II SA/Po 125/25

WyrokWSA w Poznaniu2025-05-29

Skład orzekający: Edyta Podrazik, Danuta Rzyminiak – Owczarczak, Arkadiusz Skomra

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego osobie przekraczającej kryterium dochodowe, w sytuacji braku szczególnie uzasadnionego przypadku, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przyznanie zasiłku celowego wymaga spełnienia ustawowego kryterium dochodowego, a w przypadku jego przekroczenia pomoc może być przyznana jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach na podstawie art. 41 u.p.s. W rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono wystąpienia takiego przypadku, a organ prawidłowo ocenił sytuację materialną i życiową skarżącej, odmawiając przyznania świadczeń. Decyzja organu mieści się w granicach uznania administracyjnego i nie narusza prawa.
Stan faktyczny
G. M. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu na zakup aparatu słuchowego, implantów dla alergików, żywności oraz na naprawę szkód i krzywd. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego oraz brak szczególnie uzasadnionego przypadku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca złożyła skargę do WSA w Poznaniu, zarzucając nieprawidłowości w postępowaniu i pominięcie istotnych okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant ref. staż. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego oddala skargę. Decyzją z dnia 26 września 2024 r., nr [...], Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu wniosku G. M. z dnia 27 sierpnia 2024 r., odmówił przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na: aparat słuchowy firmy A. w wysokości 17.798,50 zł, implanty dla alergików w wysokości 150.000,00 zł, żywność w wysokości 3.000,00 zł, naprawę szkód i krzywd w wysokości 24.000.000.000,00 zł. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła G. M., która zwróciła się o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 grudnia 2024 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1283; zwanej dalej: u.p.s.), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Z art. 8 ust. 1 u.p.s. wynika zasada, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom lub rodzinom spełniającym odpowiednie kryteria dochodowe określone w tym przepisie, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 u.p.s. Świadczeniami pieniężnymi z pomocy społecznej są zaś m.in. zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy (art. 36 pkt 1 lit. c) u.p.s.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl art. 39 ust. 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie przepis art. 41 u.p.s. stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. W przypadku przekroczenia kryterium dochodowego przyznanie świadczenia celowego na ogólnych zasadach jest w świetle przepisów u.p.s. niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. Wynika to wprost z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., który ustanawia kryterium dochodowe. I tak, w myśl tego przepisu, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił (wywiad środowiskowy z 25 września 2024 r.), że G. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w domu jednorodzinnym bliźniaku, jest na emeryturze, wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w P. VI Wydziału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt [...], została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe. Organ I instancji jako dochód Strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w lipcu 2024 r., uwzględnił dochód z emerytury w wysokości [...] zł oraz kwotę [...]zł wynikającą z rozliczonego na 12 miesięcy zaciągniętego w dniu 06.05.2024 r. kredytu/pożyczki w kwocie [...] zł. Kryterium dochodowe, wynoszące w przypadku osoby samotnie gospodarującej 776 zł, nie zostało więc spełnione. Przy czym nawet po uwzględnieniu składki zdrowotnej w wysokości [...] zł. zgodnie z kserokopią pisma ZUS Oddział w [...] z dnia 16 maja 2024 r. (dowód w w aktach sprawy) świadczenie emerytalne wynosi [...] zł i jest wyższe aniżeli wskazane kryterium dochodowe. Wobec tego brak podstaw do przyznania zasiłku celowego uzależnionego od spełnienia kryterium dochodowego. W tej sytuacji, jak słusznie uznał organ I instancji, należało rozważyć możliwość przyznania Stronie pomocy na podstawie art. 41 ust. 1 u.p.s. Kolegium zwróciło uwagę, że art. 41 u.p.s. posługuje się pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej "szczególnie uzasadnionego przypadku" oraz, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego - o czym świadczy posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "może być przyznany", czyli organ może świadczenie przyznać, ale nie musi, nawet w sytuacji wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II SA/Po 433/11 wyjaśnił - "Pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych. (...) brak środków pieniężnych na wykup leków, czy brak dostatecznych środków na bieżące wydatki codziennego utrzymania nie można traktować, jako nagłe, nieprzewidywalne zdarzenie uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy." Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1363/19 wskazał - cyt.: "Za "szczególnie uzasadniony przypadek" wskazuje się przypadek na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu (...) ludzkiej zapobiegliwości" (zob. wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r., I OSK 1865/19, LEX nr 2778165). Zatem chodzi nie tylko o zdarzenie okazjonalne, nadzwyczajne, ale również na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić." Kolegium podzieliło stanowisko Prezydent Miasta, że zakup implantów dla alergików o wartości 150.000 zł, aparatu słuchowego w cenie 17.798,50 zł, czy żądanie naprawy szkód i krzywd w kwocie 24.000.000.000 zł, nie stanowią niezbędnych potrzeb życiowych. Kolegium jest również zdania, że brak jest jednocześnie innych przesłanek do ich uwzględnienia. Strona nie dostarczyła zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność posiadania aparatu słuchowego, natomiast pracownicy organów administracji nie dysponują wiedzą medyczną pozwalającą na zweryfikowanie zgłaszanych potrzeb medycznych. Podobnie Strona nie potwierdziła w jakikolwiek sposób konieczności zakupu "implantów dla alergików" na kwotę 150.000 zł. W kwestii "naprawy wyrządzonych szkód i krzywd" - jak prawidłowo wskazał organ I instancji - Strona powinna wystąpić do sądu cywilnego, o czym była wielokrotnie informowana zarówno przez organ I instancji jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Poza tym, w świetle przytoczonego powyżej art. 41 u.p.s., dla przyznania pomocy na podstawie przytoczonego przepisu musi wystąpić przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zdaniem Kolegium, z akt sprawy nie wynika, aby sytuacja Strony mogła zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu przedstawionym powyżej, tj. jako nadzwyczajna, nagła, wykraczająca poza sferę ludzkiej zapobiegliwości. Wobec tego brak jest podstaw do uwzględnienia żądania Strony o przyznanie środków na zakup: implantów dla alergików, aparatu słuchowego, czy nawet żywności, w trybie art. 41 u.p.s. Ponadto Kolegium zauważyło, że Wnioskodawczyni dysponuje majątkiem w postaci domu z nieruchomością gruntową oraz emeryturą i środkami z zaciągniętego kredytu/pożyczki. Strona powinna zaspokajać potrzeby w pierwszej kolejności z własnych zasobów. Organ I instancji wskazał, że możliwe jest wynajęcie np. części nieruchomości, czy też jej sprzedaż i kupno mieszkania adekwatnego do możliwości finansowych Strony. Natomiast Strona, pomimo tego, że regularnie korzysta z pomocy organu I instancji od kilku lat, nie podejmuje działań w kierunku poprawy swojej sytuacji finansowej. Tymczasem wnioskodawca powinien współdziałać z organem w celu rozwiązania trudnej sytuacji życiowej, a nie jedynie oczekiwać zaspokojenia wszystkich zgłaszanych żądań. Pomoc społeczna świadczona jest w sposób doraźny, pomocniczy, stanowiący wsparcie dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej, nie może stać stałym źródłem finansowania potrzeb jednej tylko osoby. Kolegium wskazało na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który w wyroku z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 401/24 wyjaśnił, że "osoby, w stosunku do których rozpatruje się możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego, a więc osoby, którym pomoc społeczna jest przyznawana w drodze wyjątku, powinny zdawać sobie sprawę, że w stosunku do nich uznanie administracyjne oceniane przez sąd administracyjny poddane jest innym rygorom, niż wobec osób, które spełniają kryterium przyznania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy". Nie może w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej, spotkają się z odmową przyznawania świadczenia z uwagi, na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób, które przekraczają kryterium dochodowe. Celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów, lecz pomoc ta ma stanowić wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (tak w wyroku NSA z 9 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2224/15). Dlatego też, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i możliwości finansowe organu. Winien on uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres pomocy udzielonej mu ze środków publicznych." Kolegium wskazało, że Strona nie może oczekiwać, iż każde jej żądanie zostanie zaspokojone w oczekiwanej wysokości. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą bowiem stanowić źródła stałego dochodu na zaspokojenie wszelkich potrzeb. Poza tym, Strona powinna mieć na względzie, że nie jest jedyną osobą potrzebującą wsparcia ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] Organ pomocowy działa w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w takiej granicy musi realizować zadania z zakresu pomocy społecznej. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 614/22 - cyt.: "Organy pomocy społecznej są więc upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń." W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, zgromadził, a następnie poddał analizie materiał dowodowy, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego i okoliczności sprawy nie nosi cech dowolności. Ustalenia poczynione przez organ I instancji, znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.). Postępowanie przeprowadzone zostało z zachowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Wobec powyższego, Kolegium działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. G. M. na opisaną powyżej decyzję Kolegium wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżąca zarzuciła organom I i II instancji m.in. nieprawidłowości w postępowaniu oraz pominięcie istotnych i znanych organom okoliczności. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła , że jak wynika z zaskarżonej decyzji wywiad był przeprowadzony 25 września 2024 r., wątpliwe zatem jest iż już 26 września 2024 r. możliwe było rzetelne opracowanie stanu faktycznego przez organ I instancji. Do skargi załączyła dwa pisma Kierownika MOPR, z dnia 20 sierpnia i 23 września 2024r, które w ocenie skarżącej są "niesympatyczne" i ukazują sytuację, którą zna od lat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia 31 grudnia 2024 r. i wniosło o oddalenie skargi. Pismem procesowym z dnia 29 maja 2024 r. skarżąca przedłożyła pismo z dnia 17 lipca 2024 r. które złożyła organowi do wniosku z 2 lipca 2024 r. oraz pismo z dnia 19 marca 2024 r. skierowane do Kolegium. Na rozprawie sądowoadministracyjnej w dniu 29 maja 2024 r. skarżąca podniosła, ze w jej ocenie organ dopuszcza się przestępstw w stosunku do jej osoby. Uważa, że wobec niej stosowane są represje i ma na to dowody. Przez działania organu zmarli członkowie jej rodziny, inni umieszczeni zostali w zakładach karnych, a ją próbowano umieścić w zakładzie psychiatrycznym. Skarżąca podniosła, ze zmusza się ją do sprzedaży nieruchomości, inni przychodzą niszczyć nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o odmowie przyznania Skarżącej pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na: aparat słuchowy firmy A. w wysokości 17.798,50 zł, implanty dla alergików w wysokości 150.000,00 zł, żywność w wysokości 3.000,00 zł, naprawę szkód i krzywd w wysokości 24.000.000.000,00 zł. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 z późn. zm. – dalej jako "u.p.s."), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1296 - rozporządzenie to obowiązywało do końca 2024 r. – uw. Sądu), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł. Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo wskazały, iż dochód Skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, to jest w lipcu 2024 r. przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania skarżącej zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Organ I instancji ustalił, że dochód G. M. (prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe) z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czyli z lipca 2024 r., przekroczył kryterium dochodowe wynikające z u.p.s. Organ I instancji uwzględnił dochód z emerytury w wysokości [...] zł oraz kwotę [...]zł wynikającą z rozliczonego na 12 miesięcy zaciągniętego w dniu 06.05.2024 r. kredytu/pożyczki w kwocie [...]zł (dowód: k. [...] akt admin. organu I instancji – Harmonogram spłaty pożyczki udzielonej skarżącej przez [...] Bank). Przy czym nawet po uwzględnieniu składki zdrowotnej w wysokości [...] zł (patrz kserokopia pisma ZUS Oddział w [...] z dnia 16.05.2024 r. w aktach sprawy) samo tylko świadczenie emerytalne G. M. wynosi [...] zł i jest wyższe aniżeli wskazane powyżej kryterium dochodowe. Wobec tego brak podstaw do przyznania zasiłku celowego uzależnionego od spełnienia kryterium dochodowego. W takiej sytuacji rozważono możliwość przyznania Stronie pomocy na podstawie art. 41 u.p.s., tj. przyznania specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, o których mowa w art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2). Sąd wyjaśnia, że przepis ten w sposób niebudzący wątpliwości przesądza o wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s. nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. Szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu przywołanego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). O tym, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy. Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Zdaniem Sądu decyzja odmawiająca przyznania Skarżącej pomocy finansowej na zakup aparatu słuchowego firmy A. w wysokości 17.798,50 zł, implantów dla alergików w wysokości 150.000,00 zł oraz żywności w wysokości 3.000,00 zł, nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Rozpoznając wniosek organ obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną Skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym samym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Wskazywana przez Skarżącą sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która może zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Jakkolwiek charakter zgłaszanych potrzeb w postaci środków na zakup żywności związany jest z zaspokojeniem potrzeb bytowych Skarżącej, niemniej sytuacja Skarżącej jest w swoisty sposób stabilna, albowiem Skarżąca pobiera emeryturę oraz od dłuższego czasu korzysta z pomocy opieki społecznej, choć nie w tak dużym stopniu jak tego oczekuje. Charakteru niezbędnej potrzeby bytowej nie można natomiast przypisać żądaniu pokrycia kosztów zakupu aparatu słuchowego konkretnej marki (w wysokości 17.798,50 zł) oraz implantów dla alergików (w wysokości 150.000,00 zł). W tym zakresie Skarżąca nie okazała żadnych dokumentów potwierdzających konieczność wydatkowania środków na ten cel i w takiej wysokości, w szczególności nie umotywowała potrzeby medycznej ich zakupu. W tym miejscu należy też podkreślić, że nie jest tak, że organ lekceważy potrzeby Skarżącej. Sądowi wiadomym jest z innych spraw toczących się przed tutejszym Sądem i na co zwróciły również uwagę organy, iż Skarżąca otrzymuje regularnie pomoc w postaci różnego rodzaju zasiłków, niejednokrotnie również wnioskowała o pomoc na zakup leków. Skarżąca miała zatem świadomość, że i jak wniosek o przyznanie zasiłków celowych powinien być właściwie uzasadniony i udokumentowany. Pokreślenia wymaga, że przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Zadaniem pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie stałego źródła utrzymania i bezwarunkowego zaspokajania wszystkich żądań wnioskodawców. Tak też należy ocenić zgłoszoną potrzebę zakupu aparatu słuchowego oraz implantów. Uzupełniająco w tym zakresie Sąd uznał za zasadne przywołanie trafnej argumentacji Prezydenta, że Skarżąca nie wykorzystuje wszystkich możliwości w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przedstawione w decyzjach, że samotne utrzymywanie dużego domu nakazuje rozważyć możliwość jego wynajęcia lub sprzedaży i w to miejsce zakupu odpowiedniego dla Skarżącej lokalu mieszkalnego. Zestawiając fakt dysponowania przez Skarżącą obiektywnie znacznym majątkiem w postaci posiadanej nieruchomości z celami instytucji pomocy społecznej, Sąd uznaje za konieczne wskazanie, że nie można za uzasadnione społecznie i prawnie dopuszczalne uznać przejęcia przez państwo na siebie wszystkich kosztów utrzymania Skarżącej, w szczególności w sytuacji, gdy Skarżąca może podjąć działania, które mogą poprawić jej sytuację życiową i majątkową. Zadaniem pomocy społecznej, jako subsydiarnej działalności państwa oraz samorządu, nie jest bowiem sfinansowanie wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie udzielenie wsparcia, limitowanego możliwościami finansowymi organu. O istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może przy tym świadczyć to, że w przekonaniu Skarżącej jest ona od lat źle i dyskryminująco traktowana przez organy administracji. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jego rolą, wyznaczoną przez ustawę, jest kontrola legalności konkretnych aktów administracyjnych (najczęściej decyzji), które są w danym przypadku przedmiotem skargi. Sąd nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia ogólnej kontroli czy nadzoru nad administracją publiczną. Oceniając legalność wydanych w sprawie decyzji, w świetle okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie, Sąd brał pod uwagę, że Skarżąca jest osobą posiadającą niewielki, lecz stały dochód, jak i to, że otrzymuje, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, świadczenia celowe na niektóre pilne potrzeby. Jako zupełnie bezzasadne Sąd uznał żądania Skarżącej dotyczące przyznania jej zadośćuczynienia w wysokości 24 mld zł. Jest to żądanie w sposób jednoznaczny i bezdyskusyjny wykraczające poza zakres niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu przepisów zasiłkowych. Reasumując, Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa Skarżącej jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów i posiadanego majątku nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji. Stanowisko organów co do tego, że przedstawiona przez Skarżącą sytuacja nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", zostało wystarczająco przedstawione. Decyzja odmowna została należycie uzasadniona i rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Sąd nie dopatrzył się przy tym jakichkolwiek uchybień w przeprowadzonym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło