II SA/Po 124/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2010r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia 1. ustanowić dla E. J. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych, 2. oddalić wniosek o prawo pomocy w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca E. J. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawczyni argumentowała, że obecnie samotnie prowadzi gospodarstwo rolne. Jej dochody są niewielkie, a ich podstawę stanowią dopłaty unijne. Oświadczyła, że po uwzględnieniu kosztów prowadzenia gospodarstwa, zostaje jej zaledwie kilkaset złotych na życie. Nie jest więc w stanie opłacić kosztów sądowych, a tym bardziej adwokata lub radcy prawnego. Podała, że z prowadzonego gospodarstwa rolnego uzyskuje około [...] zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku nieruchomego wskazała, że posiada dom o powierzchni [...] m² oraz gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Nadto podała, że posiada 10 krów. Wnioskodawczyni w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) została wezwana do uzupełniania swojego oświadczenia o stanie majątkowym i finansowym oraz do przedłożenia dokumentacji źródłowej, gdyż oświadczenie majątkowe było niepełne, zwłaszcza w zakresie uzyskiwanych dochodów i kosztów prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz ponoszonych koniecznych kosztów bieżącego utrzymania. W odpowiedzi wnioskodawczyni powtórzyła, że gospodarstwo rolne prowadzi sama, nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie zapisuje szczegółowych rozliczeń uzyskiwanych przychodów i rozchodów. Nie posiada także dokumentów potwierdzających dochody i koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa. Oświadczyła, że jedynym źródłem utrzymania jest gospodarstwo rolne. Posiada 10 krów, z których uzyskuje cielaki, uprawia także ziemię. Nadto wskazała, że nie ma maszyn do produkcji rolnej. Otrzymuje dopłaty obszarowe do gospodarstwa. Nie ma także żadnych kredytów. Wnioskodawczyni załączyła: - kopię decyzji o wymiarze podatku od nieruchomości, podatku rolnego i leśnego za rok 2010 w łącznej wysokości 118 zł, - kopie wyciągów z rachunku bankowego, z którego wynika, że miesięczne saldo w okresie od sierpnia 2009r. do stycznia 2010r. było dodatnie i wynosiło od 2.443,65 zł do kwoty 344,15 zł oraz uzyskała dopłaty w łącznej wysokości 8.392,40 zł. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a. zgodnie, z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Rola sądu w gromadzeniu materiału dowodowego została ograniczona do obowiązku wezwania wnioskodawcy do przekazania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie majątkowe zwarte na urzędowym formularzu jest niewystarczające lub budzi wątpliwości - art. 255 p.p.s.a. Oświadczenie majątkowe wnioskodawczyni zawarte we formularzu nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Wniosek skarżącej o prawo pomocy nie zawierał, bowiem informacji potrzebnych do określenia jej realnych zdolności do uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Ostatecznie wnioskodawczyni udzieliła jedynie częściowych wyjaśnień. Nie podała nawet przybliżonej wysokości osiąganych przychodów z prowadzonego gospodarstwa i ponoszonych w związku z tym kosztów tej działalności. Poprzestała na twierdzeniu, że dochody są niewielkie. Jakkolwiek wskazała, że gospodarstwo jest dochodowe. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że nie ma na nim sald ujemnych, dysponuje wolnymi środkami (od około 2.400 zł do 340 zł). Nadto przed wniesieniem wniosku o prawo pomocy na rachunku bankowym znajdowała się kwota w wysokości 6.700 zł. Jeżeli strona posiada środki finansowe, to powinna je w pierwszej kolejności wykorzystać na potrzeby prowadzonego postępowania sądowego, po zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, a dopiero w dalszej kolejności realizować inne potrzeby życiowe. Koszty sądowe mają bowiem charakter należności publicznoprawnych i winny być uiszczane w pierwszej kolejności przed innymi wydatkami, zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania, a nie wszystkich wydatków, które wnioskodawczyni uważa za uzasadnione. Wnioskodawczyni ma także możliwość posiłkowania się dodatkowymi środkami korzystając z debetu w rachunku bankowym i z tego źródła uiścić koszty postępowania chociażby w części. Prócz tego wnioskodawczyni nawet nie podała jakie są przybliżone koszty jej koniecznego utrzymania, co pozwoliłoby na określenie jakimi środkami wnioskodawczyni rzeczywiście dysponuje. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy oraz o jego częściowe uzupełnienie przyjąć należy, iż wnioskodawczyni nie zrealizowała warunku i nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania chociażby w zakresie kosztów sądowych. Oddalono, więc wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę rzeczywiste koszty rynkowego honorarium radcy prawnego oraz sytuację majątkową i finansową skarżącej, uznać należało, że nie ma ona możliwości przeznaczenia odpowiednich środków na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Nadto należy wskazać, że zgodnie z dyspozycją art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska