II SA/Po 1225/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 18 października 2017 r. nr [...] działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2015.1659 ze zm.), art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2016.23 ze zm.; dalej k.p.a.) oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U.2016.930 ze zm.; dalej u.p.s.), po rozpoznaniu odwołania G. M. (dalej jako strona lub skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia 26 czerwca 2017r., którą odmówiono przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł na rehabilitację, zasiłku celowego na zakup biletu w wysokości [...] zł, zasiłku celowego w wysokości [...] euro na leczenie psychiatryczne, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na meble kuchenne dla osoby niepełnosprawnej, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na malowanie mieszkania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia [...] maja 2017 r. G. M. zwróciła się do przyznanie zasiłku celowego w wysokości [...] zł na rehabilitację, zasiłku celowego na zakup biletu w wysokości [...] zł, zasiłku celowego w wysokości [...] euro na leczenie psychiatryczne, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na meble kuchenne dla osoby niepełnosprawnej, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na malowanie mieszkania. Decyzją z dnia 26 czerwca 2017 r. nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił przyznania pomocy finansowej w ww. zakresie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dniu [...] czerwca 2017 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy celem zaktualizowania sytuacji materialnej i życiowej skarżącej. Ustalono, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie podejmuje zatrudnienia, jest osobą bierną zawodowo, nie pobiera renty ani emerytury. Przy tym jest osobą długotrwale chorującą. Wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań- Grunwald i Jeżyce w P. VI Wydział Ubezpieczeń Społecznych o sygn. akt VI U [...] z dnia 16.10.2013 r. zaliczono skarżącą do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe. Organ ustalił, że dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. kwietniu 2017 r. r. stanowił zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. Kryterium dochodowe do otrzymania zasiłku wynosi [...] zł, w związku z czym skarżąca je spełnia. Organ podkreślił, że samo spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego nie uzasadnia jednak automatycznego przyznania zasiłku celowego. Następnie organ, odnosząc się kolejno do wnioskowanej pomocy, stwierdził, że potrzeba zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia psychiatrycznego i zabiegi rehabilitacyjne nie może być sfinansowana. Organ uznał, że strona może skorzystać z leczenia w placówkach NFZ w ramach ubezpieczenia i podał adres strony internetowej, na której można ustalić dostępność terminu i następnie umówić wizytę. Odnosząc się do wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup biletu organ I instancji wyjaśnił, że strona nie wykazała konieczności częstych wizyt czy korzystania z rehabilitacji, które uzasadniałyby zwiększone wydatki związane z zakupem biletów, w związku z czym brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego na zakup biletów. Organ I instancji stwierdził, że nie ma również podstaw do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego na malowanie mieszkania i zakup mebli kuchennych. Z ustaleń organu wynika, że skarżąca zamieszkuje sama w 3-kondygnacyjnym domu. Jej sytuacja mieszkaniowa mogłaby ulec poprawie gdyby dom został sprzedany i zamieniony na mniejsze mieszkanie przystosowane do potrzeb strony. W obecnej sytuacji brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego, albowiem zgłoszona potrzeba nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej. Podsumowując organ uznał, że brak jest podstaw do udzielenia stronie pomocy finansowej we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 6 lipca 2017 r. strona wniosła odwołanie, wyrażając niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia i wnosząc o zmianę decyzji organu I instancji. Podała, że terminy na rehabilitację są odległe, a z powodu stanu zdrowia nie może wywiązać się z terminów w związku z czym musi korzystać z zabiegów prywatnych i odpłatnych. Odmowa przyznania środków na zakup biletów komunikacji miejskiej jest złośliwa, wobec tego, że skarżąca mogłaby się zwracać o środki na samochód dla osoby niepełnosprawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o pomocy społecznej, a w konsekwencji, że w przedmiotowej sprawie zachodzą podstawy do przyznania zainteresowanej zasiłku celowego we wnioskowanym zakresie. Kolegium wyjaśniło, że fakt spełnienia przesłanki dochodowej nie uzasadnia automatycznego przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia. Ocena podstaw do przyznania zasiłków celowych musi bowiem uwzględniać cele i zadania pomocy społecznej. Organ I instancji określając wysokość zasiłku działa w granicach uznania administracyjnego, a wyznacznikami ustalenia kwoty świadczenia są z jednej strony - sytuacja materialna osoby zainteresowanej i cel na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Zaznaczyć należy, że organ nie jest zobowiązany do przyznawania pomocy we wnioskowanym zakresie, a wysokość zasiłków nie musi wystarczać na pokrycie pełnych kosztów utrzymania i odpowiadać oczekiwaniom osoby zainteresowanej. Rozpoznając przedmiotową sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się żadnych okoliczności uzasadniających uwzględnienie wnioskowanej pomocy. Co więcej skarżąca nie została pozostawiona sama w trudnej sytuacji życiowej, a organy pomocy społecznej wspierają ją, w miarę swoich możliwości, w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych przyznając pomoc finansową na zakup leków i żywności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona wniosła o uchylenie decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P., zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy polegające na obrazie przepisów art. 39 u.p.s. przez błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że pod pojęciem podstawowych warunków bytowych nie mieści się jej żądanie w przypadku gdy podstawowe warunki bytowe zwiększają się z uwagi na niepełnosprawność. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, ze potrzeby bytowe osoby pełnosprawnej i niepełnosprawnej są drastycznie różne, wnioskowana pomoc jest zaś potrzebna do dalszej egzystencji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 5 czerwca 2018 r. skarżąca podtrzymała zarzuty skargi, wyrażając niezadowolenie z działania MOPR w P., do pisma załączyła zaś umowę z [...].2006 r. dotyczącą przystosowania mieszkania dla osoby niepełnosprawnej, korespondencji dotyczącej kosztów remontu, skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne i skierowanie do szpitala. Na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. podała, że od 2006 r. organy niszczą jej zdrowie fizyczne i psychiczne, nie udzielają jej niezbędnych świadczeń. Uważa, ze czas oczekiwania na rehabilitację z NFZ jest zbyt długi. Podkreśliła, ze rejonowy lekarz psychiatra skierował ja do biegłego, który rozpoznał u niej chorobę ale odmówił leczenia. Podkreśliła, że nie zarabia i nie wolno jej zarabiać. Okresowo zajmuje się wnukiem i stan jej kuchni, mebli i mieszkania wymaga odnowienia. Oświadczyła, że otrzymała z MOPR [...] zł na zakup farby, ale nie zapewniono jej środków na wynajęcie kogoś do wymalowania mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dale: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie oś sporu koncentruje się wokół ustalenia czy Prezydent Miasta P. zasadnie odmówił G. M. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł na rehabilitację, zasiłku celowego na zakup biletu w wysokości [...] zł, zasiłku celowego w wysokości [...] euro na leczenie psychiatryczne, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na meble kuchenne dla osoby niepełnosprawnej, zasiłku celowego w wysokości [...] zł na malowanie mieszkania. Bezspornym w sprawie było, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe do przyznania zasiłku celowego. Podstawę prawną przyznanego świadczenia stanowi art. 39 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak to wynika z art. 7 K.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej. W związku z tym, że wydawana w sprawie decyzja ma charakter uznaniowy, jej odpowiednie uzasadnienie i wskazanie motywów jakimi kierował się organ przy jej wydaniu chronią ją przed zarzutem arbitralności i dowolności. W przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego. Należy podkreślić, że wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej, organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym m.in. wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., stanowiącymi, że rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec ograniczonych środków finansowych organ pomocy społecznej zwykle nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tj. udzielić im wsparcia w rozmiarze odpowiednim do ich potrzeb oraz w zgłaszanej postaci lub wysokości. Stąd też organ przyjąć powinien obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że w ocenie Sądu zasadnie odmówiono przyznania skarżącej zasiłku celowego na potrzeby wskazane we wniosku z dnia 25 maja 2017 r. Odnosząc się w pierwszej kolejności do odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na leczenie i rehabilitację, Sąd wskazuje, że stanowisko organów w tym zakresie należało uznać za prawidłowe. Słusznie wskazano, że skarżąca może realizować te potrzeby w ramach bezpłatnych świadczeń z Narodowego Funduszu Zdrowia. Organ ponadto wskazał, że jest możliwość sprawdzenia dostępności miejsc i czasu oczekiwania do specjalisty przez stronę internetową. Skarżąca ma więc możliwość bezpłatnego leczenia psychiatrycznego w ramach NFZ. Z kolei odnosząc się do potrzeby zabiegów rehabilitacyjnych należy wskazać, że do organu w dniu 15 maja 2017 r. wpłynęło pismo z NFZ, z którego wynika że leczenie z zakresu rehabilitacji znajduje się w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. W związku z tym jeżeli skarżąca okaże ważne skierowanie lekarskie będzie mogła skorzystać z zabiegów rehabilitacyjnych bez ponoszenia dodatkowych opłat. Również termin i czas oczekiwania na zabiegi rehabilitacyjne można ustalić przez stronę internetową. Skoro więc skarżąca może zaspokoić swoje potrzeby bytowe - w tym przypadku potrzebę leczenia psychiatrycznego i rehabilitacji - wykorzystując własne uprawnienia i możliwości, to brak jest podstawy do przyznania jej pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego o którego przyznanie wnioskowała. Słusznie również organy uznały, ze skarżąca nie wykazała, aby zakup biletów komunikacji miejskiej był niezbędną potrzebą bytową. Skarżąca nie wykazała, że ma np. zaplanowane wizyty lekarskie, które wymagałby dojazdu komunikacją miejską. Skarżąca zakup ten może sfinansować z własnych środków w ramach otrzymywanego zasiłku okresowego. Organ zaś nie ma obowiązku zaspokojenia wszystkich zgłaszanych przez stronę potrzeb, a jedynie te niezbędne. Zakup biletów nie jest zaś niezbędną potrzebą bytową, zatem nie było podstaw do przyznania zasiłku na ten cel. Należało również zgodzić się z organami w kwestii odmowy przyznania stronie zasiłku celowego na malowanie mieszkania i zakup mebli kuchennych. Istotną okolicznością w niniejszej sprawie, na którą zwróciły uwagę organy orzekające, jest fakt, że skarżąca jest właścicielką domu, w którym mieszka, a który miał zastać wyremontowany ze środków przez nią wnioskowanych. Podkreślenia wymaga, że przedmiotowy dom jest trzykondygnacyjny. Oznacza to, że skarżąca dysponuje znacznym majątkiem w postaci posiadanej nieruchomości, który to majątek może być przez nią wykorzystany celem poprawy swojej sytuacji materialnej. Skarżąca może niezamieszkałą część domu wynająć i uzyskać z tego tytułu dochód, może też sprzedać nieruchomość i uzyskać środki na kupno adekwatnego do potrzeb i możliwości finansowych skarżącej mieszkania, przystosowanego do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Słusznie również organy wskazały, że malowanie mieszkania i zakup mebli nie można było traktować w realiach przedmiotowej sprawy jako realizację "niezbędnej potrzeby życiowej". Co więcej, Skarżąca podczas wywiadu środowiskowego nie zgłosiła, aby warunki w jakich mieszka wymagały koniecznie remontu i wymiany mebli. To, że z uwagi na lata użytkowania przydałaby się wymiana mebli na nowe czy odmalowanie ścian, nie jest niezbędna potrzebą życiową. Podkreślenia bowiem wymaga, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej i dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna, co jak wyżej wskazano, nie ma miejsca w przypadku rozpoznawanego wniosku o przyznanie zasiłku celowego na remont mieszkania – odmalowanie i zakup mebli. W ocenie Sądu zasadnie więc odmówiono przyznania skarżącej zasiłku celowego w powyższym zakresie. Natomiast odnosząc się do pisma skarżącej i załączonych do niego dokumentów, należy zauważyć, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., co do zasady sąd administracyjny nie prowadzi własnego postępowania dowodowego, gdyż orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej przekazanych sądowi przez organ wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a sad może z urzedu lub na wniosek przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Mając to na uwadze pisma strony, które pochodziły z 2006 i 2007 r. oraz skierowanie na zabiegi ze stycznia 2017r., czy odpowiedź Prezydenta Miasta P. na skargę skarżącej nie były przedmiotem prowadzonego postępowania, jak i pozostawały bez wpływu na rozstrzygnięcie. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.