II SA/Po 1234/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: przywrócić skarżącej termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. /-/ E. Podrazik Postanowieniem z dnia 15 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu ustanowił dla M. H. profesjonalnego pełnomocnika z urzędu (k. 24 akt sąd.), na którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] wyznaczyła radcę prawnego M. J. (k. 35 akt sąd.). Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. H. na wskazaną w rubrum decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Następnie, w związku z treścią art. 177 § 4 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "P.p.s.a.") i upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pismem z dnia 11 września 2018 r. Sąd zwrócił się do pełnomocnika skarżącej radcy prawnego M. J. o złożenie w terminie 14 dni oświadczenia, że skarżąca M. H. nie domagała się złożenia skargi kasacyjnej w jej imieniu (k. 55 i 56 akt sąd.). Pismo doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 19 września 2018 r. W związku z brakiem odpowiedzi na powyższe wezwanie, Sąd działając na podstawie art. 177 § 5 P.p.s.a. pismem z dnia 19 października 2018 r. zawiadomił Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...], że wyznaczony w sprawie pełnomocnik z urzędu nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 177 § 4 P.p.s.a., tj. nie wniósł skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, nie sporządził opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i pomimo zobowiązania Sądu nie złożył oświadczenia, z którego wynikałoby, że skarżąca nie domagała się złożenia skargi kasacyjnej. Dodatkowo Sąd wskazał, że w toku postępowania pełnomocnik nie złożył żadnego pisma procesowego, nie uczestniczył w rozprawie i nie złożył wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę. W związku z niezachowaniem przez niego zasad należytej staranności, Sąd zwrócił się o wyznaczenie innego pełnomocnika dla skarżącej, stosownie do art. 177 § 5 P.p.s.a. (k. 59 i 60 akt sąd.). W dniu 29 października 2018 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego J. Ł. – w miejsce dotychczasowego pełnomocnika (k. 62 akt sąd.). Pismo OIRP w [...] zawiadamiające o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej doręczono J. Ł. w dniu 8 listopada 2018 r. (k. 70, 71 akt sąd.). W dniu 15 listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącej radca prawny J. Ł. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 2 sierpnia 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wymienionego wniosku (k. 66, 67 akt sąd.). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu pełnomocnik wskazał, że brak uzasadnienia wyroku uniemożliwia kontrolę prawidłowości wydanego orzeczenia. Wobec faktu, że skarżąca posiadała wyznaczonego pełnomocnika z urzędu nie mogła przypuszczać, że jej uprawnienia procesowe i obowiązki zostaną zaniedbane w sposób rażący. O ile w przypadku ustanowienia pełnomocnika z wyboru mocodawca ponosi zarówno dodatnie, jak i ujemne konsekwencje wyboru danej osoby na reprezentanta swoich interesów, to w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu przez właściwy samorząd zawodowy na polecenie sądu, trudno mówić o winie reprezentowanej strony w wyborze. Pełnomocnik podkreślił, że braku winy skarżącej w uchybieniu terminu należy upatrywać w okoliczności wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i zaufania skarżącej do instytucji prawa pomocy oraz dbałości o jej interesy przez osobę wykonującą zawód zaufania publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. P. z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.). Sąd oceniając przedmiotowy wniosek pod względem formalnym stwierdził, że jest on dopuszczalny, albowiem w sprawie niewątpliwie doszło do uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę M. H.. Ponadto, rozpatrywany wniosek został wniesiony w terminie przewidzianym w art. 87 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że o uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nowy pełnomocnik skarżącej dowiedział się w dniu 8 listopada 2018 r. z pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. Skoro więc wniosek został złożony w dniu 15 listopada 2018 r. (k. 66 akt sąd.), dochowano terminu do jego wniesienia. Należało również uznać, że wraz z wnioskiem dokonano czynności, przywrócenia terminu której on dotyczy, albowiem pierwotny brak w tym zakresie został uzupełniony przez nowego pełnomocnika przy piśmie z dnia 14 listopada 2018 r. Ponieść również należy, że poruszane uchybienie powoduje dla skarżącej ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego, albowiem brak uzasadnienia wyroku uniemożliwia kontrolę prawidłowości wydanego orzeczenia. Wymogi formalne wniosku zostały więc zachowane. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku należy zauważyć, że co do zasady, błędy pełnomocnika rzutują na sytuację prawną strony przez niego reprezentowanej i nie stanowią okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu. Niemniej jednak w realiach rozpoznawanej sprawy zasadniczą kwestią rzutującą na treść podjętego rozstrzygnięcia jest fakt, że strona, której zostało przyznane prawo pomocy, nie ma wpływu na wybór osoby pełnomocnika. Wobec tego nie może być ona obarczona winą za błąd w wyborze, a w konsekwencji, nie może ponosić ujemnych skutków procesowych wynikających z niedochowania przez pełnomocnika z urzędu należytej staranności. Odmienne stanowisko prowadziłoby bowiem do naruszenia prawa do sądu zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jedną z podstawowych gwarancji realizacji tej zasady stanowią właśnie przepisy o prawie pomocy, które mają zapewnić osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem administracyjnym, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Nie chodzi przy tym o prawo pomocy, które będzie jedynie iluzoryczne, ale o rzetelną pomoc prawną w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W rozpoznawanej sprawie pierwszy z wyznaczonych pełnomocników z urzędu – zgodnie z obiektywnym miernikiem staranności – dopuścił się rażącego niedbalstwa i nie prowadził sprawy z dołożeniem należytej staranności zgodnie z Kodeksem Etyki Radcy Prawnego. Tymczasem jego obowiązkiem było takie zorganizowanie pomocy prawnej dla zastępowanej przez niego strony, aby jej interesy procesowe nie doznały uszczerbku. Skoro więc dotychczasowy pełnomocnik skarżącej nie podjął żadnych czynności w sprawie, co skutkowało zawiadomieniem właściwego samorządu zawodowego o braku działania w sprawie, nie sposób uznać, aby skarżąca była należycie reprezentowana przed sądem w ramach przyznanego jej prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, w realiach rozpoznawanej sprawy, Sąd działając na mocy art. 86 § 1 i 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a. postanowił przywrócić skarżącej termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku. /-/ E. Podrazik