II SA/Po 1254/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Protokolant st.ref.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 maja 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi A.J. na postanowienie Wojewody z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę /-/ B. Drzazga /-/ G. Radzicka /-/ S. Małek Prezydent Miasta P. jako prezydent miasta na prawach powiatu, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1999r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb G., arkusz mapy [...], działka nr [...], do czasu rozstrzygnięcia przez sąd kwestii nabycia spadku po Z.P. – spadkobiercy poprzedniej właścicielki nieruchomości. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] maja 1999r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1999r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/Po 1110/99 oddalił skargę skarżącej A.J. na postanowienie organu odwoławczego. Skarżąca pismem z dnia [...] sierpnia 2002r. wystąpiła o podjęcie zawieszonego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] września 2002 r. nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił podjęcia postępowania w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Uzasadniając wskazano, że skarżąca nie dostarczyła dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po Z.P. i nie wskazała spadkobierców po nim. Podkreślono, że przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania nie ustąpiła, a więc nie została spełniona przesłanka podjęcia postępowania przewidziana w przepisie art. 97 § 2 z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Pismem z dnia [...] września 2002 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] września 2002 r. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając przedstawiono dotychczasowy bieg postępowania. Wojewoda wystąpił do Sądu Rejonowego w Poznaniu o podanie, czy prowadzone jest lub było postępowanie w sprawie nabycia spadku po Z.P. W nadesłanej przez Sąd odpowiedzi wskazano, że żaden z wydziałów cywilnych nie odnotował takiej sprawy. Ustalono więc, że skarżąca w ciągu roku od wezwania nie wystąpiła do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po Z.P. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 100 § 2 i 3 kpa, jeżeli strona mimo wezwania nie wystąpiła o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, organ administracji publicznej załatwi sprawę, rozstrzygając zagadnienie wstępne we własnym zakresie. Jednakże przepis art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ze zm.) wskazuje, że zwrotu nieruchomości żądać może tylko poprzedni właściciel lub spadkobierca. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wniosek o zwrot nieruchomości musi pochodzić od wszystkich współwłaścicieli, a brak wniosku o zwrot nieruchomości pochodzącego od osób uprawnionych do jej zwrotu, stanowi negatywną przesłankę do orzekania o jej zwrocie. Dlatego w rozpatrywanej sprawie brak rozstrzygnięcia sądu powszechnego w przedmiocie spadkobrania po Z.P. stanowi przesłankę prawną uniemożliwiająca pierwszej instancji podjęcie postępowania administracyjnego zawieszonego postanowieniem z dnia [...] września 2002 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Wojewody z dnia [...] maja 2003 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Do akt sądowych nadesłano i załączono postanowienie Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III Ns 7992/99 stwierdzające, że spadek po Z.P. zmarłym w dniu [...] maja 1998 r. w P., ostatnio stale zamieszkałym w P., na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa w całości, oraz postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2004 r., sygn. akt II Ca 1714/03 oddalające apelację skarżącej od wyżej wymienionego postanowienia z dnia 25 czerwca 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją – zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Nieruchomość będąca przedmiotem wniosku o zwrot, stanowiła współwłasność skarżącej i H.P., która zmarła. Następnie zmarł spadkobierca H.P., Z.P. W związku z tym – co jest bezsporne - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1999 r. zawieszono z urzędu postępowanie o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] i ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb G., arkusz mapy [...], działka nr [...] do czasu rozstrzygnięcia przez sąd kwestii następstwa prawnego po Z.P. oraz wezwano skarżącą do wystąpienia w terminie jednego roku do sądu, z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po Z.P. Wskazano, że stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) "organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105)". Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki o których mowa w art. 97 § 1 pkt 1 kpa, uzasadniające zawieszenie postępowania z urzędu, oraz że postępowanie zostanie podjęte z urzędu lub na żądanie strony gdy ustąpią przyczyny zawieszenia. Zgodnie z poglądem prawnym wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2000 r., sygn. akt II SA/Po 1110/99 ustalenie kręgu spadkobierców po Z.P. jest przesłanką warunkującą możliwość prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie, a wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej współwłasność, powinien pochodzić od wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców. Skarżąca pismem z dnia [...] sierpnia 2002 r. wystąpiła o podjęcie zawieszonego postępowania, jednakże nie dostarczyła dokumentu stwierdzającego nabycie spadku po Z.P. i nie wskazała spadkobierców po nim, nie wykazała, aby przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania ustąpiła, a więc nie została spełniona przesłanka podjęcia postępowania przewidziana w przepisie art. 97 § 2 kpa. Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję – w oparciu o informację uzyskaną [...] września 2002 r. z Wydziałów I, II, III Cywilnego Sądu Rejonowego w Poznaniu - wyjaśnił, że skarżąca mimo wezwania nie wystąpiła w ciągu roku od dnia otrzymania postanowienia o zwieszeniu postępowania, do sądu powszechnego o stwierdzenia nabycia spadku po Z.P. O ile jednak należy wskazać, że umotywowanie zaskarżonej decyzji oparte zostało o błędne ustalenia, o tyle należy podkreślić, że rozstrzygnięcie co do istoty sprawy jest zgodne z obowiązującymi w dacie wydania decyzji przepisami prawa i stanem faktycznym. Jak wynika bowiem z załączonych przez skarżącą odpisów orzeczeń sądów powszechnych, w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, tj. w dniu [...] maja 2003 r. spadkobiercy po Z.P. nie zostali jeszcze ustaleni, a więc nie istniała podstawa prawna do podjęcia zawieszonego postanowieniem Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 1999 r. postępowania. Skoro nie ziściły się przesłanki z art. 97 § 2 kpa, uzasadniające podjęcie zawieszonego postępowania z urzędu lub na wniosek, należało uznać skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o jej oddaleniu. /-/ B. Drzazga /-/ G. Radzicka /-/ S. Małek