść normatywną przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jest przyjmowanie "ładu przestrzennego", jako podstawy działań w zakresie ustalania zasad i zagospodarowania terenów (art. 1 ust. 1 pkt 2). W świetle ustawy powinny być brane pod uwagę takie względy jak wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, oraz m.in. walory architektoniczne i krajobrazowe, jak i prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 2, 3 i 7). W decyzji o ustaleniu warunków zabudowy określa się podstawowe parametry dotyczące zmiany zagospodarowania terenu, które podlegają dalszym szczegółowym ustaleniom w postępowaniu poprzedzającym wydanie pozwolenia na budowę, unormowanym w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz przepisach ustaw odrębnych i aktach wykonawczych.
Kontrolowana obecnie decyzja pierwszoinstancyjna - decyzja Wójta G. K. z dnia 29 lipca 2016 r., wydana została w trybie wznowienia postępowania, który jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Przesłanki wznowienia postępowania zostały enumeratywnie określone przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. oraz art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a. Warunkiem jego uruchomienia jest przede wszystkim funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, której owo postępowanie miałoby dotyczyć, złożenie wniosku w tym przedmiocie przez uprawniony podmiot ze wskazaniem jednej z przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a., art. 145b § 1 k.p.a. oraz zachowanie terminu, o którym stanowi art. 148 k.p.a. Spełnienie łącznie wskazanych przesłanek stanowi podstawę do wydania przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a., które stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
Takie postanowienie właściwy w niniejszej sprawie Wójt G. K. wydał w dniu 25 sierpnia 2015 r., wznawiając na wniosek skarżącego, złożony w terminie, postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] 2012 r. nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie istniejącej stodoły o budynek obory na działce nr [...] w miejscowości P., gmina K., z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Zgodnie z art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: pkt 1 - odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo pkt 2 - uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Z powyższej regulacji wynika, że wznowienie postępowania administracyjnego samo w sobie nie otwiera możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, ponieważ w pierwszej kolejności nakierowane jest na zbadanie, czy w realiach konkretnej sprawy wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, czy też taka przesłanka nie wystąpiła. Pozytywne ustalenie przez organ wystąpienia (istnienia) przesłanki wznowienia, otwiera organowi drogę do ewentualnego uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, chyba że wystąpią okoliczności określone w art. 151 § 2 k.p.a. w związku z art. 146 k.p.a. Natomiast negatywne ustalenia w tym zakresie, czyli stwierdzenie braku wystąpienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania, zamyka organowi drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej.
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sens uregulowania zawartego w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, że nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dowodowego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, że nie istniały określone w k.p.a. podstawy wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i z tej przyczyny w jego toku organ nie można prowadzić rozważań materialnoprawnych. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Wydanie tej decyzji jest bowiem następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy. Ustalenie to pozbawia organ możliwości przystąpienia do oceny decyzji dotychczasowej, a w szczególności oceny, czy zapadła ona z naruszeniem prawa (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Lublinie z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 940/15, LEX nr 2117249; w Warszawie z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1672/14, LEX nr 1655246; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 768/09, LEX nr 597846).
W rozpoznawanej sprawie skarżący żądał wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., twierdząc, że jako właściciel działki nr [...], bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji na działce nr [...], został bez swojej winy pozbawiony udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Skarżący podnosił, że inwestycja koliduje z jego planami zagospodarowania działki nr [...], dla której wcześniej niż inwestor uzyskał warunki zabudowy na budowę domu jednorodzinnego. Wskazywał na uciążliwości związane z hodowlą bydła, w postaci immisji odorowych oraz na związany z tym spadek wartości jego nieruchomości. .
Po wznowieniu postępowania organ I instancji skoncentrował się na zbadaniu, czy skarżącemu przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym wspomnianą wyżej decyzją i czy faktycznie podmioty ten bez swojej winy został w nim pominięty.
W tym miejscu wskazać należy, iż stroną postępowania w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest właściciel lub wieczysty użytkownik nieruchomości, której dotyczy postępowanie. Za stronę postępowania zwykle uznaje się też właścicieli lub wieczystych użytkowników działek bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością, której dotyczy postępowanie, jednakże w przypadku takich nieruchomości, ich właściciele, wieczyści użytkownicy mogą być jego stroną po wykazaniu w konkretnej sprawie i w konkretnych okolicznościach tej sprawy przesłanek z art. 28 k.p.a. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało dotychczas zdefiniowane w przepisach obowiązującego prawa, niemniej jednak w judykaturze sądów administracyjnych dominujące jest stanowisko, że interes prawny to osobisty, konkretny i aktualnie prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. O istnieniu tego interesu można mówić, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 2148/14 - Lex nr 2083429, WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1622/15 - Lex nr 2113878 i w Olsztynie z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Ol 77/17 - Lex nr 2247339).
W przypadku postępowań o ustalenie warunków zabudowy krąg stron ustalany jest w oparciu o zasadę dobrego sąsiedztwa uregulowaną w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 28 k.p.a. Zatem stroną takiego postępowania oprócz wnioskodawcy, który niekoniecznie musi być właścicielem terenu przeznaczonego pod inwestycję, mogą być właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio lub pośrednio z nieruchomością, na której planowana jest realizacja inwestycji. Przymiot strony tych podmiotów za każdym razem musi być jednak oceniany przez pryzmat wymogów wymienionych w art. 28 k.p.a. Sam fakt bycia właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą sąsiedniej nieruchomości nie przesądza o tym, że podmiot taki automatycznie staje się stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy. O interesie prawnym (art. 28 k.p.a.) tych osób przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości, przy czym ciężar wykazania takiego interesu obarcza podmiot który się nań powołuje (por. wyroki NSA z dnia: 29 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2665/14 - Lex nr 2083563, 29 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1358/14 - Lex nr 2034071 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Opolu z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Op 376/16 - Lex nr 2191074, Gdańsku z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt II SA/Go 165/16 - Lex nr 2141770, Rzeszowie z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 111/14 - Lex nr 1479413, Krakowie z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1224/13 - Lex nr 1493081 oraz Łodzi z dnia 10 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 738/16 - Lex nr 2201988 i z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 1403/11 - Lex nr 1130447).
Na gruncie rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowisko organów, iż skarżący nie wykazał interesu prawnego, który legitymowałby go do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji na działce nr [...], co stanowiłby podstawę do uznania go za stronę.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo ocenionego przez organy obu instancji wynika, że skarżący jest właścicielem działki nr ewid.[...], graniczącej z działką inwestora nr [...]. Jak zostało to już wcześniej podniesione, sam fakt usytuowania nieruchomości w graniach terenu analizowanego, jak i w bezpośrednim sąsiedztwie terenu inwestycji, nie przesądza automatycznie o posiadaniu przez konkretny podmiot przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Konieczne jest bowiem przeanalizowanie przez organ rodzaju inwestycji oraz zasięgu jej ewentualnego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie.
W tej sprawie na działce nr [...] inwestor planuje rozbudowę istniejącej stodoły o budynek obory wraz z zbiornikiem na gnojowicę. Zabudowa ta, co nie budzi wątpliwości, jest zbieżna z zabudową występującą na działkach sąsiednich oraz na działce skarżącego, który również prowadzi gospodarstwo rolne. Planowana hodowla nie przekroczy 40 DJP, zatem nie wymaga przeprowadzenia postępowania o oddziaływaniu na środowisko. Uciążliwości jakie wiążą się z prowadzeniem takiej hodowli na obszarze wiejskim, a więc predestynowanym dla tego rodzaju działalności rolniczej, w tym związane z odorem, nie mają znaczenia dla oceny statusu skarżącego. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Zdaniem organów oddziaływanie inwestycji zamknie się zatem w granicach działki nr [...] i stanowisko to Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela.
Skarżący swój interes prawny w pierwszej kolejności wywodzi z uzyskania wcześniej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, który zamierza pobudować. Podnosi również, że inwestycja będzie negatywnie oddziaływać na jego nieruchomość, co z kolei spowoduje spadek jej wartości. W tym zakresie skarżący wskazał na uciążliwości zapachowe związane z planowaną hodowlą bydła oraz zakwestionował lokalizację zbiornika na gnojowicę.
Odnosząc się do tej argumentacji wskazać należy, że decyzja o warunkach zabudowy określa jedynie, czy dana inwestycja jest w danym miejscu możliwa i jeśli tak - jakie warunki i zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy są dopuszczalne. Z faktu jej wydania nie można wyprowadzać istnienia ograniczeń w sposobie zagospodarowania nieruchomości sąsiednich. Decyzja o warunkach zabudowy, nie rodzi także praw do terenu oraz nie narusza prawa własności ani uprawnień osób trzecich (art. 63 ust. 2 u.p.z.p.). Samo wydanie decyzji nie tworzy zatem zmiany w sferze praw rzeczowych (art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego), dotyczy to również podmiotów znajdujących się w kręgu oddziaływań inwestycji. Na tym etapie ochrona interesów osób trzecich jest ograniczona i nie obejmuje badania inwestycji w zakresie poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Wpływ inwestycji na nieruchomości sąsiednie i jej zgodności z wymogami techniczno-budowlanymi oraz z zasadami wiedzy technicznej, nie mieszczą się w granicach postępowania dotyczącego ustalenia warunków zabudowy. Organ rozstrzygający w sprawie warunków zabudowy nie może wkraczać w kompetencje innych organów w tym organu administracyjno-budowlanego, który ocenia czy przedmiotowy obiekt spełnia warunki określone prawem budowlanymi w przepisach wykonawczych. Zatem nie można zarzucić, że wydając decyzję o ustaleniu warunków zabudowy naruszono interes prawny skarżącego, wywiedziony z przysługującego mu prawa własności nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością inwestora. Zarzuty dotyczące spadku wartości nieruchomości, mające charakter subiektywny, nie stanowią warunku sine qua non do przyznania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym.
W świetle powyższego przytoczone powyżej argumenty skarżącego nie pozwalają uznać, że na ich podstawie możliwe jest wykazanie istnienia po jego stronie interesu prawnego w postępowaniu zakończonym decyzją, której dotyczyło postępowanie wznowieniowe. Zarzuty przedstawione w odwołaniu i skardze wyraźnie wskazują na interes faktyczny skarżącego, który jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Jak podkreślono jednak wyżej – od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który nie daje przymiotu strony. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu.
Zatem skoro organy obu instancji trafnie oceniły, że nieruchomość skarżącego nie znajduje się w zasięgu oddziaływania inwestycji, ponieważ ten zamyka się w granicach działki inwestycyjnej nr [...], to w toku postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla tejże inwestycji, nie przysługiwał mu przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. W konsekwencji nie można stwierdzić, że skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Wobec powyższego poprawne jest ustalenie przez organy orzekające w sprawie, iż w realiach tej konkretnej sprawy nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, o której stanowi art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co obligowało organ I instancji do wydania decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. o odmowie uchylenia własnej decyzji o warunkach zabudowy z dnia 16 lutego 2012 r., a organ odwoławczy do utrzymania tej decyzji w mocy. W związku z powyższym zaskarżona decyzja, podobnie jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji - wbrew przekonaniu skarżącego - nie naruszają przepisów obowiązującego prawa.
Sąd nie dopatrzył się również uchybień przepisom postępowania. Argumenty przedstawione przez skarżącego zostały przez organy administracji rozpatrzone, co znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji. Stronie skarżącej zapewniono czynny udział w postępowaniu, dochowano tym samym obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło