II SA/Po 125/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi B.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oddala skargę Decyzją z dnia [...].2017 r. Prezydent miasta O. W. z powołaniem na przepis art. 20 ust.1 i ust.3, art.21, art23a ust.5 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2016 poz.1518 ) i art. 104 kpa uchylił z dniem 1.04.2016 r. decyzję [...] z dnia [...].2016 przyznającą zasiłek rodzinny na O. C. na okres od 1.04.20`6 r. do 31.10.2016 oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu podano, że decyzją nr [...] z dnia [...].2016r. przyznano zasiłek rodzinny na O. C. na okres od 01.04.2016r. do 31.10.2016r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Pismem z dnia 31.07.2017r. nr [...] Marszałek Województwa W. poinformował tut. Ośrodek, że od 01.04.2016r. w Pani sprawie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ Pani mąż Ł. C. podlega ustawodawstwu norweskiemu z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium Norwegii. Art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że w przypadku gdy marszałek województwa ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. [...] kpa stanowi, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale o ile przewidują to przepisy szczególne. W związku z tym, że od 01.04.2016r. w Pani przypadku zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego tut. Ośrodek na zasadzie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchylił z dniem 01.04.2016r. decyzję nr [...] z dnia [...].2016r Odwołanie od decyzji złożyła B. C. nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem podając, że nie rozumie dlaczego organ po roku ustala, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przepisy o koordynacji zabezpieczenia systemów społecznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].2017 r. na podstawie art. 138 §1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepisy art.23 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w art. 23a ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku z stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dokonując wykładni powyższego przepisu należy mieć na uwadze, że jego zastosowanie jest konsekwencją ustaleń marszałka województwa o zastosowaniu w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wówczas organ właściwy ma obowiązek uchylenia decyzji przyznającej świadczenie rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Podkreślić należy, że ustawodawca w art. 23a ww. ustawy ustalił odpowiedni tryb postępowania, który organy mają obowiązek stosować w przypadku rozpoznawania wniosków o przyznanie świadczenia rodzinnego, które zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka albo osobie uczącej się. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ww. ustawy w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa Ustalenie przez Marszałka Województwa W., że w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 4) wiąże się ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, o czym jest mowa w art. 23a ust. 6 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21, tj. w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. W konsekwencji ustaleń marszałka województwa, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powstaje obowiązek dla organu właściwego do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust.5). W niniejszej sprawie na wniosek Pani B. C. z dnia 28 kwietnia 2016 r. decyzją z dnia 25 sierpnia 2016 r. zostało jej przyznane prawo do świadczeń rodzinnych dziecko na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., a pomimo rozwodu między małżonkami - element koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego istnieje w okresie przebywania ojca dziecka na terenie Norwegii od kwietnia 2015 r. do nadal, czyli w okresie zamieszkania i zatrudnienia ojca dziecka na terenie Norwegii. W konsekwencji, istniała podstawa do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 23a ust. 5 ustawy i uchylenia od dnia 1 kwietnia 2016 r. decyzji Prezydenta [...] [...] z dnia [...] 2016 r. Nr [...] o przyznaniu odwołującej prawa do świadczeń rodzinnych na O. C. począwszy od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r Skargę do sądu na powyższą decyzję złożyła osobiście B. C. domagając się uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 7 , art.70 i art. 80 kpa poprzez nieprzeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego i brak rozpatrzenia materiału dowodowego. Skarżąca podała, że od samego początku informowała, że mąż pracuje w Norwegii i nie zna jego adresu. Organy niesłusznie podały, że raz nie można ustalić czy mają zastosowanie przepisy o koordynacji co skutkowało wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia, a drugi raz podały, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji co skutkowało uchyleniem decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § p.p.s.a. Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego prawa nie narusza w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 23a ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016.1518 ), dalej nadal przywoływana jako ustawa. Zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy, w przypadku przebywania członka rodziny poza granicami Polski w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z kolei, w myśl art. 23a ust. 5 cytowanej ustawy, w przypadku gdy marszałek województwa ustali, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne, od dnia w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, mają zastosowanie. Z akt sprawy wynika, że Marszałek Województwa W. pismem z dnia 31.07.2017 r. r. [...] , poinformował, że w sprawie dotyczącej ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z dnia 28.4.2016 r. mają zastosowanie . przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ponieważ Pan Ł. C. podlega ustawodawstwu norweskiemu z tytułu wykonywania pracy najemnej na terytorium Norwegii. . Wskazać należy, że z treści cytowanego przepisu art. 23a ustawy wynika, że uzyskanie przez organ gminy informacji od marszałka województwa, że - według ustaleń tego organu - w stosunku do danej osoby mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Organ pomocy społecznej nie jest przy tym uprawniony do badania zasadności ustaleń właściwego marszałka ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji. W ocenie Sądu, nie jest konieczne ustalanie przez organ gminy zobowiązany do zastosowania art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanek, w oparciu o które marszałek województwa stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Organ gminy nie jest bowiem uprawniony do weryfikowania prawidłowości działań marszałka województwa i nie dysponuje odpowiednimi narzędziami pozwalającymi na potwierdzenie albo zaprzeczenie uznania się przez marszałka za organ właściwy w sprawie. Podkreślenia wymaga również, że ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że to marszałek województwa (a nie jakikolwiek inny organ lub organy) samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość tego ustalenia może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez marszałka decyzji w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Przy tym, uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 633/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Z art. 23a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5, marszałek województwa wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21, od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że od dnia, w którym osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych jest marszałek województwa. Za bezpodstawne zatem Sąd uznał zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i nieprawidłowe ustalenia stanu faktycznego. Przeciwnie w ocenie Sądu organy w sposób wyczerpujący i pełny w zakresie rozpoznawanej sprawy ustaliły istotne okoliczności faktyczne. Dodać należy, że choć konieczne stało się uchylenie decyzji przyznającej świadczenie w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z powodu wydania jej przez organ niewłaściwy to w żadnym razie nie jest to równoznaczne z odmową przyznania tych świadczeń. Z powyższego wynika jedynie, że rozstrzygnięcie w tym zakresie musi być wydane przez organ rzeczowo do tego właściwy, czyli Marszałka Województwa W. , a (od 1 stycznia 2018 r. Wojewodę W. ). Należy podkreślić, że zaskarżona decyzja jest aktem, który nie rozstrzyga sprawy merytorycznie i nie przesądza o pozbawieniu skarżącego uprawnień. Decyzja ta jest, swego rodzaju aktem porządkującym stan faktyczny i prawny, powodującym przekazanie sprawy do rozpoznania organowi właściwemu, z uwagi na okoliczność stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.