II SA/Po 1237/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2015r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. H na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2014r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca M. H. reprezentowana przez adw. A. G. wraz ze skargą wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości (k. 17 akt sąd.). Aktualnie skarżąca ma obowiązek uiścić wpis od niniejszej skargi w wysokości 500 zł. W uzasadnieniu wniosku podała, że ma 76 lat, jest schowaną wdową i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotnym synem. Ponosi wszystkie koszty związane z utrzymaniem siebie i syna, oświadczyła, że dochody pokrywają ponoszone wydatki, dlatego nie ma oszczędności. Skarżąca podała, że uzyskuje rentę rodzinną w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Nadto syn uzyskuje dochód z wynajmu lokalu w kwocie [...] zł miesięcznie. Oświadczyła, że posiada dom o powierzchni [...] m² w G. we współwłasności z synem oraz mieszkanie o powierzchni [...] m² w G. Następnie skarżąca wskazała, że miesięcznie na żywność wydaje [...] zł, za telefon i Internet [...] zł, środki czystości [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, śmieci [...] zł, energią elektryczną [...] zł, kablówkę [...] zł, raty kredytowe łącznie około [...]zł, za mieszkanie [...]zł, ubezpieczenie [...] zł, woda i kanalizacja [...] zł, leki [...] zł. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się do skarżącej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm. dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej wniósł o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia o 30 dni z uwagi na wiek skarżącej oraz jej zły stan zdrowia. Nadto podał, że skarżąca z tytułu renty rodzinnej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Nie prowadzi działalności gospodarczej. Syn z tytułu dzierżawy lokalu użytkowego otrzymuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł., jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy. Nie korzystają z pomocy społecznej, nie posiadają oszczędności na rachunkach bankowych, w tym lokat bankowych. Skarżąca spłaca zobowiązania z tytułu kredytów gotówkowych w łącznej wysokości [...] zł. miesięcznie. Skarżąca z synem mieszkają w mieszkaniu przy ul. K. Syn posiada nieruchomość przy ul. [...] jednak ze względu na jej stan techniczny nie nadaje się ona do zamieszkania. Skarżąca posiada dwa samochody i ponosi wydatki związane z ich utrzymaniem rocznie po [...] zł za przeglądy i [...] zł za ubezpieczenie. Wyszczególniono miesięczne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem skarżącej i syna na łączną kwotę [...] zł. Przedłożyła kserokopie: - terminarzy spłat kredytów gotówkowych udzielonych na kwotę [...]zł, [...]zł, [...]zł, - dowodu pobrania czynszu w gotówce za cztery miesiące po [...]zł, - wyciągu rachunku bankowego skarżącej za okres od 10 września do 9 października 2014r. z saldem końcowym w wysokości [...]zł, - dowodów rejestracyjnych samochodów z 1992r. i 2001r. - polisy ubezpieczenia OC, faktury z apteki, za kablówkę, internet, energię elektryczną, opłaty eksploatacyjnej za mieszkanie, ubezpieczenia PZU oraz faktury za telefon. W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje przedłużenia terminu do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy z uwagi na zakreślony termin sądowy (art. 255 p.p.s.a) do wykonania tej czynności, który nie podlega przywróceniu ani przedłużeniu. Jakkolwiek wniosek o prawo pomocy zastał rozpoznany z uwzględnieniem 30 dni celem uzupełnienia wniosku, jak tego domagał się pełnomocnikom skarżącej. Do dnia dzisiejszego wniosek nie został uzupełniony o dalsze dokumenty źródłowe, które wskazywał pełnomocnik w postaci zeznania podatkowego skarżącej i jej syna. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.), może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższego przepisu, ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). Przyznanie prawa pomocy w części osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca) następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taka osoba powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe, czego nie wykazała. W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawczyni wynika, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania chociażby w części. Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych zainicjowanego postępowania. Skarżąca oświadczyła, że wraz z synem utrzymuje się tylko z renty po mężu i czynszu dzierżawnego w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Tymczasem zadeklarowane koszty koniecznego utrzymania skarżącej i rodziny oraz bieżące spłaty zadłużeń kredytowych wynoszą według oświadczenia skarżącej łącznie [...] zł miesięcznie, przewyższają zatem podane dochody. Skarżąca nie podała przy tym by miała zaległości płatnicze w tych opłatach, z załączonych kserokopii dokumentów wynika, że należności zostały opłacone. Z zestawienia uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych kosztów utrzymania wynika, że skarżąca nie wyjaśniła w sposób jednoznaczny i pełny rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej swojej oraz rodziny. Pomimo wezwania nie rozwiała wątpliwości co do realnych kosztów utrzymania i wszystkich źródeł swoich dochodów, z których pokrywa różnicę w zadeklarowanych kosztach utrzymania. Nie wypełniła przy tym w całości wezwania do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie rocznego zeznania podatkowego swojego oraz syna, które odzwierciedla wszystkie przychody i koszty jego uzyskania ubiegającej się o prawo pomocy. Nie przedłożyła również wyciągów z rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy, tylko jeden, za wybrany okres, co umożliwia ocenę przepływu środków jakimi skarżąca rzeczywiście dysponuje. Nie podała, czy rachunek bankowy posiada także jej syn. Skarżąca powoływała się na zaciągnięte kredyty i pożyczki, które musi spłacać. Przyjmuje się, że zobowiązania te nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Wobec powyższego brak rzeczywistej współpracy skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę realnej sytuacji finansowej wnioskującej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan finansowy skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy, chociażby w części. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niepełne wykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa skarżącej nie pozwala na pokrycie chociażby części kosztów sądowych niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska