II SA/Po 1238/05
WyrokWSA w Poznaniu2006-05-30
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Elwira Brychcy, Małgorzata Górecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy można nałożyć karę z tytułu nielegalnego użytkowania sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na inwestora, który nie przystąpił do faktycznego użytkowania tych sieci, a jedynie przekazał dokumentację zarządcy, który następnie został zobowiązany prawomocnym wyrokiem sądu do przejęcia tych urządzeń?Ratio decidendi
Kara z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego może być wymierzona tylko w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w trakcie obowiązkowej kontroli, inicjowanej wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie. Nie można jej nałożyć, jeśli nieprawidłowości wykryto w wyniku innej kontroli. Ponadto, inwestor, który nie przystąpił do faktycznego użytkowania sieci, a jego obowiązek przejęcia urządzeń został przeniesiony na inny podmiot prawomocnym wyrokiem sądu, nie może być uznany za użytkownika odpowiedzialnego za uzyskanie pozwolenia na użytkowanie.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na Przedsiębiorstwo "A" karę za nielegalne użytkowanie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, ponieważ inwestor nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Przedsiębiorstwo "A" wniosło skargę, argumentując, że nigdy nie użytkowało sieci, która przeszła w użytkowanie Przedsiębiorstwa "B", a obowiązek uzyskania pozwolenia spoczywał na tym drugim podmiocie. Sąd administracyjny przeprowadził dowód z wyroku sądu cywilnego, który zobowiązał Przedsiębiorstwo "B" do przejęcia sieci.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej Spółki i określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.Pełny tekst orzeczenia
Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Elwira Brychcy /spr./ Sędzia WSA Małgorzata Górecka Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie kary z tytułu nielegalnego użytkowania budowli; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta z dnia [...]r. nr [...] II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Spółki kwotę 355 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska /-/ M.Górecka
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]r. na podstawie art. 57 ust.7 w zw. z art. 59 f ust.1 oraz 59 g ust.1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz.U. nr 207, poz.2016 z 2003 r.) wymierzył Przedsiębiorstwu "A" sp. z o.o. w P. karę w wysokości [...]zł z tytułu nielegalnego użytkowania sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej i deszczowej w ulicach [...] i [...] w P.
W uzasadnieniu podano ,że na skutek pisma z dnia [...]r. Wydziału Gospodarowania Mieniem Miasta Urzędu Miasta wszczęto postępowanie, które ujawniło, że Przedsiębiorstwo "A" korzysta z tych urządzeń bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie sieci. Wskazano ,że w dniu [...]r. Przedsiębiorstw "A" uzyskało ostateczną decyzję pozwolenia na budowę w zakresie sieci wodociągowej oraz kanalizacji sanitarnej i deszczowej. Powyższa decyzja zawierała obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na użytkowanie sieci z powołaniem na art. 55 ust.1 prawa budowlanego w ówczesnym brzmieniu. Przedsiębiorstwo "A" pozwolenia na użytkowanie nie uzyskało, natomiast całą dokumentacje związaną z budową tj. dziennik budowy, inwentaryzację geodezyjną przekazano do Wodociągów i Kanalizacji. Nie dokonano przy tym przeniesienia pozwolenia na budowę na rzecz tego podmiotu co uniemożliwia zgodne z prawem zakończenie procesu budowlanego. Przy ulicach [...] i [...] znajdują się budynki mieszkalne, dla których Przedsiębiorstwo "A" uzyskało decyzje pozwolenia na użytkowanie. Zdaniem organu powyższe wyczerpuje dyspozycję przepisu art. 57 ust. 7 prawa budowlanego, a mianowicie inwestor przystąpił do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem art. 55 pkt.1 prawa budowlanego. Przepis ten nakłada obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu zaliczanego do kategorii XXVI wg. załącznika do ustawy prawo budowlane. Natomiast z art. 56 prawa budowlanego wynika ,że obowiązek wykonania czynności związanych z uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie ciąży na inwestorze. Wysokość kary została obliczona przy założenia, że obiekt budowlany kwalifikuje się do kategorii XXVI przy zastosowaniu współczynnika kategorii k =8 i współczynnika wielkości obiektu w = 5 / przy łącznej długości sieci 2,58 km / na [...]zł.
W zażaleniu na powyższe postanowienie żalący zarzucił nietrafność rozstrzygnięcia ponieważ jak przedstawiono Przedsiębiorstwo "A" nigdy nie użytkowało, ani nie użytkuje, ani też nie zamierza użytkować wspomnianej sieci. Dalej podano, że przedmiotowa sieć w całości przeszła w użytkowanie Przedsiębiorstwa "B" S.A. w P., a zgodnie z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków to podmioty przejmując te urządzenia winny wykonać wszelkie czynności niezbędne do uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Argumentowano, że nie można zastosować przepisu art. 57 ust. 7 prawa budowlanego wobec przedsiębiorstwa, które faktycznie nigdy nie przystąpiło do użytkowania sieci, a tym sama nie może być nałożona kara za jej użytkowanie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W motywach uzasadnienia podano, że już z zażalenia wynika, że Przedsiębiorstwo "A" jest właścicielem spornych sieci, bo nie doszło do przeniesienia prawa własności zgodnie z art. 155 kodeksu cywilnego. Pozwolenie na użytkowanie winien zaś otrzymać inwestor, a inwestorem jest ten podmiot, na którego wydano decyzje pozwolenia na budowę. Dalej wskazano, że Przedsiębiorstwo "A" jest inwestorem, właścicielem i użytkownikiem spornych sieci, a obowiązek z art. 57 ust. 7 nałożyć należy na użytkownika, dlatego kara jest zasadna. Sieć wodociągowa nie wchodzi w skład przedsiębiorstwa "B", ponieważ nie została przejęta w formie prawem przewidzianej dlatego też nie ma racji żalący odwołując się do art. 49 kodeksu cywilnego.
Powyższe postanowienie jest przedmiotem skargi złożonej przez Przedsiębiorstwo "A " do Sądu z wnioskiem o uchylenie postanowienia w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 57 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. prawo budowlane poprzez przyjęcie, że to skarżący winien wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie, art. 60 i 63 cyt. ustawy przez uznanie, że przekazując dokumentacje sieci zarządcy sieci postąpił niezgodnie z prawem, oraz art. 57 ust. 7 cyt. ustawy, przez przyjęcie, że jako użytkownik jest odpowiedzialny za przystąpienie do użytkowania sieci, skoro skarżący nie miał wpływu na zainicjowanie użytkowania sieci przez spółkę "B". Zarzucono w końcu naruszenie art. 49 kodeksu cywilnego, argumentując, że spółka "B" w sposób zawiniony zwlekał z wykonaniem ustawowego obowiązku zawarcia stosownej umowy odpłatnego przejęcia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano uzasadnienie zawarte w zaskarżonym postanowieniu podając ponownie, że inwestorem, właścicielem i użytkownikiem sieci jest skarżący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona, a argumenty skarżącego Sąd uznał za trafne.
Na wstępie należy jednak wskazać, że podawana w uzasadnieniu obu postanowień podstawa prawa materialnego w powiązaniu z uzasadnieniem jest wewnętrznie sprzeczna. Otóż przyjęto prawidłowo, że pobudowana sieć kanalizacji deszczowej, wodociągowej i sanitarnej należy do kategorii XXVI zgodnie z załącznikiem do ustawy z 7 lipca 1994 r. prawo budowlane. Następnie powołano się na art. 55 pkt 1 prawa budowlanego uzasadniający, aby przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego uzyskano ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Należy podkreślić, że cytowany art. 55 pkt 1 prawa budowlanego nie wymienia kategorii XXVI. Dalej jako podstawę prawną przywołano art. 59 f prawa budowlanego, który stanowi, w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2, wymierza się karę (...). Przepis art. 59 a stanowi, że właściwy organ przeprowadza na wezwanie inwestora, obowiązkowa kontrolę budowy w celu stwierdzenia prowadzenia jej zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę.
Jak wynika z dosłownego brzmienia art. 59f ust. 1 prawa budowlanego karę można wymierzyć tylko w tedy ,gdy nieprawidłowości stwierdzono w trakcie obowiązkowej kontroli, a więc kontroli wykonywanej na skutek złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie (art. 57 ust.1 i 6). Nie można wymierzyć kary jeżeli nieprawidłowości zostaną stwierdzone w wyniku innej kontroli. Vide: Komentarz Prawo budowlane Zdzisław Kostaka Gdańsk 2005 str. 155-156.
Odnosząc się do argumentów skarżącego również należy uznać je za trafne.
Dla oceny, czy w toku postępowania administracyjnego prawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy Sąd z urzędu na podstawie art. 106 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153, poz. 1270) przeprowadził dowód z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 3.08.2005 r. Sygn. XII C 620/05 z powództwa przedsiębiorstwa "A" przeciwko "B" sp. Z o.o w P., którym to wyrokiem zobowiązano pozwaną spółkę do złożenia oświadczenia woli o przejęciu od przedsiębiorstwa "A" urządzeń wodociągowych znajdujących się przy ulicy [...] i urządzeń kanalizacji sanitarnej położonych przy ulicy [...] i [...] w P. Sprawa przed sądem została wytoczona pozwem z dnia [...] r. z tej przyczyny, że spółka "B" nie przystępował do dobrowolnego zawarcia umowy. Tymczasem art. 31 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniem ścieków (Dz.U nr 72, poz. 747 z 2001) stanowi, że osoby, które wybudowały z własnych środków urządzenia wodociągowe i urządzenia kanalizacyjne, mogą je przekazać odpłatnie gminie lub przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu na warunkach określonych w umowie. Powyższy wyrok sprawę przesądza w sposób ostateczny i dowodzi, że zgodnie z twierdzeniem skarżącego nie jest on, ani nigdy nie był użytkownikiem tych urządzeń. Prawomocny wyrok sądu zastępuje w tym względzie oświadczenie woli, którego nie złożyła spółka "B". Słuszny więc jest zarzut skarżącego, że zaskarżonym postanowieniem naruszono art. 60 i 63 prawa budowlanego przyjmując, że przedsiębiorstwo "A" niezgodnie z prawem przekazało dokumentację zarządcy spornych sieci.
Odnośnie zaś sieci deszczowej, to z twierdzeń skarżącego wynika, że na podstawie ugody kupna z dnia [...]r. właścicielem tej sieci stało się miasto P.
Powyższe argumenty wskazują, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego co sprawia, że Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w pkt.1 wyroku. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł na zasadzie art. 200, a rozstrzygnięcie zawarte w pkt. III uzasadnia przepis art. 151 cyt. ustawy.
/-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska /-/ M.Górecka
MK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło